| YouTube Channel

अत्यन्ताभाव (atyantAbhAva)

 
शब्दसागरः
English
अत्यन्ताभाव
m.
 (-वः) (In logic) absolute negation or non-existence.
E.
अत्यन्त much, अभाव not being.
Wilson
English
अत्यन्ताभाव
m.
 (-वः) (In logic) absolute negation or non-existence.
E.
 अत्यन्त much, अभाव not being.
Monier Williams Cologne
English
अत्यन्ताभाव
m.
 absolute non-existence.
Goldstucker
English
अत्यन्ताभाव Karmadh. m. (-वः) (In the Vaiśeṣika philosophy.)
Absolute negation or non-existence, one of the four kinds
of अभाव q. v. E. अत्यन्त and अभाव.
Apte Hindi
Hindi
अत्यन्ताभावः
पुं*
 अत्यन्त-अभावः -
"नितान्त या पूर्ण सत्ताहीनता, नितान्त अनस्तित्व"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अत्यन्ताभाव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
व्युत्पत्तिः - > अत्यन्तः अन्तमतिक्रान्तः नित्यः अभावः ।
विस्तारः - > ಉದಾ: घटाभावः, पटाभावः ಇತ್ಯಾದಿ.
L R Vaidya
English
atyanta-aBAva {% m. %} absolute non-existence (in logic). See अभाव.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अत्यन्ताभाव
पु०
 अत्यन्तः अन्तमतिक्रान्तः नित्यः अभावःकर्म्म० । नास्तीति वाक्याभिलप्यमाने नाशप्रागभावभिन्नेसंसर्गाभावे । यथा न्यायमते भूतले घटाभावः प्रतीयतेस च भूतले घटोनास्ति इति वाक्येन अभिलप्यतेसोऽयमभावः, न नाशः, नापि प्रागभावः तयोः समवायिदेशवृत्तित्वनियमात् भूतलादेश्च तदभावात् । नाशप्राग-भावयोस्तु न अत्यन्तता प्रतियोगिकाले तयोरसत्त्वात् ।नापि तयोर्नित्यता प्रागभावस्य प्रयोगिनाश्यत्वात् ध्वंसस्यच प्रतियोगिजन्यत्वात् । भेदस्य नित्यत्वेऽपि संसर्गाभाव-त्वाभावात् न तथात्वम् । अत्यन्ताभावस्य नित्यत्वेऽपिप्रतियोगिसत्त्वकाले न तत्प्रतीतिः अभावप्रत्यक्षे योग्यानु-पलब्धेर्हेतुतया योग्यस्य घटादिरूपप्रतियोगिन उपलब्धौतदनुपलब्धेरभावात् । नापि एकस्मिन् भावाभावयोः सत्त्वंविरुद्धम् एकस्मिन्नपि वृक्षे कपिसंयोगतद्भावयोरवच्छेद-भेदेन सत्त्वदर्शनात् तथा च एकस्मिन्नपि भूतलेऽवच्छेद-भेदेन तयोः सत्त्वं न विरुध्यते । द्रव्यादौ गुणतदभावयोःकालरूपावच्छेदभेदेन स्थितिरपि न विरुद्धा । तथा चप्रतियोगिसत्त्वकाले द्रव्ये गुणात्यन्ताभावबुद्धिः प्रतिबन्धक-सद्भावेन परं नोदेति इत्येव विरोधमात्रम् । अधिकमभाव-शब्दे वक्ष्यते । “प्रागभावस्तथाध्वंसोऽप्यत्यन्ताभाव एवचेति” भाषा० ।