अथ (atha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अथ ind. An auspicious and inceptive particle
 it serves to introduce
a remark,  a question,  an affirmation,  &c. and corresponds to.
	 1.
After.
	 2. And 3. Now,  (inceptive or premising)
	 4. What,  (inter-
rogatively)
	 5. All,  (comprehensively)
	 6. Therefore,  thus,  further, 
moreover,  &c. It also implies doubt or command,  and is frequently
redundant.
 E.
  अर्थ to ask,  ड affix,  and र is dropped,  also अथो.

Capeller Eng

English

 अ॑थ adv.
  then,  now
 therefore,  accordingly
 further, 
also
 however,  but (often merely expletive). At the beginning of books
or sections of books = now beginneth (opp.    इति q.v.
 ). Often followed
by अतस् (अथातस्),  अपि (अथापि),  उ (अथो),  घ,  तु,  पुनर्,  etc. —
अथ वा (r.  अथ alone or वाथ) or,  or rather,  but,  however,  or
if,  even.  अथ वा—अथ वा either or.  अथ किम् how else?,  i.e.
  of
course. अथ किमु so much the more.

Yates

English

 अथ अथौ
conj. An auspicious and
inceptive particle.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	 now
अधुना 	-	 adhunA 	-	 indecl.
  	-	 now
सम्प्रति 	-	 samprati 	-	 indecl.
  	-	 now
साम्प्रतम् 	-	 sAmpratam 	-	 indecl.
  	-	 now
इदानीम् 	-	 idAnIm 	-	 indecl.
  	-	 now
सद्यः 	-	 sadyaH 	-	 indecl.
  	-	 justnow
सम्प्रति 	-	 samprati 	-	 indecl.
  	-	 nowadays
न कुत्रापि 	-	 nakutrApi 	-	 indecl.
  	-	 nowhereatall
इदानीं गत्वा किञ्चित् पठतु 	-	 idAnIMgatvAkiJcitpaThatu 	-	 sent.
  	-	 Goandreadnow.
इदानीं भवतः समयावकाशः अस्ति वा? 	-	 idAnIMbhavataHsamayAvakAzaHastivA? 	-	 sent.
  	-	 Areyoufreenow?
इदानीं मया त्वरणीयम् 	-	 idAnIMmayAtvaraNIyam 	-	 sent.
  	-	 Imusthurrynow.
इदानीं आगन्तुं न शक्यते 	-	 idAnIMAgantuMnazakyate 	-	 sent.
  	-	 Icannotcomenow.
अद्य त्वम् कुत्र असि? 	-	 adyatvamkutraasi? 	-	 sent.
  	-	 Whereareyounow?
इदानीं एव एकं यानं गतम् 	-	 idAnIMevaekaMyAnaMgatam 	-	 sent.
  	-	 Abusleftjustnow.
अधुना तु अतीव शीतलः 	-	 adhunAtuatIvazItalaH 	-	 sent.
  	-	 Itisverycoldnow.
का वेला अधुना वर्नते ? 	-	 kAvelAadhunAvarnate? 	-	 sent.
  	-	 Whatisthetimenow?
इदानीं एव वा? 	-	 idAnIMevavA? 	-	 sent.
  	-	 Isitgoingtobenow?
इदानीं कुत्र उद्योगः? 	-	 idAnIMkutraudyogaH? 	-	 sent.
  	-	 Wheredoyouworknow?
अद्य किम् करोति ? 	-	 adyakimkaroti? 	-	 sentence 	-	 whatdoesshedonow?
इदानीं कक्ष्या अस्ति वा? 	-	 idAnIMkakSyAastivA? 	-	 sent.
  	-	 Doyouhaveclassesnow?

अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	 now
अधुना 	-	 adhunA 	-	 indecl.
  	-	 now
सम्प्रति 	-	 samprati 	-	 indecl.
  	-	 now
साम्प्रतम् 	-	 sAmpratam 	-	 indecl.
  	-	 now
इदानीम् 	-	 idAnIm 	-	 indecl.
  	-	 now
सद्यः 	-	 sadyaH 	-	 indecl.
  	-	 justnow
सम्प्रति 	-	 samprati 	-	 indecl.
  	-	 nowadays
न कुत्रापि 	-	 nakutrApi 	-	 indecl.
  	-	 nowhereatall
इदानीं गत्वा किञ्चित् पठतु 	-	 idAnIMgatvAkiJcitpaThatu 	-	 sent.
  	-	 Goandreadnow.
इदानीं भवतः समयावकाशः अस्ति वा? 	-	 idAnIMbhavataHsamayAvakAzaHastivA? 	-	 sent.
  	-	 Areyoufreenow?
इदानीं मया त्वरणीयम् 	-	 idAnIMmayAtvaraNIyam 	-	 sent.
  	-	 Imusthurrynow.
इदानीं आगन्तुं न शक्यते 	-	 idAnIMAgantuMnazakyate 	-	 sent.
  	-	 Icannotcomenow.
अद्य त्वम् कुत्र असि? 	-	 adyatvamkutraasi? 	-	 sent.
  	-	 Whereareyounow?
इदानीं एव एकं यानं गतम् 	-	 idAnIMevaekaMyAnaMgatam 	-	 sent.
  	-	 Abusleftjustnow.
अधुना तु अतीव शीतलः 	-	 adhunAtuatIvazItalaH 	-	 sent.
  	-	 Itisverycoldnow.
का वेला अधुना वर्नते ? 	-	 kAvelAadhunAvarnate? 	-	 sent.
  	-	 Whatisthetimenow?
इदानीं एव वा? 	-	 idAnIMevavA? 	-	 sent.
  	-	 Isitgoingtobenow?
इदानीं कुत्र उद्योगः? 	-	 idAnIMkutraudyogaH? 	-	 sent.
  	-	 Wheredoyouworknow?
अद्य किम् करोति ? 	-	 adyakimkaroti? 	-	 sentence 	-	 whatdoesshedonow?
इदानीं कक्ष्या अस्ति वा? 	-	 idAnIMkakSyAastivA? 	-	 sent.
  	-	 Doyouhaveclassesnow?

अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	 now
अथ किम्? 	-	 athakim? 	-	 expr. 	-	 Then?
अथ किम्? 	-	 athakim? 	-	 sent.
  	-	 Ofcourse!Whatelse?  [ rhetorical expression ]
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  moreover
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  what?
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  rather
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  how else?
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  certainly
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  but
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  auspicious and inceptive particle
अथ 	-	 atha 	-	 ind.
  	-	  else
अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	  more
अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	  then
अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	  thereupon
अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	  after this
अथ 	-	 atha 	-	 indecl.
  	-	  also
अथ चेद् 	-	 atha ced 	-	 ind.
  	-	  but if
अथ किम् ? 	-	 atha kim ? 	-	 sent.
  	-	  What else?
अथ कदाचित् 	-	 atha kadAcit 	-	 adverb 	-	  then one day
अथ कदाचित् 	-	 atha kadAcit 	-	 adverb 	-	  sometime later

अथ 	-	  atha 	-	 ind.
  	-	  auspicious and inceptive particle
हन्त 	-	  hanta 	-	 ind.
  	-	  an exclamation or inceptive particle

 
   अथ   atha   indecl.
   now   
   अथ किम्?   atha  kim?  expr.  Then?    
   अथ किम्?   atha  kim?  sent.
   Of course! What else?  [ rhetorical expression ]  
   अथ  atha  ind.
   but   
   अथ  atha  ind.
   auspicious and inceptive particle  
   अथ  atha  ind.
   else   
   अथ  atha  ind.
   moreover  
   अथ  atha  ind.
   what?   
   अथ  atha  ind.
   rather  
   अथ  atha  ind.
   how else?   
   अथ  atha  ind.
   certainly  
   अथ  atha  indecl.
   also   
   अथ  atha  indecl.
   more  
   अथ  atha  indecl.
   then   
   अथ  atha  indecl.
   thereupon  
   अथ  atha  indecl.
   after this   
   अथ चेद्  atha ced ind.
   but if  
   अथ किम् ?  atha kim ? sent.
   What else?   
   अथ कदाचित्  atha kadAcit adverb  then one day  
   अथ कदाचित्  atha kadAcit adverb  sometime later     
            

Wilson

English

 अथ ind. An auspicious and inceptive particle
 it serves to introduce a
remark,  a question,  an affirmation,  &c. and corresponds to, 
1 After.
2 And.
3 Now,  (inceptive or premising.)
4 What,  (interrogatively.)
5 All,  (comprehensively.)
6 Therefore,  thus,  further,  moreover. &c. It also implies doubt or command, 
and is frequently redundant.
E.
  अर्थ to ask,  ड affix,  and र is dropped,  also अथो.

Apte

English

अथ [atha],  (Ved.  अथा) ind.
  [अर्थ्-ड,  पृषोद˚ रलोपः Tv.] A particle used at the beginning (of works) mostly as a sign of auspiciousness,  and translated by 'here',  'now' (begins) (मङ्गल,  आरम्भ,  अधिकार) (Properly speaking 'auspiciousness' or मङ्गल is not the sense of अथ,  but the very utterance or hearing of the word is considered to be indicative of auspiciousness,  as the word is supposed to have emanated from the throat of Brahmā ओंकारश्चाथशब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कण्ठं भित्त्वा विनिर्यातौ तेन माङ्गलिकावुभौ ॥ and therefore we find in Śāṅkara Bhāṣya अर्थान्तरप्रयुक्तः अथशब्दः श्रुत्या मङ्गलमारचयति)
 अथ निर्वचनम्
 अथ योगानुशासनम्
 अथेदं प्रारभ्यते द्वितीयं तन्त्रम् Pt.*
  2. (usually followed by इति at the end,  इति प्रथमो$ङ्कः here ends &c.
 ).

Then,  afterwards (आनन्तर्य) अथ प्रजानामधिपः प्रभाते R.*
  2.1
 oft
 en as a correlative of यदि or चेत्
 न चेन्मुनिकुमारो$यं अथ को$स्य व्यपदेशः Ś.*
  7
 मुहूर्तादुपरि उपाध्याय- श्चेदागच्छेत् अथ त्वं छन्दो$धीष्व P.
 III.3.9. Sk.

If,  supposing,  now if,  in case,  but if (पक्षान्तर)
 अथ कौतुक- मावेदयामि K.*
  144,  अथ तु वेत्सि शुचि व्रतमात्मनः पतिकुले तव दास्यमपि क्षमम् ॥ Ś.*
  5.27
 अथ मरणमवश्यमेव जन्तोः किमिति मुधा मलिनं यशः कुरुध्वे Ve.*
  3.6. अथ गृह्णाति Ś.*
  7
 Ku.*
  5.45
 Mu.*
  3.25
 Ki.*
  1.44
 अथ चास्तमिता त्वमात्मना R.*
  8.51 while,  but,  on the other hand
 oft
  followed by ततः or तथापि,  Bg.*
  2.26
12.9, 11
 अथ चेत् but if Bg.*
  2. 33
18.58.

And,  so also,  likewise (समुच्चय)
 गणितमथ कलां वैशिकीम् Mk.*
  1. मातृष्वसा मातुलानि श्वश्रूरथ पितृष्वसा । संपूज्या गुरुपत्नीवत् समास्ता गुरुभार्यया ॥ Ms.*
  2.1.31
 भीमो$थार्जुनः G.M.

Used in asking or introducing questions (प्रश्न) oft
 . with the interrogative word itself
 अथ सा तत्रभवती किमाख्यम्य राजर्षेः पत्नी Ś.*
  7
 अर्थवान् खलु मे राजशब्दः । अथ भगवाँल्लोकानुग्रहाय कुशली काश्यपः Ś.*
  5
 अथ शक्नोषि भोक्तुम् G. M.
 अथात्रभवति कथमित्थंभूता M.*
  5
 अथ केन प्रयुक्तो$यं पापं चरति पूरुषः । Bg.*
  3.36
 अथ भवन्तमन्तरेण कीदृशो$स्या दृष्टिरागः Ś.*
  2
 अथ माडव्यं प्रति किमेवं प्रयुक्तम् Ś.*
  6 (अथ may in these two sentences mean 'but').

Totality,  entirety (कार्त्स्न्य)
 अथ धर्मं व्याख्यास्यामः G. M. we shall explain the whole धर्म (धर्म in all its details.) Śi
7.75.

Doubt,  uncertainty (संशय,  विकल्प)
 शब्दो नित्यो $थानित्यः G. M. The senses of अथ usually given by lexicographers are:अथो$थ स्यातां समुच्चये । मङ्गले संशयारम्भा- धिकारानन्तरेषु च । अन्वादेशे प्रतिज्ञायां प्रश्नसाकल्ययोरपि ॥ Some of these senses are indentical with those in (1),  while some are not in general use. Comp.
   -अतः -अनन्तरम् now,  therefore
 अथा$तो धर्मजिज्ञासा Ms.*
  1.1.1. -अपि moreover,  and again &c.
  (=  अथ in most cases)
 ˚च likewise,  also.-किम् what else,  yes,  exactly so,  quite so,  certainly
 सर्वथा अप्सरःसंभवैषा । अथ किम् Ś.*
  1
 अपि वृषलमनुरक्ताः प्रकृतयः अथ किम् Mu.*
  1. -किमु how much more,  so much more. -तु but,  on the contrary. अथ तु वेत्सि शुचि व्रतमात्मनः । Ś.*
  5.27.

वा or (used like the English disjunctive conjunction'or' and occupying the same place)
 व्यवहारं परिज्ञाय वध्यः पूज्यो$थवा भवेत् H.*
  1.55
 समस्तैरथवा पृथक् Ms.*
  7.198
 अथवा-अथवा either-or
 वाथ is oft
 en used in the same sense with वा
 कार्तिके वाथ चैत्रे वा Pt.*
  3.38
 साम्ना दानेन भेदेन समस्तैरथवा पृथक् । विजेतुं प्रयतेतारीन्न युद्धेन कदाचन ॥ Ms.*
  7.182
 अथापि वा also used in the same sense
 एतदेव व्रतं कुर्यु- श्चान्द्रायणमथापि वा 11.117
8.287.

or rather,  or why,  or perhaps,  is it not so (correcting or modifying a previous statement)
 why should there be any thought or hesitation about it,  or it is no wonder
 अपि नाम कुलपतेरियमसवर्णक्षेत्रसंभवा स्यात् । अथवा कृतं सन्देहेन Ś.*
  1., 1.16
 गमिष्याम्युपहास्यताम्...अथवा कृतवाग्द्वारे वंशे$स्मिन् R.*
  1.3-4
 अथवा मृदु वस्तु हिंसितुम् R.*
  8.45.
 दीर्ये किं न सहस्रधाहमथवा रामेण किं दुष्करम् U.*
  6.4
 अधोधो गङ्गेयं पदमुपगता स्तोकमथवा । विवेकभ्रष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः Bh.*
  2.1.

Apte 1890

English

 अथ (Ved. अथा) ind. [अर्थ्-ड,  पृषोद° रलोपः Tv.] 1 A particle used at the beginning (of works) mostly as a sign of auspiciousness,  and translated by ‘here, ’ ‘now’ (begins) (मंगल,  आरंभ,  अधिकार). (Properly speaking ‘auspiciousness’ or मंगल is not the sense of अथ,  but the very utterance or hearing of the word is considered to be indicative of auspiciousness,  as the word is supposed to have emanated from the throat of Brahmā: ओंकारश्चाथ शब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कंठं भित्त्वा विनिर्यातौ तेन मांगलिकावुभौ ॥ and therefore we find in Śaṅkara Bhāṣya अर्थांतरप्रयुक्तः अथशब्दः श्रुत्या मंगलमारचयति)
 अथ निर्वचनं
 अथ योगानुशासनं
 अथेदंप्रारभ्यते द्वितीयं तंत्रं Pt. 2. (usually followed by इति at the end,  इति प्रथमोंकः here ends &c.). 
2 Then,  afterwards (आनंतर्य) अथ प्रजानामधिपः प्रभाते वनाय धेनुं मुमोच R. 2. 1
 often as a correlative of यदि or चेत्
 न चेन्मुनिकुमारोयं अथ कोस्य व्यपदेशः Ś. 7
 मुहूर्तादुपरि उपाध्यायश्चेदागच्छेत् अथ त्वं छंदो ऽधीष्व P. III. 3. 9. Sk. 
3 If,  supposing,  now if,  in case,  but if (पक्षांतर)
 अथ कौतुकमावेदयामि K. 144,  Ś. 5. 27
 अथ मरणमवश्यमेव जंतोः किमिति मुधा मलिनं यशः कुरुध्वे Ve. 3. 4
 अथ गृह्णाति Ś. 7
 Ku. 5. 45
 Mu. 3. 25
 Ki. 1. 44
 अथ चास्तमिता त्वमात्मना R. 8. 51 while,  but,  on the other hand
 oft. followed by ततः or तथापि,  Bg. 12. 9,  11
 2. 26
 अथ चेत् but if Bg. 2. 33
 18. 58. 
4 And,  so also,  as also,  likewise (समुच्चय)
 गणितमथ कलां वैशिकीं Mk. 1. 3
 Ms. 2. 1. 31
 भीमोऽ थार्जुनः G. M. 
5 Used in asking or introducing questions (प्रश्न),  oft. with the interrogative word itself
 अथ सा तत्रभवती किमाख्यस्य राजर्षेः पत्नी Ś. 7
 अर्थवान् खलु मे राजशब्दः । अथ भगवाँल्लोकानुग्रहाय कुशली काश्यपः Ś. 5
 अथ शक्नोषि भोक्तुं G. M.
 अथात्रभवती कथमित्थंभूता M. 5
 Bg. 3. 36
 अथ भवंतमंतरेण कीदृशो ऽस्या दृष्टिरागः Ś. 2
 अथ माठव्यं प्रति किमेवं प्रयुक्तं Ś. 6 (अथ may in these two sentences mean ‘but’). 
6 Totality,  entirety (कार्त्स्न्य)
 अथ धर्मं व्याख्यास्यामः G. M. we shall explain the whole धर्म (धर्म in all its details.). 
7 Doubt,  uncertainty (संशय,  विकल्प)
 शब्दोनित्यो ऽथानित्यः G. M. The senses of अथ usually given by lexicographers are: 
अथोथ स्यातां समुच्चये । मंगले संशयारंभाधिकारानंतरेषु च । अन्वादेशे प्रतिज्ञायां प्रश्नसाकल्ययोरपि ॥ Some of these senses are indentical with those in (1),  while some are not in general use. 
Comp. 
अपि moreover,  and again &c. (= अथ in most cases)
 °च likewise,  also. 
किं what else,  yes,  exactly so,  quite so,  certainly
 सर्वथा अप्सरःसंभवैषा । अथ किं Ś. 1
 अपि वृषलमनुरक्ताः प्रकृतयः अथ किं Mu. 1. 
वा {1} or (used like the English disjunctive conjunction ‘or’ and occupying the same place)
 व्यवहारं परिज्ञाय वध्यः पूज्योऽ थवा भवेत् H. 1. 58
 समस्तैरथवा पृथक् Ms. 7. 198
 अथवा-अथवा either-or
 वाथ is often used in the same sense with वा
 कार्तिके वाथ चैत्रे वा Pt. 3. 38
 Ms. 7. 182
 अथापि वा also used in the same sense
 एतदेव व्रतं कुर्युश्चांद्रायणमथापि वा 11. 118
 8. 287. {2} or rather,  or why,  or perhaps,  is it not so (correcting or modifying a previous statement)
 why should there be any thought or hesitation about it,  or it is no wonder
 अपि नाम कुलपतेरियमसवर्णक्षेत्रसंभवा स्यात् । अथवा कृतं संदेहेन Ś. 1.,  1. 16
 गमिष्याम्युपहास्यतां… अथवा कृतवाग्द्वारे वंशे ऽस्मिन् R. 1. 3-4
 अथवा मृदुवस्तु हिंसितुं 8. 45
 दीर्ये किं न सहस्रधाहमथवा रामेण किं दुष्करं U. 6. 40
 अधोधो गंगेयं पदमुपगता स्तोकमथवा । विवेकभ्रष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः Bh. 2. 10. 

Monier Williams Cologne

English

 अ॑थ or अ॑था (or Ved.
   अ॑था),  ind.
  (probably fr.
  pronom.
    base अ) an auspicious and inceptive particle (not easily expressed in English),  now

 then

 moreover

 rather

 certainly

but

 else

 what? how else? &c.
  

Monier Williams 1872

English

 अथ अथ or Ved. अथा,  ind. (probably fr.
pronom. base अ),  an auspicious an inceptive particle, 
often not easily expressed in English
 now
 then
moreover
 rather
 certainly
 but
 else
 what? how
else ? &c.
—अथ-किम्,  ind. how else? what else?
certainly,  assuredly,  sure enough.
—अथ-किमु,  ind.
how much more
 so much the more.
—अथ-च,  ind.
moreover,  and likewise.
—अथ-तु,  ind. but,  on the
contrary.
—अथ-वा,  ind. or
 (when repeated) either
or
 or rather
 or perhaps
 what? is it not so? &c.
—अथवापि (°वा-अपि),  ind. or,  rather.
—अथातस्
(°थ-अत्°),  ind. now.
—अथानन्तरम् (°थ-अन्°), 
ind. now.
—अथापि (°थ-अपि),  ind. so much the
more
 moreover
 therefore
 thus.

Macdonell

English

 अथ á-tha,  ad. then,  thereupon
 now,  here 🞄begins (at bg. of works or sections,  cp. iti)
 now,  🞄so,  then (at bg. of sentences)
 but,  however,  🞄and yet
 if
 then,  corr. to yadā
 often strengthened 🞄by atas,  apī,  ca,  tu,  punar
 sts. mere 🞄verse-filler
 atha vā,  or,  or else,  or rather (giving 🞄another explanation)
 however
 even
 repeated: 🞄either — or
 atha kim,  what else? = 🞄certainly
 atha kimu,  to say nothing of —.

Goldstucker

English

 अथ ind. An inceptive and auspicious particle. It serves to
introduce the beginning of a work,  a chapter,  a sentence
and with respect to the latter may imply doubt or inter-
rogation or may serve as a conjunctive or disjunctive par-
ticle. It may be accompanied by those particles or words
which themselves are used in the same sense,  giving them
greater emphasis,  especially by उ,  अतस्,  अनन्तरम्,  किम्, 
तु,  पुनर्,  वा,  किमु,  अपि. Without or with these particles
अथ corresponds therefore with:
	^1 Now (inceptive or pre-
mising)
 in the same sense but with greater emphasis अथो
(अथ and उ),  अथातस्,  अथानन्तरम्.
	^2 Why? what? (in-
terrogatively and doubtingly)
 (likewise अथवा.)
	^3 How
else? certainly
 (in the same sense अथकिम्.)
	^4 But,  on the
contrary
 (in the same sense अथ तु,  अथ पुनर्.)
	^5 Or,  or
rather
 (likewise अथवा,  अथवापि,  अथापि वा &c.)
	^6 More-
over,  so much the more,  therefore,  thus
 (likewise अथच, 
अथापि,  अथो अपि,  अथ किमु.) In the Vedas there occurs
also the protracted form अथा which seems to be the more
original one
 (cf. तथा and यथा). E. According to the native
authorities from अर्थ्,  kṛt aff. ड with र् being dropped
but it is more probably derived from अ,  the pron. theme
which is considered as a substitute for इदम् (pointing to
what follows),  taddh. aff. थ.

Benfey

English

 अथ अ + थ (probably for अथा,  Ved.
cf.  इदम्),  adv.
 1. Then,  Nal. 17,  35.
 2. Now,  at the beginning of works and
parts of works.
 3. But,  Nal. 22,  13.
 4. In conditional sentences: If,  अथ
तान् नानु गच्छामि गमिष्यामि य-
मक्षयम्,  ‘if I do not follow them, 
I shall go to the house of death, ’ Rām. 
2,  60,  3. -- With following उ,  (अथो): 1.
afterwards,  then,  Chr. 56,  11. 2.
and,  Man.  2,  430. 3. even,  Chr. 3,  1
and 23,  28. -- With following अपि,  ne-
vertheless,  Rām.  2,  29,  7. -- With fol-
lowing वा: 1. or also,  or,  Man.  2,  219.
Pañc. i,  d. 399,  वाथ instead of वा-
थ वा (cf.  Pañc. iii,  d. 36. अथो वा, 
Man.  3,  202). 2. or even,  Bhartṛ. 2, 
10. 3. but no,  Śāk. 60,  18. 4. it is
particularly used to introduce sen-
tences: for,  Pañc. 26,  14. -- With fol-
lowing किम्: yes,  well (in dialogue,  cf. 
τί μήν). -- Cf.  Lat. at.

Hindi

इस के बाद

Apte Hindi

Hindi

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"यहाँ,  अब,  मंगल,  आरम्भ,  अधिकार"

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"तब,  उसके पश्चात्"

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"यदि,  कल्पना करते हुए,  अच्छा तो,  ऐसी स्थिति में,  परन्तु यदि"

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"और,  इसी से तो और भी,  इसी भाँति"

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"प्रश्न आरम्भ करते समय और पूछते समय,  बहुधा प्रश्नवाचक शब्द के साथ"

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"समष्टि,  सम्पूर्णता"

अथ
अव्य* - अर्थ-ड पृषो. रलोपः
"संदेह,  अनिश्चितता"

अथ
अ* - "अर्थ+ड,  पृषो* रलोपः"
मङ्गल सूचक अव्यय जो प्रायः रचनाओं के आरम्भ में प्रयुक्त होता है

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
प्रयोगाः - > 1. “अथ योगानुशासनम्” | 2. “अथातो ब्रह्मजिज्ञासा” |
उल्लेखाः - > 1. पा० यो० सू० १-१ । 2. (ब्र० सू० १-१-१) ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅನಂತರ / ತರುವಾಯ / ಬಳಿಕ
प्रयोगाः - > “अथोप्सितं भर्तुरुपस्थितोदयम्” |
उल्लेखाः - > रघु० ३-१ ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಂಭ
प्रयोगाः - > “अथ योगानुशासनम्” |
उल्लेखाः - > पा० यो० सू० १-१ ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಶ್ನೆ
प्रयोगाः - > “अथैकधेनोरपारधचण्डाद्गुरोः कृशानुप्रतिमाद्विभेषि” |
उल्लेखाः - > रघु० २-४९ ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಎಲ್ಲ / ಸಕಲ
प्रयोगाः - > “अथातो धर्मं व्याख्यास्यामः” ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಶಯ / ವಿಕಲ್ಪ
प्रयोगाः - > “शब्दो नित्योऽथानित्यः” ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಮುಚ್ಚಯ
प्रयोगाः - > “भीमोऽथार्जुनः” ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪಕ್ಷಾಂತರ / ಮತಾಂತರ
निष्पत्तिः - > (अर्थ (याच्ञायाम्) “डह्’ (वा० ३-२-१०१) । पृषो० ।
प्रयोगाः - > 1. “अथ क्षमामेव निरस्तविक्रमाश्चिराय पर्येषि सुखस्य साधनम्” | 2. “अथ चेदवधिः प्रतीक्ष्यते” |
उल्लेखाः - > 1. किरा० १-४४ । 2. किरा० २-१६ ।
अथ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಿಕಾರ
विस्तारः - > “अथातो संशये स्यातामधिकारे च मङ्गले । विकल्पानन्तरप्रश्नकार्त्स्न्र्यारम्भसमुच्यये” - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 aTa {% (I) ind. %} It is used as an auspicious particle,  ओङ्कारश्चाथ शब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कण्ठं भित्वा विनिर्यातौ तेन मांगलिकावुभौ ॥ It is said that अथ does not mean auspiciousness but the very hearing of that word is auspicious. Hence at the commencement of the S.Bh.,  we have अर्थान्तरप्रयुक्त एवहि अथ शब्दः श्रुत्या मंगल प्रयोजनो भवति.

 aTa {% (II) ind. %} A particle expressing- (1) beginning,  commencement,  अथ योगानुशासनम् “Here begins &c.” P.Y.i.1
 (2) doubt,  e.g. शब्दो नित्यः अथानित्यः
 (3) subsequent time (afterwards) अथ प्रजानामधिपः प्रभाते R.ii.1
 (4) interrogation,  अथ शक्नोषि भोक्तुम् G.M. “Are you able &c.”
 (5) condition (if,  in case whether) अथ (i.e. यदि) मरणमवश्यमेव जन्तोः Ve.iii.
 (6) totality,  entirety,  अथ धर्मं व्याख्यास्यामः G.M. “we shall explain the whole Dharma”
 (7) conjunction (and,  also),  भीमोऽथार्जुनः G.M.

E Bharati Sampat

Sanskrit

(अ) अर्थ(याच्ञायाम्)+डः, रलोपः। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यते’ वा०३.२.१०१। पृषो०। १.मङ्गलम् । ‘अथ शब्दानुशासनम्’ महाभाष्यम्१.१। २.अनन्तरम्,  तदनन्तरम् । ‘अथेप्सितं भर्तुरुपस्थितोदयम्’ रघुः२.१। ३.प्रारम्भः। ‘अथ योगानुशासनम्’ पा.यो.सू०१.१। ४.प्रश्नः। ‘अथ सा तत्रभवती किमाख्यस्य राजर्षेः पत्नी?’ शाकु०७.२१.३। ५.समष्टिः,  कार्त्स्न्यम्,  समग्रता । ‘अथातो धर्मं व्याख्यास्यामः।’ वै.द०१.१.१। ६.सन्देहः,  अनिश्चयः। ‘शब्दो नित्योऽथानित्यः’  वा.भा०। ७.समुच्चयः। ‘भीमोऽथार्जुनः’। ८.पक्षान्तरम्,  मतान्तरम् । ‘अथ चेदवधिः प्रतीक्ष्यते’ किरा०२.१६। ९.अधिकारः। ‘अथाथो संशये स्यातामधिकारे च मङ्गले । विकल्पानन्तरप्रश्नकार्त्स्न्यारम्भसमुच्चये’ मेदिनी ।

Bopp

Latin

 अथ (ut mihi videtur,  a stirpe pronominali अ suff. थ sicut
कथम् a क)
1) at,  in initio sententiae. N. 2. 28. 5. 1.
2) et,  etiam. IN. 1. 18. 2. 13. BR. 2. 3.
3) tunc,  illo tem-
pore. SU. 4. 15. H. 1. 21. 22.,  confer तदा.
4) deinde, 
tum,  post. N. 1. 25. SU. 1. 18.
5) explet. praecipue ante
वा q. v. (lat. at).

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 atha,  followed by khalu,  tarhi,  or evaṃ (= Pali atha,  and atha kho
 seems not used in this sense in Skt.),  after a negative clause: atha khalu (not …) but rather,  Ger. sondern Mv 〔ii.161.15,  18〕
 〔162.1,  3〕
 atha tarhi,  id.,  LV 〔19.11,  16,  20〕
 〔20.3〕
 atha evaṃ anyatra Mv 〔iii.66.8〕 and 15 (see s.v. anyatra,  1),  but rather,  on the contrary …

Lanman

English

 átha (áthā,  248a),  adv. expresses a sequence, 
temporal or resultant: then
 so
 so then
accordingly
 thereupon
	—1. temporal:
e. g. áti drava,  áthā…úpehi,  run past,  and
then go unto…,  83^18
 in apodosis after
yadā́,  845,  6,  7,  96^22
	—2. resultant: e. g. marúdbhiḥ
sakhyáṃ te astu,  átha jayāsi, 
make friends with the Maruts,  and then
(if thou dost) thou shalt conquer,  82^2N.
	—3. very frequent as a simple continuative:
now
 so
 then
 usually at beginning of sentence
(e. g. 20^1) or śloka (e. g. 2^6)
 sometimes
within the śloka (e. g. 3^14)
 exceptionally at
the end,  13^9
 at beginning of section or book, 
now,  98^16
 here beginneth (cf. íti),  1^1
sometimes much attenuated in meaning
 often
almost equivalent to a capital letter,  to mark
the beginning of a new clause,  e. g. 94^18
 connecting
parts of sentence,  4^11
	—4. pleonastically
w. tatas,  13^9
 mere verse-filler,  10^19
	—5. átho,  i. e. átha u,  and also,  90^16
	—6.
serving as a point d'appui for an enclitic, 
which may thus precede its word: e. g. devo, 
‘tha vā yakṣas,  a god or a Yaksha,  instead
of devo,  yakṣo vā,  8^18
 so 2^12
 in this use, 
vā: atha vā:: que: atque
 cf. 27^21
 cf.
vā
	—7. atha vā,  or rather,  26^7N. [pron.
root a,  1101,  502
 later form of ádhā
(which is more common in the Veda): cf.
Lat. at,  ‘then,  further,  but.’]

Abhyankara Grammar

English

अथ  Uṇādi affix अथ prescribed in Uṇādi Sūtras 393-396 e.g. see शपथ,  अवभृथ,  आवसथ ctc.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अ꣡थ 2. अथापि oder (nach यद्य् एव ob nun),  Mahābh. (K.) 6,  14
 58,  14
 258,  22. — 13. अथ वैतर्हि dennoch (im Nachsatz nach यद्य् अपि obgleich),  Mahābh. (K.) 14,  4
 39,  6,  49,  13
 101,  15
 163,  12.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अथो,  अथ
adverb
  
अनन्तरम्।
 "अथो आगमिष्यसि तदा मत्कृते एकं पुस्तकम् आनयतु।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bkra shis
१) अथ २) अर्थरोचना ३) कौशुक (?) ४) चित्र ५) पुण्यार्ह ६) प्रकीर्णक ७) मङ्गल ८) मङ्गल्य ९) लक्ष्मन् १०) शकुन ११) शस्त १२) श्वोर (?) १३) शङ्कर (?) १४) सिद्धि १५) स्वस्ति १६) स्वस्तिक

gal te
१) अथ २) चेत् ३) यदा (?) ४) यदि ५) यद्यपि ६) सचे ७) त्

ci ste
१) अथ २) कः ३) कथम् ४) कर्मात् ५) किम् ६) किं नाम ७) केन ८) यथा ९) यदि १०) यद्यपि

ci ste na
१) अथ २) यदि

ji lta
१) अथ २) कथम् ३) यथा ४) यादृक्

ji ste
१) अथ २) किम् ३) सचेत्

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अथ
अथ,  अनन्तर,  कल्याण,  सम्प्रश्न
अथानन्तरकल्याणसम्प्रश्नादिषु कथ्यते ।
verse 5.1.1.886
page 0101

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अथ,  व्य,
   (अर्थ + ड पृषोदरादित्वात् रस्य लीपः ।)मङ्गलं । अनन्तरं । आरम्भः । प्रश्नः । कार्त्स्न्यं ।इत्यमरः ॥
 अधिकारः । संशयः । विकल्पः । समु-च्चयः । इति मेदिनी ॥
 (अथ तस्य विवाहकौतकंललितं बिभ्रत एव पार्थिवः ॥
 इति रघुवंशे ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अथ अव्य०
  चु०
 --अर्थ--ड पृषो० रलोपः । संशये,  आरम्भेआनन्तर्य्ये,  प्रश्ने,  विकल्पे,  प्रकरणे,  समुच्चये पक्षान्तरे च ।मङ्गलं तु नास्यार्थः किन्तु अर्थान्तरप्रयुक्तोऽप्ययं श्रुत्यामङ्गलसाधनं भवति । “ओङ्कारश्चाथशब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणःपुरा । कण्ठं भित्त्वा विनिर्यातौ तेन माङ्गलिकावुभा” वित्युक्तेस्तस्य श्रवणेन मङ्गलसाधनत्वम् अतएव शारीरकभाष्ये“अर्थान्तरप्रयुक्तोऽथशब्दः श्रुत्या मङ्गलमारचयती” त्युक्तम् ।तत्र “अथातो ब्रह्मजिज्ञासेत्यादौ” साधनचतुष्टयानन्त-र्य्यार्थे “अथ प्रजानामधिप” इत्यादौ चानन्तर्य्ये,  “अथयोगानुशासन” मित्यत्र अधिकाररूपारम्भे “शब्दोनित्यः अथानित्य” इत्यादौ संशये,  संशयश्च एकधर्म्मिकं कोटिद्वयज्ञानंतत्र कोट्युपस्थापनस्य संशयहेतुत्वात् प्रकृते तस्यैव संशयशब्दा-र्थता विकल्पश्च संशयविशेष एव । “अथ शक्नोषि भोक्तु-मित्यादौ” प्रश्ने,  “अथ शब्दानुशासनमित्यत्र मङ्गलार्थ-तयोपादानमर्थस्तु अधिकार एव “अथ मरणमवश्यमेवजन्तोरिति” वेण्याम्,  “अथ चेत्त्वमिमं धर्म्म्यं संग्रामं नकरिष्यसीत्यादौ गीतायां च पक्षान्तरे,  अथातोधर्मं व्याख्या-स्याम इत्यादौ कार्त्स्न्ये,  “भीमोऽथार्ज्जुन” इत्यादौसमुच्चये,  स्वरादिपाठादस्याव्ययत्वम् ।

Capeller

German

 अ॑थ u. अ॑थ darauf,  dann,  da,  jetzt folgt:
(zu Anfang con Büchern oder Bücherabschmitten)
ferner,  darum
 doch,  dagegen
wenn aber,  gesetzt dass. Im
Nachs. oft - so Zuw. nur expl.  Oft
verstärkt durch अतस्,  अपि,  उ (अथो), 
च,  तु,  पुनर् — अथ वा oder,  oder auch, 
oder vielmehr,  jedoch,  freilich
 doppelt
entweder —oder. अथ किम् wie denn
sonst? allerdings. अथ किमु geschweige.

Grassman

German

 átha (áthā),  eine Nebenform für ádha,  die aus ádha entstanden ist und besonders häufig in den spätern Liedern (im V. Buche nur einmal,  im VII. nur zweimal) statt ádha hervortritt. Es drückt eine Folge aus,  und zwar theils zeitlich,  theils logisch anreihend,  theils causal. Also 1〉 dann,  da im zeitlichen Sinne,  insbesondere 2〉 im Nachsatze nach einem Satze mit yád (wann) oder yadā́ (als)
 3〉 anreihend: und,  sodann,  ferner,  nūnam átha ({666, 15}. _{666, 16}),  auch jetzt
 4〉 darum
 insbesondere 5〉 nach einem Satze mit hí,  wo dies dann etwa durch ja,  und átha durch so — denn zu übersetzen ist,  z. B. {93, 7}: suśármaṇā suávasā hí bhūtám,  áthā dhattam yájamānāya śám yós „schönschützend,  schönhelfend seid ihr ja,  so gebt denn dem Opfernden Glück und Heil“. Die Verbindung mit u (und,  auch),  nämlich átho (für átha u) zeigt genau die entsprechenden Bedeutungen,  nur dass sie nicht im Nachsatze nach yadā́ oder yád vorkommt,  nämlich 6〉 und dann,  und nun (zeitlich)
 7〉 und auch (besonders häufig),  ferner (mehrfach aufzählend)
 8〉 darum auch
 9〉 nach einem Satz mit hí: und so — denn,  darum — auch.
1〉 {4, 3}
 {10, 3}
 {47, 3}
 {54, 9}
 {119, 9}
 {227, 3}
 {240, 6}
 {243, 3} (evá)
 {265, 7}
 {287, 3}. _{287, 11}
 {314, 5}. _{314, 11}
 {316, 9}
 {481, 4}
 {494, 5}—_{494, 7}
 {495, 7}
 {698, 2}
 {705, 7}
 {840, 10}
 {841, 4}. _{841, 11}
 {853, 22}
 {877, 7}
 {878, 5}
 {911, 33}
 {955, 6}. — 2〉 nach yád: {266, 10}
 nach yadā́: {320, 10}
 {614, 5}
 {842, 2}
 {849, 3}. — 3〉 {59, 2}
 {76, 3}
 {87, 4}
 {92, 15}
 {94, 9}
 {108, 1}
 {136, 1}. _{136, 2}
 {164, 12}
 {194, 9}
 {247, 3}
 {251, 3}. _{251, 5}
 {262, 5}
 {263, 10}
 {268, 10}
 {281, 2}
 {481, 1}
 {629, 14}
 {666, 15}. _{666, 16} (s. o.)
 {716, 1}—_{716, 10}
 {911, 16}
 {937, 6}
 {953, 6}
 {971, 3}. _{971, 5}
 {1008, 1}—_{1008, 3}. — 4〉 {16, 7}
 {75, 2}
 {102, 6}. _{102, 10}
 {114, 9}
 {117, 19}
 {331, 3}. _{331, 4}
 {332, 4}
 {338, 9}
 {527, 4}
 {630, 5}
 {668, 6}
 {798, 28}
 {878, 3}
 {934, 3}. _{934, 8}. — 5〉 {26, 9}
 {81, 8}
 {93, 7}
 {108, 6}. _{108, 7}
 {109, 2}
 {163, 13}
 {228, 5}
 {229, 1}
 {237, 1}
 {384, 9}
 {457, 18}
 {660, 2}
 {711, 19}
 {793, 2}
 {799, 6}
 {933, 3}
 {969, 3}. — 6〉 {28, 6}
 {50, 12}
 {294, 4}
 {865, 5}. — 7〉 und auch: {271, 11}
 {516, 15}
 {700, 6}
 {751, 5}
 {772, 2}
 {853, 9}
 {886, 8}—_{886, 10}
 {911, 35}. _{911, 41}
 {916, 5}
 {918, 4}
 {922, 13}
 {923, 9}. _{923, 16}
 {962, 5}
 {963, 4}
 {985, 3}
 {1016, 3}
 ferner: {113, 13}
 {157, 6}
 {164, 46}
 {191, 1}. _{191, 2}. — 8〉 {911, 2}
 {999, 6}. — 9〉 {164, 40}.

 átha:
1〉 {24, 15}. — 3〉 {827, 7}.

Burnouf

French

 अथ अथ adv. et conj. (sfx. थ) mais
 ensuite,  dès
lors,  c'est pourquoi,  et,  aussi.
		 Souvent explétif au commencement ou
dans l'intérieur de la phrase
 il répond à
δἐ. II se place avant une citation et,  avec इति,  forme une
sorte de guillemets. On le place aussi en tête des chants ou des
chapitres pour en annoncer le titre
		 lat. at.
अथवा (वा) ou
 soit.
अथो (sfx. उ) de plus,  en outre.

Stchoupak

French

 अथ
 conj. d'abord (énumérations) 
 et maintenant (au début d'un texte
ou d'une division de texte 
 après digression) 
 même 
 mais,  par contre 
 si, 
mais si (par ellipse de यदि) 
 et,  et encore 
 अथो ensuite,  et aussi 
अथवा (parfois अथ seul) ou,  ou aussi,  ou plutôt (au contraire), 
car 
 अथो वा id. 
 अथवा॥। अथवा ou...ou 
 अथ किम् comment en
serait-il autrement ? certainement.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.