| YouTube Channel

अध्यापकः (adhyApakaH)

 
Apte
English
अध्यापकः [adhyāpakḥ], [अधि-इ-णिच्-ण्वुल्] A teacher, preceptor, instructor
especially of the Vedas
व्याकरण˚, न्याय˚ professor or + teacher of 2grammar, logic
&c.
भृतक˚ a hired teacher, mercenary teacher
˚उदितः styled a professor. According to Viṣṇu-Smṛiti an adhyāpaka is of 2 kinds: he is either an Achārya i. e. one who invests a boy with the sacred thread and initiates him into the Vedas, or he is an Upādhyāya i. e. one who teaches for livelihood (वृत्त्यर्थम्) See
Ms.*
 2.14-141. and the two words. [उपनीय तु यः शिष्यां वेदमध्यापयेद्द्विजः । सकल्पं सरहस्यं च तमाचार्यं प्रचक्षते ॥ एकदेशं तु वेदस्य वेदाङ्गान्यपि वा पुनः । यो$ध्यापयति कृत्त्यर्थमुपाध्यायः स उच्यते ॥]
Apte 1890
English
अध्यापकः [अधि-इ-णिच्-ण्वुल्] A teacher, preceptor, instructor
especially of the Vedas
व्याकरण°, न्याय° professor or teacher of grammar, logic &c.
भृतक° a hired teacher, mercenary teacher
°उदितः styled a professor. According to Viṣṇu Smṛti an adhyāpaka is of {2} kinds: he is either an Ācārya i. e. one who invests a boy with the sacred thread and initiates him into the Vedas, or he is an Upādhyāya i. e. one who teaches for livelihood (वृत्त्यर्थं) See Ms. 2. 140-141 and the two words.
Apte Hindi
Hindi
अध्यापकः
पुं*
 - अधि+इ+णिच्+ण्वुल्
"पढ़ाने वाला, गुरु, शिक्षक विशेषतया वेदों का, भृतक अर्थार्थी अध्यापक "
E Bharati Sampat
Sanskrit
(वि) अध्यापयति । अधि+इङ्(अध्ययने)+णिच्+ण्वुल् । ‘ण्वुल्तृचौ’ ३.१.१३३। १.वेदाध्यनकारयिता, उपाध्यायः। ‘उपाध्यायोऽध्यापकः’ अमरः। २.उपदेशकः, पाठगुरुः।‘भृतकाध्यापको यस्तु भृतकाध्यापितस्तथा’ मनुः। (स्त्री) अध्यापिका ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अध्यापकः, गुरुः, आचार्यः, शिक्षकः, अवबोधकः
noun
यः विद्यालयात् अन्यत्रापि शुल्कं स्वीकृत्य पाठयति।
"राहुलस्य अध्यापकः प्रतिदिनं पञ्चवादने तं पाठयितुम् आगच्छति।"
Synonyms:
 अध्यापकः, शिक्षकः, आचार्यः, गुरुः
noun
यः छात्रान् पाठयति।
"अध्यापकैः सह छात्राणां सम्बन्धः सम्यक् अपेक्षते।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अध्यापकः
Root: अध्यापक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ teacher
⇒ preceptor
⇒ a teacher
⇒ instructor
Shloka(s):
2|7|7|1 ► उपाध्यायोऽध्यापकोऽथ स्यान्निषेकादिकृद्गुरुः। (ब्रह्मवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|7|7|1 ⇢ उपाध्यायः (उपाध्याय) (पुं)
➠ 2|7|7|1 ⇢ अध्यापकः (अध्यापक) (पुं)
Related word(s):
जातिः ➡ मनुष्यः
उपाधि ➡ वृत्तिः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ विद्योपदेष्टृभार्या
परा_अपरासंबन्धः ➡ संस्कारादिकर्तुर्गुरुः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अध्यापकः, त्रि, (अधि + इङ् + णिच् + ण्वुल् ।)अध्यापनकर्त्ता । पाठगुरुः । अध्यापयिता । तत्प-र्य्यायः । उपाध्यायः २ । इत्यमरः ॥