अधिदेवता (adhidevatA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अधिदेवता m.
  (-ता) A tutelary,  or presiding divinity.
 E.
  अधि,  and देवता
a deity.

Yates

English

 अधि-देवता (ता) 1.
f.
  A guardian
or presiding deity.

Spoken Sanskrit

English

 
   अधिदेवता  adhidevatA  f.
   presiding or tutelary deity

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 अधिदेवता
m.
  (-ता) A tutelary or presiding divinity.
E.
  अधि,  and देवता a deity.

Monier Williams Cologne

English

 अधि-देव,  अस्,  m.
  or -देवता f.
  a presiding or tutelary deity.

Goldstucker

English

 अधिदेवता Tatpur. f. (-ता) A tutelary or presiding divinity.
E. अधि and देवता.

Apte Hindi

Hindi

अधिदेवता
स्त्री*
  अधि-देवता -
प्रमुख देवता

अधिदेवता
"स्त्री* ,  पुं*
 " - अधिष्ठाता - त्री देवः देवता वा
"इष्टदेव प्रधान देव,  अभिरक्षक देवता"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अधिदेवता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
व्युत्पत्तिः - > अधिष्ठात्री देवता वा ।

L R Vaidya

English

 aDi-devatA {% f. %} a tutelary or presiding divinity,  नैवापयाति हृदयादधिदेवतेव Bh.V.iii.3.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कुलदेवता,  अधिदेवकुलदेव,  अधिदेवता
noun
 
सा देवता या कुलपरम्परया पूज्यते।
 "हनुमान् अस्माकम् कुलदेवता अस्ति।"

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अधिदेवता स्त्री अधिष्ठात्री देवता शा० त० । अधिष्ठात्र्यांदेवतायाम् । देवतानाम् अधिष्ठातृत्वञ्च सन्निधान-मात्रेण तत्तत्पदार्थानां तत्तत्कर्म्मसु नियन्तृत्वरूपम् ।तच्च साक्षात् परमेश्वरस्यैव यथोक्तम् वृ० उ० अन्तर्यामिब्राह्मणे । “यः पृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो,  यंपृथिवी न वेद,  यस्य पृथिवी शरीरं,  यः पृथिवीमन्तरोयमयत्येष त आत्मान्तर्याम्यमृतः ॥
 योऽप्सु तिष्ठन्नद्भ्योऽ-न्तरो,  यमापो न विदुर्यस्यापः शरीरं,  योऽपोऽन्तरो यमय-त्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । योऽग्नौ तिष्ठन्नग्नेरन्तरोयमग्निर्न वेद,  यस्याग्निः शरीरं,  योऽग्निमन्तरो यमयत्येषत आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । योऽन्तरिक्षे तिष्ठन्नन्तरिक्षादन्तरो, यमन्तरिक्षं न वेद यस्यान्तरिक्षं शरीरं योऽन्तरिक्षमन्तरोयमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । यो वायौ तिष्ठन्वा-योरन्तरो,  यं वायुर्न वेद,  यस्य वायुः शरीरं,  यो वायुमन्तरोयमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । यो दिवि तिष्ठन्दिवो-ऽन्तरो,  यं द्यौर्न वेद,  यस्य द्यौः शरीरं,  यो दिवमन्तरोयमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । य आदित्ये तिष्ठ-न्नादित्यादन्तरो,  यमादित्यो न वेद,  यस्यादित्यः शरीरं, य आदित्यमन्तरो,  यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः ।यो दिक्षु तिष्ठन्दिग्भ्योऽन्तरो यं दिशो न विदुर्यस्य दिशःशरीरं,  यो दिशोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः ।यश्चन्द्रतारके तिष्ठंश्चन्द्रतारकादन्तरो,  यञ्चन्द्रतारकं नवेद,  यस्य चन्द्रतारकं शरीरं,  यश्चन्द्रतारकमन्तरो यमय-त्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । य आकाशे तिष्ठन्नाकाशा-दन्तरो,  यमाकाशो न वेद,  यस्याकाशः शरीरं,  य आ-काशमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । यस्त-मसि तिष्ठंस्तमसोऽन्तरो,  यं तमो न वेद,  यस्य तमःशरीरं, यस्तमोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । यस्ते-जसि तिष्ठंस्तेजसोऽन्तरो,  यं तेजो न वेद,  यस्य तेजःशरीरं,  यस्तेजोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतइत्यधिदैवतम् । अथाधिभूतम् यः सर्व्वेषु भूतेषु तिष्ठन्सर्व्वेभ्योभूतेभ्योऽन्तरो,  यं सर्व्वाणि भूतानि न विदुर्यस्य सर्व्वाणिभूतानि शरीरं,  यः सर्व्वाणि भूतान्यन्तरो यमयत्येष तआत्मान्तर्य्याम्यमृत इत्यधिभूतम् । अथाध्यात्मम् यः प्राणेतिष्ठन्प्राणादन्तरो,  यं,  प्राणो न वेद,  यस्य प्राणः शरीरं, यः प्राणमन्तरो यमयत्येष त आत्मन्तर्य्याम्यमृतः । योवाचि तिष्ठन्वाचोऽन्तरो,  यं वाङ्न वेद,  यस्य वाक् शरीरं, यो वाचमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । यश्च-क्षुषि तिष्ठंश्चक्षुषोऽन्तरो,  यं चक्षुर्न वेद,  यस्य चक्षुःशरीरं, यश्चक्षुरन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । यःश्रोत्रे तिष्ठञ्छ्रोत्रादन्तरो,  यं श्रोत्रं न वेद,  यस्य श्रोत्रंशरीरं,  यःश्रोत्रमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः ।यो मनसि तिष्ठन्मनसोऽन्तरो,  यं मनो न वेद,  यस्य मनःशरीरं यो मनोऽन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः ।यस्त्वचि तिष्ठंस्त्वचोऽन्तरो,  यं त्वङ्न वेद,  यस्य त्वक् शरीरं, यस्त्वचमन्तरो यमयत्येष त आत्मान्तर्य्याम्यमृतः । योविज्ञाने तिष्ठन्विज्ञानादन्तरो,  यं विज्ञानं न वेद,  यस्यविज्ञानं शरीरं,  यो विज्ञानमन्तरो यमयत्येष त आत्मा-न्तर्य्याम्यमृतः । यो रेतसि निष्ठन्रेतसोऽन्तरो,  यं रेतोन वेद,  यस्य रेतः शरीरं,  यो रेतोऽन्तरो यमयत्येष तआत्मान्तर्य्याम्यमृतोऽदृष्टो द्रष्टा, ऽश्रुतः श्रोता,  ऽमतोमन्ता,  ऽविज्ञातो विज्ञाता,  नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा,  नान्यतो-ऽस्ति श्रोता,  नान्यतोऽस्ति मन्ता,  नान्यतोऽस्ति विज्ञातैषत आत्मान्तर्य्याम्यमृतोऽतोऽन्यदार्त्तम्” इति । तस्यैवांश-विशेषेणाविर्भूतानां दिगाद्यभिमानिदेवानामिन्द्रियाधिष्ठा-तृत्वं यथा “वैकारिकादहङ्काराद्देवा वैकारिका दश ।दिग्वातार्कप्रचेतोऽश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रका” इति शार० ।“शक्तिसामर्थ्याद्विकृतपरमेश्वरादुत्पन्नत्वेनाऽहङ्कारस्य तदु-त्पन्नदेवानाञ्च वैकारिकत्वमिति” राघवभट्टेन व्याख्या-तम् । “वैकारिका दिगाद्याश्च चन्द्रेणैकादश स्मृताः ।इन्द्रियाणामधिष्ठातृदेवास्ते परिकीर्त्तिता” इति तद्धृता-भियुक्तोक्तिः । तथा च श्रोत्रस्य दिक्,  त्वचो वातः, नेत्रस्य अर्कः,  रसनायाः वरुणः,  घ्राणस्य अश्विनौ, वागिन्द्रियस्य वह्निः,  हस्तस्य इन्द्रः,  पादस्य उपेन्द्रः, पायोः मित्रः,  उपस्थस्य (कः) प्रजापतिः,  मनसः चन्द्रः, इत्येते एकादशेन्द्रियाणामधिष्ठातृदेवाः । “ईश्वरंभास्करे विद्यादुमां विद्यान्निशाकरे । स्कन्दमङ्गा-रके विद्याद्बुधे नारायणं विदुः । गुरौ वेदनिधिं विद्यात्शुक्रे शक्रो विधीयते । शनैश्चरे यमं विद्याद्राहोः कालं तथैवच । चित्रगुप्तोऽधिपः केतोरित्येते ग्रहदेवताः” इति (मत्स्य-पुरा०) उक्ता ग्रहाणामधिदेवाः । एतेषां पुनरधिष्ठातृदेवाश्चप्रत्यधिदेवतात्वेन व्यवह्रियन्ते ते च प्रत्यधिदेवताशब्देदर्शयिष्यन्ते । अधिदेवताप्यत्रैव । “आदित्याभिमुखाः सर्वेसाधिप्रत्यधिदेवता” इति मत्स्यपु०  । “शशाङ्कमूर्त्तेरधिदेव-ताकृतिरिति” भट्टिः । चन्द्राधिदेवता उमा ।

Capeller

German

 अधिदेवता f.
 ,  अधिदैवत n.
  Schutzgottheit.

Stchoupak

French

 अधि-देवता-
 f.
  divinité tutélaire 
 °दैव- nt. id. 
 °देवतम्
dans l'ordre divin. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.