| YouTube Channel

अधिकृ (adhikR)

 
Apte
English
अधिकृ [adhikṛ], 8
U.
To authorize, qualify for the discharge of some duty
be entitled to, have a right to
नैवाध्य- कारिष्महि वेदवृत्ते
Bk.*
 2.34
गुणाः प्रियत्वेधिकृता न संस्तवः
Ki.*
 4.25 merits are calculated to produce liking, not mere intimacy.
To place at the head of, appoint, set
पाण्डवेन ह्यहं तात अश्वेष्वधिकृतः पुरा
Mb.
दृप्तविनयाधिकृतः
R.*
 9. 62 appointed to humble the proud
शिथिलीकृते$धिकृतकृत्य- विधौ
Ki.*
 6.3 set or appointed to duty
देवाः प्रसह्य तमधि- कुर्युः
Mv.*
 2 set on, incite or appoint as their chief.
To aim at, allude or refer to, make the subject of
अधिकृत्य कृते ग्रन्थे
P.
 IV.* 3.87
किरातार्जुनौ अधिकृत्य कृतं काव्यं किरातार्जुनीयम् Sk.
नाटकं प्रयोगेण अधिक्रियताम् Ś.
should be made the subject of representation, should be represented on the stage.
To be used as the head or governing rule
समर्थानां प्रथमाद्वा
P.
 IV.* 1.82
इदं पदत्रयमधि- क्रियते Sk.
To superintend, be at the head.
(A. ) To bear, endure or overpower, be superior to
शत्रुमधि- कुरुते Sk.
अधिचक्रे न यं हरिः
Bk.*
 8.2.
To feel, enjoy
भवादृशाश्चेदधिकुर्वते रतिं निराश्रया हन्त हता मनस्विता
Ki.*
 1.43.
To refrain or desist from.
Apte 1890
English
अधिकृ {c8c} U. 1 To authorize, qualify for the discharge of some duty
be entitled to, have a right to
नैवाध्यकारिष्महि वेदवृत्ते Bk. 2. 34
गुणाः प्रियत्वेधिकृता न संस्तवः Ki. 4. 25 merits are calculated to produce liking, not mere intimacy.
2 To place at the head of, appoint, set
पांडवेन ह्यहं तात अश्वेष्वधिकृतः पुरा Mb.
दृप्तविनयाधिकृतः R. 9. 62 appointed to humble the proud
शिथिलीकृतेऽधिकृतकृत्यविधौ Ki. 6. 30 set or appointed to duty
देवाः प्रसह्य तमधिकुर्युः Mv. 2 set on, incite or appoint as their chief.
3 To aim at, allude or refer to, make the subject of
अधिकृत्य कृते ग्रंथे P. IV. 3. 87
किरातार्जुनौ अधिकृत्य कृतं काव्यं किरातार्जुनीयम् Sk.
नाटकं प्रयोगेण अधिक्रियताम् Ś. 1 should be made the subject of representation, should be represented on the stage.
4 To be used as the head or governing rule
समर्थानां प्रथमाद्वा P. IV. 1. 82
इदं पदत्रयमधिक्रियते Sk.
5 To superintend, be at the head.
6 (A.) To bear, endure or overpower, be superior to
शत्रुमधिकुरुते Sk.
अधिचक्रे न यं हरिः Bk. 8. 20.
7 To feel, enjoy
भवादृशाश्चेदधिकुर्वते रतिं निराश्रया हंत हता मनस्विता Ki. 1. 43.
8 To refrain or desist from.
Monier Williams Cologne
English
अधि-√ 1. कृ to place at the head, appoint
to aim at, regard
to refer or allude to
to superintend, be at the head of (loc. ),
MBh.
 iv, 241:
Ā. -कुरुते, to be or become entitled to (acc. ),
MBh.
 iii, 1345
to be or become superior to, overcome,
Pāṇ.
 i, 3, 33.
Ā. -कुरुते, (also) to define,
Bcar.
 xii, 36.
Monier Williams 1872
English
अधिकृ अधि-कृ, cl. 8. P. -करोति, -कर्तुम्,
to place at the head, appoint
to aim at, regard
to refer or allude to
to superintend, be at the head
of: A. -कुरुते, to be or become entitled to
to be
or become superior to.
Apte Hindi
Hindi
अधिकृ
"तना* उभ*, इच्छा* , " अधि-कृ -
"अधिकारी होना, हकदार बनाना, अधिकृत बनना, किसी कर्तव्य के लिए पात्रीकरण"
अधिकृ
"तना* उभ*, इच्छा* , " अधि-कृ -
"लक्ष्य बनाना, उल्लेख करना"
अधिकृ
"तना* उभ*, इच्छा* , " अधि-कृ -
धारण करना
अधिकृ
"तना* उभ*, इच्छा* , " अधि-कृ -
"अभिभूत करना, दबा लेना, श्रेष्ठ बनाना"
अधिकृ
"तना* उभ*, इच्छा* , " अधि-कृ -
"रोकना, रुकना, हाथ खींचना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अधिकृ, नियुज्, युज्, व्यादिश्
verb
कार्यनिर्वहणाय कस्मिन् अपि कार्यभारनिधानानुकूलः व्यापारः।
"प्रहलैकस्मिन् क्षेत्रे विद्यमानं सस्यं लवितुं कृषकः पञ्च पुरुषान् अधिकरोति।"
Synonyms:
 नियुज्, नियोजय, अधिकृ, विधा, व्यापृ, प्रवृत्
verb
क्रियासु कार्येषु वा नियोजनानुकूलः व्यापारः।
"इदं कार्यं सम्पादयितुं सः सप्त जनान् न्ययुङ्क्त।"
Stchoupak
French
अधि-कृ-
confier une charge
mettre à la tête, traiter en chose
essentielle
faire sien
moy. avoir droit à
être à la tête de (loc.)
°कृत्य en ce qui concerne
°कृत- mis à la tête, chargé
m.
 chef
employé, chargé des comptes publics.