| YouTube Channel

अतिमृत्यु (atimRtyu)

 
Apte
English
अतिमृत्यु [atimṛtyu],
a.
 Overcoming death. -त्युः Final liberation from death (मोक्ष)
तमेव विदित्वा$तिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यते Up.
Apte 1890
English
अतिमृत्यु a. Overcoming death.
त्युः Final liberation from death (मोक्ष)
तमेव विदित्वा ऽतिमृत्युमेति नान्यः पंथा विद्यते Up.
Monier Williams Cologne
English
अति-मृत्यु
mfn.
 overcoming death,
ChUp.
Monier Williams 1872
English
अतिमृत्यु अति-मृत्यु, उस्, उस्, उ, overcoming
death.
Goldstucker
English
अतिमृत्यु Tatpur. m. f. n. (-त्युः-त्युः-त्यु) Overcoming death.
E. अति (sc. क्रान्त) and मृत्यु (in the sense of the accusative).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अतिमृत्यु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಕ್ತಿ / ಮೋಕ್ಷ
अतिमृत्यु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಮೀರಿದ
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अतिमृत्यु
पु०
 अतिक्रान्तो मृत्युम् अत्या० स० । मोक्षे “तमेवविदित्वाऽतिमृत्युमेति नान्यःपन्था विद्यते” इति श्रुतिः ।स्वादृष्टादिभिः शरीरसंबन्धोहि जन्म, तद्वियोगश्च मरणम्तदभिमानिनोजीवस्य । सति च ज्ञाने तन्मूलाज्ञाने निवृत्तेतद्धेतुकशरीरसंबन्धादिकं तन्तुदाहे पटदाहवत् स्वयं निवर्त्ततेअत एव ज्ञानवतो देहादिसंबन्धं श्रुतिर्निरास “अशरीरंवाव सन्तं प्रियाप्रिये न स्पृशत इति” । तथा च देहसंबन्धा-भावे कथं मरणसम्भवः । “न जायते म्रियते वा कथञ्चि-दिति” गीतावाक्येन तस्य मरणनिषेधात् । “न तस्यप्राणा ह्युत्क्रामन्ति इहैव समवलीयन्ते” इति श्रुत्या तत्त्व-ज्ञानिनः प्राणोत्क्रमणरूपमरणनिषेधेन ज्ञानिनो न मृत्यु-रिति वेदान्तिसिद्धान्तः । अन्यमते तु एतद्देहात् प्राणोत्-क्रान्तावपि न पुनर्देहसम्बन्धोत्तरं पुनर्मरणमिति तद्राहित्य-मेव मोक्ष इति भेदः । अतएवोक्तं श्रुत्या “मृत्युमुखात्प्रमुच्यते” इति तेन पुनर्मृत्युकारणीभूतादृष्टक्षय एव ज्ञानेनजन्यते “ज्ञानाग्निः सर्वकर्म्माणीति” शास्त्रेण प्रारब्धकर्म्मा-रिक्तकर्म्मक्षयस्यैव ज्ञानेन साध्यतायाः सर्वसम्मतत्वात् विदु-षश्च एतद्देहारम्भकादृष्टवत् एतद्देहविगमादृष्टस्यापि प्रारब्ध-फलकतया न तस्य नाश इति । अधिकमाकरे द्रष्टव्यम् ।
Stchoupak
French
अति-मृत्यु-
a. qui vainc la mort, qui mène au delà de la mort.