| YouTube Channel

अदस् (adas)

 
Capeller Eng
English
अद॑स् (n.
pron.
 ) that, yonder (also °—)
adv.
 there.
Yates
English
अदस् (असौ-असौ-अदः)
pro. This.
Spoken Sanskrit
English
अदस् - adas -
indecl.
 - there
अदस् - adas -
indecl.
 - then
अदस् - adas -
indecl.
 - so
अदस् - adas -
indecl.
 - thus
अदस् - adas -
n.
 - that
अदस् - adas - num. - certain
Wilson
English
अदस्
mfn.
 (असौ असौ अदः)
1 This.
2 That.
Apte
English
अदस् [adas], pron.
a.
 [न दस्यते उत्क्षिप्यते अङ्गुलिर्यत्र इदंतया निर्द्धारणाय पुरोवर्तिनि एवाङ्गुलिनिर्देशः संभवति नापुरो- वर्तिनि, न-दस्-क्विप् Tv.] (असौ
m.
f.
 अदः
n.
 ). That, (referring to a person or thing not present or near the speaker) (विप्रकृष्ट or परोक्ष)
इदमस्तु सन्निकृष्टं समीप- तरवर्ति चैतदो रूपम् । अदसस्तु विप्रकृष्टं तदिति परोक्षे विजानीयात् ॥ अमुष्य विद्या रसनाग्रनर्तकी
N.*
 1.5
असौ नामा$हमस्मीति स्वनाम परिकीर्तयेत्
Ms.*
 2.122. I am that person, so and so (giving the name)
असावहमिति ब्रूयात् 13, 216
Y.*
 1.26. अदस् is, however,
oft
 en used with reference to प्रत्यक्ष or सन्निकृष्ट objects
&c.
 in the sense of 'this here', 'yonder'. असौ सरण्यः सरणोन्मुखानाम्
R.*
 6.21. (असाविति पुरोवर्तिनो निर्देशः Malli.)
अमी रथ्याः
Ś.*
 1.8.
अमी वह्नयः 4.18
7.11. It is
oft
 en used in the sense of तत् as a correlative of यत्
हिंसारतश्च यो नित्यं नेहासौ सुखमेधते
Ms.*
 4.17. He, who
&c.
 But when it immediately follows the relative pronoun (यो$सौ, ये अमी
&c.
 ) it conveys the sense of प्रसिद्ध 'well-known', 'celebrated', 'renowned'
यो$सावतीन्द्रियग्राह्यः सूक्ष्मो$व्यक्तः सनातनः
Ms.*
 1.7
यो$सौ कुमार- सेवको नाम
Mu.*
 3
यो$सौ चोरः
Dk.*
 68
sometimes अदस् used by itself conveys this sense
विधुरपि विधियोगाद् ग्रस्यते राहुणा$सौ that (so well-known to us all) moon too. See the word तद् also and the quotations from K.
P.
ind.
 There, at that time, then, thus, ever
correlative to some pronominal forms
यदादः, यत्रादः whenever, whereever
&c.
 By अदो$नुपदेशे
P.*
 1.4.7. अदस् has the force of a (गति) preposition when no direction to another is implied
अदःकृत्य अदःकृतम्
। परं प्रत्युपदेशे तु अदःकृत्वा अदःकुरु । Sk.
Apte 1890
English
अदस् pron. a. [न दस्यते उत्क्षिप्यते अंगुलिर्यत्र इदंतया निर्द्धारणाय पुरोवर्तिनि एवांगुलिनिर्देशः संभवति नापुरोवर्तिनि, न-दस्-क्विप् Tv.] (असौ m. f., अदः n.). That, (referring to a person or thing not present or near the speaker) (विप्रकृष्ट or परोक्ष)
इदमस्तु सन्निकृष्टं समीपतरवर्ति चैतदो रूपम् । अदसस्तु विप्रकृष्टं तदिति परोक्षे विजानीयात् ॥ अमुष्य विद्या रसनाग्रनर्तकी N. 1. 6.
असौ नामाऽहमस्मीति स्वनाम परिकीर्तयेत् । Ms. 2. 122 I am that person, so and so (giving the name)
असावहमिति ब्रूयात् 130, 216
Y. 1. 26. अदस् is, however, often used with reference to प्रत्यक्ष or सन्निकृष्ट objects &c. in the sense of ‘this here’, ‘yonder’
असौ शरण्यः शरणोन्मुखानां R. 6. 21 ( असाविति पुरोवर्तिनो निर्देशः Malli.)
अमी रथ्याः Ś. 1. 8.
अमी वह्नयः 4. 17, 7. 11. It is often used in the sense of तत् as a correlative of यत्
हिंसारतश्च यो नित्यं नेहासौ सुखमेधते Ms. 4. 170 he who &c. But when it immediately follows the relative pronoun (योसौ, ये अमी &c.) it conveys the sense of प्रसिद्ध ‘well-known’, ‘celebrated’, ‘renowned’
योसावतीद्रियग्राह्यः सूक्ष्मोऽ व्यक्तः सनातनः Ms. 1. 7
योसौ कुमारसेवको नाम Mu. 3
योसौ चोरः Dk. 68
sometimes अदस् used by itself conveys this sense
विधुरपि विधियोगाद्ग्रस्यते राहुणाऽसौ that (so well-known to us all) moon too. See the word तद् also and the quotations from K. P
ind. There, at that time, then, thus, ever
correlative to some pronominal forms
यदादः, यत्रादः whenever, whereever &c. By अदोऽनुपदेशे P. I. 4. 70 अदस् has the force of a (गति) preposition when no direction to another is implied
अदः कृत्य अदः कृतं
। परं प्रत्युपदेशे तु अदः कृत्वा अदः कुरु । Sk.
Monier Williams Cologne
English
अद॑स्
nom.
 mf. असौ॑ (voc. अ॑सौ,
MaitrS.
 ) (n. अद॑स्), (opposed to इद॑म्, q.v.), that, a certain
then,
AV.
 xii, 1, 55.
अदस् (अदस्)
ind.
 thus, so, there.
Monier Williams 1872
English
अदस् 1. अदस्, m. असौ, f. असौ, n. अदस्, pron.
that
a certain.
—अदस्, ind. thus, so
ever.
—अदः-
कृत्य, having done that.
—अदो-भवति, he becomes
that.
—अदो-मय, अस्, ई, अम्, made of that, contain-
ing that.
—अदो-मूल, अस्, आ, अम्, rooted in that.
अदस् 2. अदस्, eating, (only at the close of
compound words.)
Macdonell
English
अदस् a-d-ás, prn.
n.
 (m. of asau) yon, that: 🞄ac. ad. there.
Goldstucker
English
अदस् I. m. f. n. (असौ-असौ-अदस्). The pronoun (see सर्व-
नामन्) which generally points to what is absent, remote
or uncertain (differently from इदम् q. v.) and which cor-
responds with
^1 That.
^2 A certain (so and so). In correlative
phrases it stands therefore usually in the prior sentence,
imparting greater emphasis. Its declension is defective in
as far as most of its cases are supplied by the themes असु
or अस, अमु (अमू) and अमि (अमी). The theme which ap-
pears in composition is अदस् (except in the forms अद-
द्र्यञ्च् &c. q. v. See also अद्धा). In some derivations of rare
occurrence we meet also with the themes असु, अस and अमु
see असुक, असक, अमुक.
II. ind. (esp. in composition with radicals (see गति),
when employed reflectively). So, in such a manner, f. i.
अदःकृत्य having done so &c.--In conjunction with a re-
lative pronoun or particle it has the effect of giving em-
phasis or of generalising, e. g. यददस् whatever, यत्रादस्
wherever, यथादस् howsoever. E. unknown
but it is pro-
bably derived from the theme अद् which occurs in अद-
द्र्यञ्च् and अद्धा.
Benfey
English
अदस् अदस्, pronoun, nom. sing.
m.
and
f.
 असौ, nom. and acc. sing.
n.
 अदस्
the bases of the remaining cases are
अमु, अमू, and अमी। That, you, Man.
10, 128. It is preceded by the rela-
tive pronoun, He-who, Man. 1, 7.
Apte Hindi
Hindi
अदस्
"सर्व*,
पुं*
 " - -
वह
अदस्
"सर्व*,
पुं*
 " - -
"यह, यहाँ, सामने"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अदस्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಇವನು, ಇವಳು, ಇದು.
प्रयोगाः - > 1. “असावहङ्कारपरैर्दुरात्मभिः” | 2. “असौ पुनः विषमरचितैकभागां तामेव बहुमन्यमाना प्रतिगृहीतवती” | 3. “अदस्त्वया नुत्तमनुत्तमं तमः” |
उल्लेखाः - > 1. प्रबोध० १-२४ । 2. मालती० १ । 3. माघ० १-२७ ।
विस्तारः - > ಈ ಶಬ್ದವು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು. (पु०) असौ (स्त्री०) असौ (न०) अदः । “इदमस्तु सन्निकृष्टं समीपतरवर्तिचैददो रूपम् । अदसस्तु विप्रकृष्टं तदिति परोक्षे विजानीयात्” । ಕ್ರಮವಾಗಿ… ಕೆಲವು ಕಡೆ ಈ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸನ್ನಿಕೃಷ್ಟಾರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗವುಂಟು. “अमी पुरः पश्यसि देवदारुम्” रघु० २-३६ । “प्राप्ता शुकश्रेणिरसौ विभाति” याद० १८-७६ । “तद्” ಶಬ್ದದಂತೆ “अदस्” ಶಬ್ದವೂ “यद्” ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು. “य एष लोकत्रयसूत्रधारः पर्यायपात्राणि चराचराणि । आनर्तयत्यद्भुतचेष्टितोऽसौ ननतं खेलं नवनीतकाङ्क्षी” याद० ४-२७ । “यस्य त्वं यश्च हृद्यस्ते यस्यासौ तस्य यस्तथा । नाथ त्वत्पदमारुह्य न पुनस्तैर्निवर्त्यते” याद० १६-११९ । “तद्” ಶಬ್ದದಂತೆ “अदस्” ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವುಂಟು. “योऽप्यसौ कुमारसेवको राजसेनः सोऽपि तव प्रसादात्” मुद्रा० ३ ।
L R Vaidya
English
adas {% Pron. (m. असौ, f. असौ, n. अदः) %} That (referring to a thing that is not near)
अदसस्तु विप्रकृष्टं … रूपम्. अदस् is also used in the sense of तत् and as the correlative of यत्
but in this case it must not immediately follow the relative
when it immediately follows the relative, it only expresses ‘प्रसिद्धि’ (For further information on the point, See K.Pr.vii. under विधेयाविमर्श).
Bopp
Latin
अदस् Pron. demonstr. (nom. m. f. असौ, n. अदस् gr. 271.)
hic, ille.
Lanman
English
adás [501], pron. yon, yonder, that, that
there, in opposition to the one here or just
mentioned: e. g. asau, 22^7, that one (the
traveller--last mentioned at 20^19)
so 31^10
asāv amutra, ayam asmin, that one in
that world, this one in this, 103^7
that one
(correl. ya), 7^6, 37^11
as designation of persons
not to be named, so-and-so, N. or M.
asāv aham, I am so-and-so, 61^14
60^21
103^5
follows at a distance the word to
which it refers, thus emphasizing it, 23^1.
[see 501 and 503.]
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अदस्
त्रि०
 न दस्यते उत्क्षिप्यतेऽङ्गुलिर्यत्र इदन्तया निर्द्धार-णाय पुरोवर्त्तिन्येवाङ्गुलिनिर्द्देशः सम्भवति नापुरोवर्त्तिनि ।न + दस्--क्विप् । अपुरोवर्त्तिनि परोक्षे ज्ञाते वस्तुनि ।सर्वनामता । “अमुष्य विद्या रसनाग्रनर्त्तकीति” नैष-धम् । परलोके “नचामुत्र फलप्रद इति” पुरा० ।“इदमस्तु सन्निकृष्टं समीपतरवर्त्ति चैतदोरूपम् । अद-सस्तु विप्रकृष्टं तदिति परोक्षे विजानीयादित्युक्ते” विप्र-कृष्टे एवास्य प्रयोगः । यच्छब्दाकाङ्क्षिततच्छब्दाप्रयोगेऽस्यतदर्थबोधकता । यथा “आनन्दयति ते नेत्रे योऽधुनासौसमागत इत्यादौ” । अतएवोक्तं काव्यप्रकाशे इदंशब्दवददः-शब्दस्तच्छब्दार्थमभिधत्ते इत्युक्तम्” यच्छब्दस्य तु निकट-स्थितत्वे तच्छब्दस्यापि प्रसिद्धपरामर्षितेति वदता च तेनतच्छब्दस्येव इदमदःशब्दयोरपि प्रसिद्धार्थकता तत्रैवोक्ता ।यथा “करबालकरालदोःसहायो युधि योऽसौ विजया-र्ज्जुनैकमल्लः । यदि भूपतिना स तत्र कार्य्ये” इत्यादौप्रसिद्धार्थकता । अन्यथा स इत्यनेन पुनरुक्तत्वापत्तेः अतएवदर्पणकृता “आनन्दयति ते नेत्रे योऽसौ सुभ्रु! समागत”इति पद्ये यच्छब्दस्य सन्निकृष्टतया तच्छार्थावाचकत्वमाशङ्क्यआनन्दयति ते नेत्रे योऽधुनासौ समागत इत्येवं पाठःपरि-वर्त्तितः । यच्छब्देनानाकाङ्क्षितत्वेतु न तच्छब्दार्थाभिधा-यित्वं किन्तु प्रसिद्धाद्यभिधायकता यथा “असौ मरुच्चुम्बित-चारुकेशर इत्यादौ “नात्र तच्छब्दार्थप्रतीतिरिति काव्यप्रकाशे उक्तम् । तथा च यच्छब्देनाकाङ्क्षास्थले एवयच्छब्दस्यासन्निकृष्टतयोपात्तस्यादःशब्दस्य तच्छब्दार्थकतानान्यथेति सुस्थितम् । “अदोऽनुपदेशे इति” सूत्रनिर्द्देशात्अनुपदेशे अदसः गतिसंज्ञा तेन अदः कृत्यादः कृतमित्यादौगतित्वेन समासे ल्यप् । परं प्रति उपदेशे तु अदः कृत्वाअदः कुरु इत्यादौ न गतित्वम् । अस्य गतिसंज्ञात्वेनाव्ययत्वमपि । तेनाव्ययपूर्व्वकतया ल्यप् अर्थस्तुअदःशब्दस्येव ।
Capeller
German
अद॑स्
n.
 jenes (vgl. असौ॑
adv. dort.
Grassman
German
adás, pron. jener. N. m. f. asaú, n. adás, alles übrige aus amú, f., amū́ und aus amī́.
-saú [m.] {105, 16}
{191, 9}
{371, 3}
{700, 2}
{958, 4}
{985, 1}.
-saú [f.] {700, 6}
{972, 1}.
-dás [n.] {105, 3} (súar)
{497, 3} (cakrám)
mádhu {946, 3}
s. d. f.
-múm {7, 6}
{632, 30}.
-múṣmai {398, 4}.
-múṣya {164, 10}
{654, 1}—_{654, 15}.
-mū́m [f.] {951, 7}
{1020, 8}.
-muyā́ (als Adv. s. u.).
-mī́ [N. p. m.] {24, 6}. _{24, 10}
{105, 5}. _{105, 9}. _{105, 10}
{127, 8}
{141, 13}
{314, 11}.
-mī́ṣām [Gen. p. m.] {516, 16}
{929, 12}. _{929, 14}.
-mū́s [N. p. f.] {23, 17}
{825, 8}.
-mū́s [A. p. f.] {488, 31}.
adás, ursprünglich neutr. des vorigen
dort, an jenem (entfernten) Orte, dorthin
stets (ausser {187, 7}) in Verbindung mit einem Locativ, und stets in einem vorangestellten relativen Satze, namentlich nach yád „wenn“, und dann im Nachsatze átra ({187, 7}
{898, 6}), átas ({630, 1}), tátas ({1012, 3}), z. B. {898, 6}
yád devās 〰 salilé súsaṃrabdhās átiṣṭhata, átrā ‥.
{187, 7}
{630, 1}
{646, 17}
{777, 22}
{898, 6}
{981, 3}
{1012, 3}.
adás pron.:
*-múṣmāt {322, 6}.
Burnouf
French
अदस् अदस्
n.
 de असौ M§ 54.
Stchoupak
French
अदस्-
pron. (nom.
m.
f.
 असौ nt. {%adas
%} thèmes des autres cas :
अमा et अमी-) celui-là (non présent), cela, ce, il
un tel
celui-ci
(rare)
असाव् एव le même.
अदो-मूल- a. qui a sa racine en cela.