| YouTube Channel

अधिष्ठा (adhiSThA)

 
Apte
English
अधिष्ठा [adhiṣṭhā], 1
P.
 (used with
acc.
P.
 I.4.46.)
(a) To stand on or upon, to sit in or upon, occupy (as a seat
&c.
 ), resort to
अर्धासनं गोत्रभिदो$धितष्ठौ
R.*
 6.73
शाखिनः केचिदध्यष्ठुः
Bk.*
 15.31
प्रतनुबलान्यधितिष्ठतस्तपांसि
Ki.*
 1.16 practising
मामधिष्ठाय Rām. depending on me. (b) To stand, be
अध्यतिष्ठदङ्गुष्ठेन शतं समाः
Mb.
 (c) To stand over, mount. (d) To stand by, be near
आश्रमबहिर्वृक्षमू- लमधितिष्ठति
U.*
 4.
To be in, dwell in, inhabit, reside, stay
भुजङ्गपिहितद्वारं पातालमधितिष्ठति
R.*
 1.8
माधिष्ठा निर्जनं वनम्
Bk.*
 8.79
श्रीजयदेवभणितमधितिष्ठतु कण्ठतटीमविरतम् Git.11.
To make oneself master of, seize, take possession of, overpower, conquer
संग्रामे तानधिष्ठास्यन्
Bk.*
 9.72
त्वमधिष्ठास्यसि द्विषः 16.4
स सदा फलशालिनीं क्रियां शरदं लोक इवाधितिष्ठति
Ki.*
 2.31 obtains
अधितिष्ठति लोकमोजसा स विवस्वानिव मेदिनी- पतिः 2.38
यक्षः कुतश्चिदधिष्ठाय बालचन्द्रिकां निवसति
Dk.*
 18.
(a) To lead, conduct as head or chief
महाराज- दशरथस्य दारानधिष्ठाय वसिष्ठः प्राप्तः
U.*
 4, See अधिष्ठित also. (b) To be at the head of, govern, direct, preside over, rule, superintend
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय
Bg.*
 4.6 governing, controlling
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च । अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते 15.9 presiding over and thus turning to use.
To use, employ.
Apte 1890
English
अधिष्ठा {c1c} P. (used with acc. P. I. 4. 46) 1 (a) To stand on or upon, to sit in or upon, occupy (as a seat &c.), resort to
अर्धासनं गोत्रभिदोऽधितष्ठौ R. 6. 73
शाखिनः केचिदध्यष्ठुः Bk. 15. 31
प्रतनुबलान्यधितिष्ठतस्तपांसि Ki. 10. 16 practising
मामधिष्ठाय Rām. depending on me. (b) To stand, be
अध्यतिष्ठदंगुष्ठेन शतं समाः Mb. (c) To stand over, mount. (d) To stand by, be near
आश्रमबहिर्वृक्षमूलमधितिष्ठति U. 4.
2 To be in, dwell in, inhabit, reside, stay
भुजंगपिहितद्वारं पातालमधितिष्ठति R. 1. 80
माधिष्ठा निर्जनं वनं Bk. 8. 79
श्रीजयदेवभणितमधितिष्ठतु कंठतटीमविरतं Gīt. 11.
3 To make oneself master of, seize, take possession of, overpower, conquer
संग्रामे तानधिष्ठास्यन् Bk. 9. 72
त्वमधिष्ठास्यसि द्विषः 16. 40
स सदा फलशालिनीं क्रियां शरदं लोक इवाधितिष्ठति Ki. 2. 31 obtains
अधितिष्ठति लोकमोजसा स विवस्वानिव मेदिनीपतिः 2. 38
यक्षः कुतश्चिदधिष्ठाय बालचंद्रिकां निवसति Dk. 18.
4 (a) To lead, conduct as head or chief
महाराजदशरथस्य दारानधिष्ठाय वसिष्ठः प्राप्तः U. 4, See अधिष्ठित also. (b) To be at the head of, govern, direct, preside over, rule, superintend
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय Bg. 4. 6 governing, controlling
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च । अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते 15. 9 presiding over and thus turning to use.
5 To use, employ.
Monier Williams Cologne
English
अधि-ष्ठा (√ स्था) to stand upon, depend upon
to inhabit, abide
to stand over
to superintend, govern
to step over or across
to overcome
to ascend, mount
to attain, arrive at.
(√ स्था
P.
 -तिष्ठति), to bless (?),
Divyāv.
Monier Williams 1872
English
अधिष्ठा अधि-ष्ठा (अधि-स्था), cl. 1. P. or
poet. A. -तिष्ठति, -ते, -ष्ठातुम्, to stand upon,
depend
to inhabit, abide
to be, stand
to super-
intend, govern
to step over or across
to overcome
to ascend, mount.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अवलम्ब्, आश्रि, विश्रम्, संश्रि, अधिष्ठा, आलम्ब्, विश्वस्, श्रि, वृत्, समालम्ब्, प्रतिष्ठा
verb
वशिताजन्यः निबन्धनकर्मकः उपजीवनानुकूलः व्यापारः।
"इतोऽपि पुत्राः पितरम् अवलम्बन्ते / आश्रयन्ते।"
Synonyms:
 अधिवस्, वस्, निवस्, प्रतिवस्, अधिष्ठा
verb
आदौ निवास्ययुक्तस्य निवासिभिः निवसनानुकूलः व्यापारः।
"एषा निस्तृणा भूमिः कदा औष्यत।"
Stchoupak
French
अधि-ष्ठा- (स्था-)
se poser sur, se tenir sur, habiter
gouverner,
avoir la prédominance, aller au-dessus de
arriver à, obtenir, s'emparer de
employer
°ष्ठाय au moyen de
°ष्ठित- qui se tient sur, etc.
occupé par, plein de
administré, dirigé
monté par.