| YouTube Channel

अती (atI)

 
Apte
English
अती [atī], [अति-इ] 2
P.
To go beyond, pass on, over or beyond, cross (time or space)
स्तोकमन्तरमतीत्य
Ś.*
1
जवादतीये हिमवानधोमुखैः
Ki.*
14.54 was gone to or reached
स्थातव्यं ते नयनविषयं यावदत्येति भानुः
Me.*
36 passes out of sight
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथा$करोत् Rām. after 11 days
गृहपङ्क्तयश्चिरमतायिरे जनैः
Śi.*
13.53.
To enter, step over
अद्वारेण नातीयात् ग्रामं वा वेश्म वा वृतम्
Ms.*
4.73.
To excel, surpass, outstrip, be more than a match for
त्रिस्रोतसः कान्तिमतीत्य तस्थौ
Ku.*
7.15
सत्यमतीत्य हरितो हरिंश्च वर्तन्ते वाजिनः
Ś.*
1
अग्निस्त्विषा नात्येति पूषणम्
Śi.*
2.23
to exceed, go beyond, transcend
कुसीदवृद्धिर्द्वैगुण्यं नात्येति
Ms.*
8.151 does not exceed
अतीत्य वाचां मनसां गोचरं स्थिताय
Ki.*
18.41, अपराधशतक्षमं नृपः क्षमयात्येति भवन्तमेकया
Ś.*
16.48.
To overcome, subdue, vanquish, get the better of
प्रदीप इव वायुमत्यगात्
R.*
19.53 did not overcome, outlive or survive
to overtake, out-do
To walk by, walk past, pass by, leave behind
स्रोतोवहां पथि निकामजलामतीत्य
Ś.*
6.16
सो$त्य- गाद् आश्रमम्
R.*
15.37.
To omit, neglect, disregard, violate, transgress, overstep
दिष्टमर्थमत्येतुमीशो मर्त्यः कथंचन
Mb.
avoid
अतीत्य ही गुणान् सर्वान् स्वभावो मूर्ध्नि वर्तते
H.*
1.18 देशं कालं यो$तीयात्
Y.*
2.195
अतीयात्सागरो वेलां प्रतिज्ञामहं पितुः Rām.
भूतान्यत्येति पञ्च वै
Ms.*
12.9 oversteps the five elements (मोक्षं प्राप्नोति Kull.)
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा
Bg.*
8.28, 14.2.
(Intrans.) To pass, elapse (time)
अत्येति रजनी या तु सा प्रतिनिवर्तते Rām.
अतीते दक्षिणायने
&c.
To overflow, be redundant, be in excess.
To die.
Apte 1890
English
अती [अति-इ] {c2c} P. 1 To go beyond, pass on, over or beyond, cross (time or space)
स्तोकमंतरमतीत्य Ś. 1
जवादतीये हिमवानधोमुखैः Ki. 14. 54 was gone to or reached
स्थातव्यं ते नयनविषयं यावदत्येति भानुः Me. 34 passes out of sight
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत् Rām. after 11 days
गृहपंक्तयश्चिरमतीयिरे जनैः Śi. 13. 53.
2 To enter, step over
अद्वारेण नातीयात् ग्रामं वा वेश्म वा वृतं Ms. 4. 73.
3 To excel, surpass, outstrip, be more than a match for
त्रिस्रोतसः कांतिमतीत्य तस्थौ Ku. 7. 15
सत्यमतीत्य हरितो हरींश्च वर्तंते वाजिनः Ś. 1
अग्निस्त्विषा नात्येति पूषणं Śi. 2. 23
to exceed, go beyond, transcend
कुसीदवृद्धिर्द्वैगुण्यं नात्येति Ms. 8. 151 does not exceed
अतीत्य वाचां मनसां गोचरं स्थिताय Ki. 18. 41, Śi. 16. 48.
4 To overcome, subdue, vanquish, get the better of
प्रदीप इव वायुमत्यगात् R. 19. 53 did not overcome, outlive or survive
to overtake, out-do.
5 To walk by, walk past, pass by, leave behind
स्रोतोवहां पथि निकामजलामतीत्य Ś. 6. 16
सोत्यगात् आश्रमं R. 15. 37.
6 To omit, neglect, disregard, violate, transgress, overstep
दिष्टमर्थमत्येतुमीशो मर्त्यः कथंचन Mb. avoid
अतीत्य हि गुणान् सर्वान् स्वभावो मूर्ध्नि वर्तते H. 1. 15
देशं कालं योऽ तीयात् Y. 2. 195
अतीयात्सागरो वेलां प्रतिज्ञामहं पितुः Rām.
भूतान्यत्येति पंच वै Ms. 12. 90 oversteps the five elements (मोक्षं प्राप्नोति Kull.)
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा Bg. 8. 28, 14. 20.
7 (Intrans.) To pass, elapse (time)
अत्येति रजनी या तु सा प्रतिनिवर्तते Rām.
अतीते दक्षिणायने &c.
8 To overflow, be redundant, be in excess.
9 To die.
Monier Williams Cologne
English
अती (√ इ)
cl.
2.
P.
अत्य्-एति, -एतुम्, to pass by, elapse, pass over, overflow
to pass on
to get over
(Ved.
Inf.
अ॑त्य्-एतवै), to pass through,
RV.
v, 83, 10
to defer
to enter
to overcome, overtake, outdo
to pass by, neglect
to overstep, violate
to be redundant
to die:
Intens.
अतीयते, to overcome.
Monier Williams 1872
English
अती अती (अति-इ), cl. 2. P. अत्य्-एति, -तुम्,
to pass, elapse, pass over, overflow
to pass on
to
get over
to defer
to enter
to overcome, overtake,
outdo
to pass by, neglect
to overstep violate
to
be redundant
to die: Intens. अतीयते, to overcome.
Apte Hindi
Hindi
अती
अदा* पर* अति-इ -
"परे चले जाना, पार करना, ऊपर से चले जाना"
अती
अदा* पर* अति-इ -
"आगे बढ़ जाना, पीछे छोड़ देना, पछाड़ देना "
अती
अदा* पर* अति-इ -
"पास से निकल जाना, पीछे छोड़ देना, भूल जाना, उपेक्षा करना"
अती
अदा* पर* अति-इ -
"बिताना, बीतना (समय का) "
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अती, अपास्, प्रमी, विहा, विवृत्
verb
फलोद्देश्यत्वाप्राप्त्यनुकूलः व्यापारः।
"अहं यत्र अवतरितुम् ऐच्छत् तत् स्थानकम् अत्यगात्।"
Stchoupak
French
अती- (इ-)
passer (dit du temps)
franchir (distance)
fouler (sol
interdit)
passer outre, éviter, négliger
dépasser, dominer
se séparer
de
अतीत- passé, écoulé, mort
qui franchit, etc.