| YouTube Channel

अधिकारी (adhikArI)

 
Spoken Sanskrit
English
अधिकारी - adhikArI -
m.
 - officer
अधिकारी - adhikArI -
m.
 - bureaucrat
अधिकारी - adhikArI -
m.
 - authority
अधिकारी - adhikArI -
m.
 - bureaucrat
अधिकार मानिन् - adhikAra mAnin -
m.
 - bureaucrat
अधिकारि वर्ग - adhikAri varga -
m.
 - bureaucracy
अधिकारितन्त्र - adhikAritantra -
n.
 - bureaucracy
अधिकारि राज्य - adhikAri rAjya -
n.
 - bureaucracy
केन्द्रीय गुनवार्ता-विभाग - kendrIya gunavArtA-vibhAga -
m.
 - central intelligence bureau
केन्द्रीय समाचार-विभाग - kendrIya samAcAra-vibhAga -
m.
 - central intelligence bureau - CBI
अधिकारी adhikArI
m.
 bureaucrat
अधिकार मानिन् adhikAra mAnin
m.
 bureaucrat
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 28,
पादेऽक्षराणि-
 7
मात्राः - 10
सङ्ख्याजातिः - उष्णिक्
मात्रा-विन्यासः
द द दा दा द द दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
अधिकारी
पुं*
 - अधिकार+णिनि
"राजपुरुष, पदाधिकारी कार्यकर्ता, अधीक्षक, प्रधान, निर्देशक, शासक"
अधिकारी
पुं*
 - अधिकार+णिनि
"सही दावेदार, मालिक, स्वामी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नियंत्रकः, वशी, अधिकारी, शास्ता, अध्यक्षः, अधिष्ठाता
noun
यः कार्याणां वस्तुनः अवस्थानां वा नियन्त्रणं करोति।
"अस्मिन् विद्युतयन्त्रे एकः तापस्य नियन्त्रकः वर्तते।"
Synonyms:
 अधिकारी, अधिकारिणी
noun
यस्य विशेषा योग्यता क्षमता च अस्ति।
"अस्याः वृत्त्यर्थे एतेषु कोऽपि अधिकारी नास्ति।"
Synonyms:
 अधिकारी, अधिकारिणी
noun
यस्य अधिकारः अस्ति।
"
Synonyms:
 राज्यपालः, अध्यक्षः, अधिपतिः, अधिष्ठाता, अधिकारी, अधिपः, शासिता, प्रशासिता, शास्ता, अनुशासकः, अधिकृतः
noun
केन्द्रशासनेन नियुक्तः राज्यस्य प्रधान शासकः।
"भारते राज्यपालस्य निर्वाचनं सामान्यवरणेन न भवति।"
Synonyms:
 अधिकारी
noun
कार्यालयस्य सः सेवकः यः लेख्यानि यथास्थानं स्थापयति।
"तस्य पितृव्यः कार्यालये अधिकारी अस्ति।"
Synonyms:
 अधिकारी, अधिकारवान्, आधिकारिकः, कार्यप्रवर्तकः, नियोगी, नियुक्तः, आयुक्तः
noun
यः अधिकारस्थानं भूषयति।
"श्यामस्य पिता सेनायाम् अधिकारी अस्ति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अधिकारी
Root: अधिकारी
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ lord
⇒ ruler
⇒ master
⇒ warden
⇒ visible
⇒ overseer
⇒ chairman
⇒ inspector
⇒ president
⇒ observable
⇒ controller
⇒ eye-witness
⇒ eye witness
⇒ chairperson
⇒ superintendent
⇒ exercising supervision
⇒ perceptible to the senses
⇒ director [head of department]
⇒ caqui plant [Mimusops Kauki - Bot.]
Shloka(s):
2|8|6|2 ► रक्षिवर्गस्त्वनीकस्थोऽथाध्यक्षाधिकृतौ समौ॥ (क्षत्रियवर्गः)
3|3|137|2 ► सभा संसदि सभ्ये च त्रिष्वध्यक्षेऽपि वल्लभः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|6|2 ⇢ अध्यक्षः (अध्यक्ष) (पुं) ⇒ lord, ruler, master, warden, visible, overseer, chairman, inspector, president, observable, controller, eye-witness, eye witness, chairperson, superintendent, exercising supervision, perceptible to the senses, director [head of department], caqui plant [Mimusops Kauki - Bot.]
➠ 2|8|6|2 ⇢ अधिकृतः (अधिकृत) (पुं) ⇒ ruled, claimed, inspector, appointed, controller, administered, superintendent, placed at the head of
➠ 3|3|137|2 ⇢ वल्लभः (वल्लभ) (पुं) ⇒ lover, horse, friend, supreme, cowherd, beloved, desired, dear to, husband, darling, favorite, favourite, dearer than, superintending, beloved above all, kind of Agallochum or agarwood [aromatic resin embedded wood]
➠ 3|3|137|2 ⇢ (वल्लभ) (स्त्री) ⇒ lover, horse, friend, supreme, cowherd, beloved, desired, dear to, husband, darling, favorite, favourite, dearer than, superintending, beloved above all, kind of Agallochum or agarwood [aromatic resin embedded wood]
➠ 3|3|137|2 ⇢ वल्लभम् (वल्लभ) (नपुं) ⇒ lover, horse, friend, supreme, cowherd, beloved, desired, dear to, husband, darling, favorite, favourite, dearer than, superintending, beloved above all, kind of Agallochum or agarwood [aromatic resin embedded wood]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ सम्मार्जनादिकारी
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ राजा
जातिः ➡ मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अधिकारी, [न्] त्रि, (अधिकरोति अधि + कृ +नन्द्यादित्वात् णिनि ।) प्रभुः । स्वामी । अधि-पतिः । अधिकारविशिष्टः । स्वत्ववान् । इतिस्मृतिः ॥
यथा, --“इष्टापूर्त्तं द्विजातीनां धर्म्मः सामान्य उच्यते ।अधिकारी भवेत् शूद्रः पूर्त्ते धर्म्मे न वैदिके” ॥
इति मलमासतत्त्वं ॥
अपिच ।“स्नातोऽधिकारी भवति दैवे पैत्रे च कर्म्मणि” ।इत्याह्निकाचारतत्त्वं ॥
वेदान्तमते विधिवदधीत-वेदाङ्गत्वेन आपाततोऽधिगताखिलवेदार्थोऽस्मिन्जन्मनि जन्मान्तरे वा काम्यनिषिद्धवर्जनपुरःसरंनित्यनैमित्तिकप्रायश्चित्तोपासनानुष्ठानेन निर्गत-निखिलकल्मषतया नितान्तनिर्म्मलस्वान्तः साधन-चतुष्टयसम्पन्नः प्रमाता । इति वेदान्तसारः ॥
* ॥
धनाधिकारिणो दायभागशब्दे द्रष्टव्याः ॥
* ॥
श्रीमूर्त्त्यादीनां वेशकर्त्ता । इति लोकप्रसिद्धं ॥
अधिकारी, [न्]
पुं,
 (अधिकरोति अधि + कृ +नन्द्यादित्वात् णिनि ।) वेदान्तशास्त्रवेत्ता । अधि-गताखिलवेदार्थनितान्तनिर्म्मलस्वान्तः साधनचतु-ष्टयसम्पन्नः प्रमाता । इति वेदान्तसारः ॥
पुरुषः ।इति राजनिर्घण्टः ॥