| YouTube Channel

अत्रिजात (atrijAta)

 
शब्दसागरः
English
अत्रिजात
m.
 (-तः)
1. The moon.
2. A man of the three first classes.
E.
अ neg. त्रि three, and जात born, not thrice born
born twice The
moon, from the eye of ATRI, and from the ocean. The Brahman
&c. from the womb and investiture.
Yates
English
अत्रि-जात (तः) 1.
m.
 The moon.
Wilson
English
अत्रिजात
m.
 (-तः)
1 The moon.
2 A man of the three first classes.
E.
 अ neg. त्रि three, and जात born, not thrice born
born
twice. The moon, from the eye of ATRI, and from the ocean. The Brahman &c.
from the womb and investiture.
Apte
English
अत्रिजात [atrijāta],
a.
 A man belonging to one of the three classes (= द्विज).
Monier Williams Cologne
English
अत्रि—जात a
m.
 ‘produced by Atri’, the moon.
अ-त्रि-जात b
mfn.
 ‘not born thrice’ (but twice), a man belonging to one of the first three classes, [for अत्रि-जात See under अत्रि.]
Monier Williams 1872
English
अत्रिजात अ-त्रि-जात, अस्, आ, अम्, (not born
thrice, but twice)
a man belonging to one of the
first three classes [for अत्रि-जात, see s. v. अत्रि].
Goldstucker
English
अत्रिजात Tatpur. m. (-तः)
^1 The moon.
^2 A man of the three
first classes. E.
^1 अत्रि and जात. See for the meaning under
अत्रि.
^2 अ neg., त्रि and जात ‘not thrice born, i. e. born
twice’
see द्विज.
Apte Hindi
Hindi
अत्रिजातः
पुं*
 अत्रि-जातः -
चन्द्रमा
अत्रिजात
वि* - अद्+त्रिन्+जन्+क्त
"तीन वर्णों में से किसी एक वर्ण का मनुष्य, द्विज"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अत्रिजात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ / ಅತ್ರಿಮಹರ್ಷಿಯ ಪುತ್ರ
व्युत्पत्तिः - > अत्रेर्नेत्रात् जातः ।
L R Vaidya
English
atri-jAta {% m. %} the moon.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अत्रिजातः,
पुं,
 (अत्रेर्जात उत्पन्नः पञ्चमीतत्पुरुषः ।)चन्द्रः । द्विजन्मा । यथा, --“अत्रिजातस्य या मूर्त्तिः शशिनः सज्जनस्य च ।क्व सा चैवात्रिजातस्य तमसो दुर्जनस्य च” ॥
इति त्रिविक्रमभट्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अत्रिजात
पु०
 अत्रेर्नेत्रात् जातः जन--क्त ५ त० । चन्द्रे, चन्द्रो हि प्रजासर्गार्थं तपस्य तोऽत्रेर्नेत्रात् जातोयथा ।“पिता सोमस्य वै राजन् जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । ब्रह्मणोमानसात् पूर्व्वं प्रजासर्गं विधित्सतः । तत्रात्रिः सर्व्व-भूतानां तस्थौ स्वतनयैर्वृतः । कर्म्मणा मनसा वाचा शुभा-न्येव चचार सः । अहिंस्रः सर्वभूतेषु धर्म्मात्मा शंसित-व्रतः । काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्म्महाद्युतिः । अनु-त्तरं नाम तपो येन तप्तं महत् पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणिदिव्यानीति ह नः श्रुतम् । तत्रोर्द्ध्वरेतसस्तस्य स्थितस्या-निमिषस्य ह । सोमत्वं तनुरापेदे महासत्त्वस्य भारत ।ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः । नेत्राभ्यांवारि सुस्राव दशधा द्योतयन् दिशः । तं गर्भविधिनाहृष्टा दश देव्यो दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च ताःसमशक्नुवन् । स ताभ्यः सहसैवाथ दिग्भ्यो गर्भः प्रभा-न्वितः । पपात भासयन् लोकान् शीतांशुः सर्वभावनः ।यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ता दिशः । तत-स्ताभिः सहैवाशु निपतात वसुन्धराम् । पतितं सोम-मालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामासलोकानां हितकाम्यया । स हि वेदमयस्तात! धर्म्मात्मासत्यसङ्गरः । युक्तो वाजिसहस्रेण सितेनेति हि नःश्रुतम् । तस्मिन्निपतिते देवाः पुत्त्रेऽत्रेः परमात्मनि ।तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्त्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः इति हरिवंशे ।