अध्यक्ष (adhyakSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अध्यक्ष mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
	 1. Perceptible,  present to the senses.
	 2.
Superintending,  presiding over.
	 m.
  (-क्षः)
	 1. A superintendent in
general,  one of receipts and disbursements.
	 2. A plant,  (a species
of Mimusops.) See क्षीरिका.
 E.
  अधि and अक्ष to pervade with
अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 अ॑ध्यक्ष m.
  eye-witness or superintendent. 

Yates

English

 अध्य_क्ष (क्षः-क्षा-क्षं)
a. Perceptible, 
conspicuous.
m.
  A superinten-
dent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	 chairperson
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 adj.
  	-	  exercising supervision
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 adj.
  	-	  perceptible to the senses
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 adj.
  	-	  visible
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 adj.
  	-	  observable
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  director  [ head of department ]
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  inspector
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  controller
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  lord
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  warden
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  ruler
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  eye-witness
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  master
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
 
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  president
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  eye witness
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  chairman
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  overseer
अध्यक्ष 	-	 adhyakSa 	-	 m.
  	-	  superintendent

अध्यक्ष 	-	  adhyakSa 	-	 m.
 
अतिख्याति 	-	  atikhyAti 	-	 verb 	-	 overlook
अभ्युपेक्षते  { अभ्युपेक्ष् } 	-	  abhyupekSate  { abhyupekS } 	-	 verb 	-	 overlook
उपप्रेक्षति  { उपप्रेक्ष् } 	-	  upaprekSati  { upaprekS } 	-	 verb 	-	 overlook
उपेक्षते  { उपेक्ष् } 	-	  upekSate  { upekS } 	-	 verb 	-	 overlook
कदर्थी करोति  { कदर्थीकृ } 	-	  kadarthI karoti  { kadarthIkR } 	-	 verb 	-	 overlook
परिख्याति  { परिख्या } 	-	  parikhyAti  { parikhyA } 	-	 verb 	-	 overlook
परिचष्टे  { परिचक्ष् } 	-	  paricaSTe  { paricakS } 	-	 verb 	-	 overlook
परिमन्यते  { परिमन् } 	-	  parimanyate  { pariman } 	-	 verb 	-	 overlook
विसृजति  { विसृज् } 	-	  visRjati  { visRj } 	-	 verb 	-	 overlook
परित्यजति  { परि- त्यज् } 	-	  parityajati  { pari- tyaj } 	-	 verb 6,  1 	-	 overlook
मर्षयते  { मृष् } 	-	  marSayate  { mRS } 	-	 verb caus. 	-	 overlook
मर्षयति  { मृष् } 	-	  marSayati  { mRS } 	-	 verb caus. 	-	 overlook
उपेक्षित 	-	  upekSita 	-	 adj.
  	-	 overlooked
उपेक्षक 	-	  upekSaka 	-	 adj.
  	-	 overlooking
उपेक्ष्य 	-	  upekSya 	-	 adj.
  	-	 overlooking
समुपेक्षक 	-	  samupekSaka 	-	 adj.
  	-	 overlooking
उपेक्षा 	-	  upekSA 	-	 f.
  	-	 overlooking
विहाय 	-	  vihAya 	-	 ind.
  	-	 overlooking
उपेक्षण 	-	  upekSaNa 	-	 n.
  	-	 overlooking
उपप्रेक्षण 	-	  upaprekSaNa 	-	 n.
  	-	  act of overlooking
उपेक्षणीय 	-	  upekSaNIya 	-	 adj.
  	-	  to be overlooked or disregarded
उपेक्षितव्य 	-	  upekSitavya 	-	 adj.
  	-	  to be overlooked or disregarded
उत्प्रेक्षा 	-	  utprekSA 	-	 f.
  	-	  act of overlooking or disregarding

अध्यक्ष 	-	  adhyakSa 	-	 m.
  	-	 warden
अधिकारिन् 	-	  adhikArin 	-	 m.
  	-	 warden

अध्यक्ष 	-	  adhyakSa 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
कपीज्य 	-	  kapIjya 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
क्षीरगुच्छफल 	-	  kSIragucchaphala 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
फलाध्यक्ष 	-	  phalAdhyakSa 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
प्रियदर्शन 	-	  priyadarzana 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
मर्कटप्रिय 	-	  markaTapriya 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]
वानरप्रिय 	-	  vAnarapriya 	-	 m.
  	-	 caqui plant  [ Mimusops Kauki - Bot. ]

अध्यक्ष 	-	  adhyakSa 	-	 m.
  	-	 chairman
सभापति 	-	  sabhApati 	-	 m.
  	-	 chairman
प्रधान 	-	  pradhAna 	-	 m.
  	-	 chairman  [ president ]
सभानायक 	-	  sabhAnAyaka 	-	 m.
  	-	 chairman

Wilson

English

 अध्यक्ष
mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
1 Perceptible,  present to the senses, 
2 Superintending,  presiding over.
m.
  (-क्षः)
1 A superintendent in general,  one of receipts and disbursements.
2 A plant,  (a species of Mimusops.) See क्षीरिका.
E.
  अधि,  and अक्ष to pervade,  with अच् aff.
  

Apte

English

अध्यक्ष [adhyakṣa],  a.
  [अधिगतः अक्षं इन्द्रियं व्यवहारं वा]

Perceptible to the senses,  visible
 यैरध्यक्षैरथ निजसखं नीरदं स्मारयद्भिः Bv.*
  4.17.

One who exercises supervision,  presiding over. cf.
   प्रत्यक्षे$धिकृते$ध्यक्षः । Nm. 

क्षः A superintendent,  president,  head,  lord,  master,  controller,  ruler. ततो राज्ञः कलत्राणि भ्रातॄणां चास्य सर्वतः । वाहनेषु समारोप्य अध्यक्षाः प्राद्रवन्भ- यात् ॥ Mb.
 *  9.29.94. मया$ध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् Bg.*
  9.1
 यदध्यक्षेण जगतां वयमारोपितास्त्वया Ku.*
  6.17
 इत्यध्यक्षप्रचारो द्वितीयमधिकरणम् । Kau. A.
 2 oft
 . in comp.
 
 गज˚,  सेना˚,  ग्राम˚,  द्वार˚.

An eye-witness (Ved. )

N.
  of a plant (क्षीरिका) Mimusops Kauki. (Mar.  दुधी).

Apte 1890

English

 अध्यक्ष a. [अधिगतः अक्षं इंद्रियं व्यवहारं वा] 1 Perceptible to the senses,  visible
 यैरध्यक्षैरथ निजसखं नीरदं स्मारयद्भिः Bv. 4. 17. 
2 One who exercises supervision,  presiding over. 
क्षः 1 A superintendent,  president,  head,  lord,  master,  controller,  ruler
 मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिःसूयते सचराचरं Bg. 9. 10
 यदध्यक्षेण जगतां वयमारोपितास्त्वया Ku. 6. 17
 oft. in comp.
 गज°,  सेना°,  ग्राम°,  द्वार°. 
2 An eye-witness (Ved.). 
3 N. of a plant (क्षीरिका) Mimusops Kauki. 

Monier Williams Cologne

English

 अ॑ध्य्-अक्ष mf(आ)n.  perceptible to the senses,  observable

 exercising supervision

 अ॑ध्य्-अक्ष m.
  an eye-witness

 an inspector,  superintendent

 the plant Mimusops Kauki (क्षीरिका).

Monier Williams 1872

English

 अध्यक्ष अध्य्-अक्ष,  अस्,  आ,  अम्,  observable
exercising supervision
 (अस्),  m. an eye-witness
 an
inspector,  superintendent
 N. of a plant,  Mimusops
Kauki (क्षीरिका).

Macdonell

English

 अध्यक्ष ádhi‿akṣa,  a.
  perceptible
 m.
  eyewitness
 🞄overseer,  inspector
 n.
  perception. 

Goldstucker

English

 अध्यक्ष Tatpur. I. m. f. n. (-क्षः-क्षा-क्षम्)
	^1 Perceptible,  present
to the senses.
	^2 Superintending,  presiding over.
II. m. (-क्षः)
	^1 A superintendent in general,  one of receipts
and disbursements.
	^2 A plant (a species of Mimusops). See
क्षीरिका and फलाध्यक्ष. E. अधि and अक्ष,  or more correctly,  as
also mentioned in the native etym.,  अक्ष् with अधि,  kṛt aff. अच्.

Benfey

English

 अध्यक्ष अध्यक्ष,  i. e. अधि-अक्ष।
 I. adj.
  Perceptible,  Bhāṣāp. 48.
 II.
n.
  Perception,  ib. 56
 149.
 III. m.
  A
superintendent,  Daśak. in Chr. 186,  3.
 -- Comp.
 
अन्-,  adj imperceptible, 
Bhāṣāp. 48.
अश्व-,  m.
  a superinten-
dent of the horses,  Pañc. 156,  18.
कोश-,  m.
  a treasurer,  Pañc. 156,  18.
गज-,  m.
  a superintendent of the ele-
phants,  Pañc. 156,  18.
द्वार-,  m.
  a
porter,  a chamberlain,  Rām.  1,  20,  5.
सूद-,  m.
  a superintendent of the
kitchen. 

Apte Hindi

Hindi

अध्यक्ष
"वि*,  पुं*
 " - "अधिगतम् अक्षम् इन्द्रियम्,  अध्यक्ष्णोति व्याप्नोति इति-अधि+अक्ष+अच्"
"गोचर, दृश्य"

अध्यक्ष
"वि*,  पुं*
 " - "अधिगतम् अक्षम् इन्द्रियम्,  अध्यक्ष्णोति व्याप्नोति इति-अधि+अक्ष+अच्"
"निरीक्षक,  अधिष्ठाता"

अध्यक्षः
पुं*
  - "अधिगतम् अक्षम् इन्द्रियम्,  अध्यक्ष्णोति व्याप्नोति इति-अधि+अक्ष+अच्"
"अधीक्षक, प्रधान, मुख्य"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अध्यक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಭಾನಾಯಕ / ಅಗ್ರಾಸನಾಢಿಪತಿ
अध्यक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಧಿಪತಿ / ಒಡೆಯ / ಪ್ರಭು
प्रयोगाः - > “यदध्यक्षेण जगतां वयमारोपितास्त्वया” |
उल्लेखाः - > कुमा० ६-१७ ।
अध्यक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ / ಇಲಾಖೆಯ ಮೊಕ್ತೇಸರ
व्युत्पत्तिः - > अधिगतोऽक्षं व्यवहारम् ।
अध्यक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಜ್ಞಾನ
व्युत्पत्तिः - > अधिगतमक्षमिन्द्रियम् ।
अध्यक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಜ್ಞಾನ ಗೋಚರವಾದ
अध्यक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಪಕ / ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿರುವ
निष्पत्तिः - > अक्षू (व्याप्तौ) । “अच्” (३-१-१३४) ।
व्युत्पत्तिः - > अधि उपरि अक्ष्णोति व्याप्नोति |

L R Vaidya

English

 aDi-akza {% (I) a. (f. क्षा) %} 1. perceptible,  present to the senses,  यैरध्यक्षैरथ निजसखं नीरदं स्मारयद्भिः Bh.V.iv.17
 2. superintending,  presiding over.

 aDi-akza {% (II) m. %} a superintendent,  president,  M.viii.81.

Bopp

Latin

 अध्यक्ष m. (ex अधि et अक्ष oculus) inspector,  antistes, 
praefectus. N. 15. 6. BH. 9. 10.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

अध्यक्ष
पु
अध्यक्ष,  समर्थ,  अधिकृत
समर्थेऽधिकृतेऽध्यक्षो वीर्योद्योगौ पराक्रमौ ॥ २८ ॥
verse 3.1.1.28
page 0015

Indian Epigraphical Glossary

English

 Adhyakṣa (EI 24
 CII 4),  the head of a department
 the
superintendent of a department
 a superintendent or director
sometimes mentioned in the list of officials (Ep. Ind.,  Vol.
XXXI,  p. 80). Cf. Mahādhyakṣa.
(IA 20),  explained as the Dūtaka or Ājñapti,  i. e.
executor of grants.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rgyal po
१) अधिप २) अध्यक्ष ३) कृति ४) क्षत्रिय ५) जिन ६) नरपति ७) नरेश्वर ८) नृप ९) नृपति १०) नृपत्व ११) नृपेन्द्र १२) पार्थिब १३) भूप १४) भूमत् १५) भूमिधर १६) भूमिपाल १७) राजन् १८) राजत्व

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
रक्षिवर्गेऽनीकस्थः स्यादध्यक्षाधिकृतौ समौ ।
-wordlist-
 
अनीकस्थ (पुं),  अध्यक्ष (पुं),  अधिकृत (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अध्यक्ष
अध्यक्ष,  अधिकृत
महामात्रः प्रधानं स्यादध्यक्षोऽधिकृतः स्मृतः ।
verse 2.1.1.427
page 0049

Mahabharata

English

Adhyaksha: XII,  1626 (jagato 'dhyakshaḥ,  “the surveyor of the world, ” i.e. Kṛshṇa).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अध्यक्षः,  पुं,
   (अध्यक्ष्णोति समन्तात् व्याप्नोतिअधि + अक्ष् + अच् ।) (छत्रधारणादि व्यवहारे-ष्वधिकृतः । व्यापकः ।) क्षीरिकावृक्षः । इतिशब्दरत्नावली ॥

 अध्यक्षः,  त्रि,  (अक्षमिन्द्रियमधिगतः प्रादि-समासः ।) प्रत्यक्षः । इन्द्रियजन्यज्ञानं ।(यदध्यक्षेण जगतां वयमारोपितास्त्वया ॥
इति कुमारसम्भवे ।) अधिकृतः ।आयव्ययादिनिरीक्षकः । इत्यमरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अध्यक्ष त्रि०
  अधिगतोऽक्षं व्यवहारम् अत्या० स० । नृपस्य छत्र-धारणादिव्यवहारेष्वधिकृते । अध्यक्ष्णोति व्याप्नोति अधि +अक्ष--अच् । व्यापके । अधिगतं मूलतया अक्षमिन्द्रियम्अत्या० स० । प्रत्यक्षज्ञाने । अर्श आदित्वात् अचि । तद्वि-षये त्रि०
  । “द्रव्याध्यक्षे त्वचोयोगो मनसा ज्ञानकारण-मिति” भाषा० । “सेनापतिबलाध्यक्षाविति” मनुः । अधि-ष्ठातरि सन्निधिमात्रेण नियन्तरि च “मयाध्यक्षेण प्रकृतिःसूयते सचराचरमिति” गीता “यदध्यक्षेण जगता वयमा-रोपितास्त्वयेति” कुमा० क्षीरिकावृक्षे पु०
  शब्दार्णवः ।

Capeller

German

 अ॑ध्यक्ष m.
  Augenzeuge,  Außeher.

Grassman

German

 ádhy-akṣa,  m.,  Aufseher [von akṣá,  Auge],  besonders von Agni.
-as asya (d. h. dieser Welt) {955, 7}.
-am dhármaṇām {663, 24}
 yakṣásya {914, 13}.
-eṇa tváyā {954, 1}.

Burnouf

French

 अध्यक्ष अध्यक्ष a. (अक्ष œil) qui est sous les yeux.
-- S. m.
  surveillant,  inspecteur
 surintendant.

Stchoupak

French

 अध्य्-अक्ष-
 m.
  inspecteur,  surveillant,  maître.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.