| YouTube Channel

अतिक्रम् (atikram)

 
Apte
English
अतिक्रम् [atikram], 1
U.
 , 4
P.
(a) To step or pass beyond, get accross, go over, cross यत्कथयितुं प्रवृत्तस्तत्परित्यज्य अतिदूरमतिक्रान्तो$स्मि
K.*
 346 led far away from my story, rambled, made a great digression
सप्त कक्षान्तराण्यति- क्रम्य 92
निमिषमात्रेणातिदूरमतिक्रामति 12
समीपे$प्यक्रामन्ती
M.*
 1. going so near
अतिक्रम्य तांस्तान् विशेषान्
Me.*
 57. (b) To pass over, pass by, walk past, go beyond
सेनानिवेशदेशमतिक्रम्य
Dk.*
 4.1
कथमतिक्रान्तमगस्त्याश्रमपदम्
Mv.*
 7. is it passed or left behind
तस्मिन्नतिक्रामति
Ś.*
 7. 31. इदं कदलीगृहमतिक्रम्य दृश्यते
Ratn.*
 3. beyond the plantain-bower
तच्चातिक्रम्य कैलासगिरिः
K.*
 121
जम्बुद्वीपमति- क्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः Rām
अतिक्रामत्ययम्
K.*
 85. is going or departing.
To excel, surpass
exceed (in number, strength
&c.
 )
इरावतीमतिक्रामन्ती भव
M.*
 4. अतिक्रामन्तीमिवेरावतीं प्रेक्षे
M.*
 1
वृद्धिर्नातिक्रामति पञ्चताम्
Ms.*
 8.151
कर्णीसुतमप्यतिक्रान्तः
Dk.*
 74
कलासु रूपे चाप्सरसो$प्यतिक्रान्ता 78
surpassing, superior to
शक्तिमनति- क्रम्य यथाशक्ति Sk.
To transgress, violate, go beyond, overstep
जनकाग्रजन्मनोः शासनमतिक्रम्य
Dk.*
 2
नालं पुरुषो नियतिलिखितां लेखामतिक्रमितुम् 61
एवमतिक्रान्तमर्यादे त्वयि
Ve.*
 1, अये वात्सल्यादतिक्रामति प्रसङ्गः
Māl.
 6. Oh, the event through excessive affection transgresses all due limits
अतिक्रम्य सदाचारम्
K.*
 16, 181.
To exclude, pass by, neglect, set aside, leave
अतिक्रामेत्प्रमत्तं या मत्तं रोगार्तमेव वा
Ms.*
 9.78. किं वा परिजनमतिक्रम्य भावन् संदिष्टः
M.*
 4. प्रथितयशसां प्रबन्धानतिक्रम्य
M.*
 1. to the exclusion of.
To go or pass away, elapse, roll on (as time)
सा निशा अतिचक्राम
Pt.*
 1
यथा यथा यौवनमतिचक्राम
K.*
 59
शैशबम् 74
भवतामप्यतिक्रामति देवार्चनविधिवेला 47
is passing away (is being violated)
अतिक्रान्ते दशाहे
Ms.*
 5.76
also trans. allow to pass
द्वित्राणि दिनान्यतिक्रम्य
Dk.*
 1
अत्यक्राममिमान्मासांस्तद्वधं परिचिन्तयन् Rām.
नाहार- वेलातिक्रमणीया
K.*
 266.
To overcome, overpower, seize
व्यालद्विप इवास्माभिरतिक्रम्यैव दम्यसे
Mv.*
 3.31. by seizing or falling upon, by main force
केनापि सत्त्वेन अतिक्रम्य
Ś.*
 6.
To lose
स हि स्वाम्यादतिक्रामेत् ऋतूनां प्रतिरोधनात्
Ms.*
 9.93.
Caus.
 To let pass, allow to go.
Apte 1890
English
अतिक्रम् {c1c} U., {c4c} P. 1 (a) To step or pass beyond, get across, go over, cross
यत्कथयितुं प्रवृत्तस्तत्परित्यज्य अतिदूरमतिक्रांतोस्मि K. 346 led far away from my story, rambled, made a great digression
सप्त कक्षांतराण्यतिक्रम्य 92
निमिषमात्रेणातिदूरमतिक्रामति 120
समीपेप्यतिक्रामंती M. 1 going so near
अतिक्रम्य तांस्तान्विशेषान् Me. 57. (b) To pass over, pass by, walk past, go beyond
सेनानिवेशदेशमतिक्रम्य Dk. 4, 10
कथमतिक्रांतमगस्त्याश्रमपदं Mv. 7 is it passed or left behind
तस्मिन्नतिक्रामति Ś. 7. 31 इदं कदलीगृहमतिक्रम्य दृश्यते Ratn. 3 beyond the plantain-bower
तच्चातिक्रम्य कैलासगिरिः K. 121
जंबुद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः Rām.
अतिक्रामत्ययं K. 85 is going or departing.
2 To excel, surpass
exceed (in number, strength &c.)
इरावतीमतिक्रामंती भव M. 4
अतिक्रामंतीमिवेरावतीं प्रेक्षे M. 1
वृद्धिर्नातिक्रामति पंचतां Ms. 8. 151
कर्णीसुतमप्यतिक्रांतः Dk. 74
कलासु रूपे चाप्सरसोप्यतिक्रांता 78 surpassing, superior to
शक्तिमनतिक्रम्य = यथाशक्ति Sk.
3 To transgress, violate, go beyond, overstep
जनकाग्रजन्मनोः शासनमतिक्रम्य Dk. 2
नालं पुरुषो नियतिलिखितां लेखामतिक्रमितुं 61
एवमतिक्रातमर्यादे त्वयि Ve. 1, Ms. 9. 78
अये वात्सल्यादतिक्रामति प्रसंगः Māl. 6 Oh, the event through excessive affection transgresses all due limits
अतिक्रम्य सदाचारं K. 160, 181.
4 To exclude, pass by, neglect, set aside, leave
किंवा परिजनमतिक्रम्य भवान् संदिष्टः M. 4
प्रथितयशसां प्रबंधानतिक्रम्य M. 1 to the exclusion of.
5 To go or pass away, elapse, roll on (as time)
सा निशा अतिचक्राम Pt. 1
यथा यथा यौवनमतिचक्राम K. 59
शैशवं 74
भवतामप्यतिक्रामति देवार्चनविधिवेला 47 is passing away (is being violated).
अतिक्रांते दशाहे Ms. 5. 76
also trans. allow to pass
द्वित्राणि दिनान्यतिक्रम्य Dk. 100
अत्यक्राममिमान्मासांस्तद्वधं परिचिंतयन् Rām.
नाहारवेलातिक्रमणीया K. 266.
6 To overcome, overpower, seize
व्यालद्विप इवास्माभिरतिक्रम्यैव दम्यसे Mv. 3. 31 by seizing or falling upon, by main force
केनापि सत्त्वेन अतिक्रम्य Ś. 6.
7 To lose
स हि स्वाम्यादतिक्रामेत् ऋतूनां प्रतिरोधनात् Ms. 9. 93
Caus. To let pass, allow to go.
Monier Williams Cologne
English
अति-√ क्रम् to step or go beyond or over or across, (Ved.
Inf.
 अति-क्र॑मे, to be walked on
RV.
 i, 105, 16)
to pass, cross
to pass time
to surpass, excel, overcome
to pass by, neglect
to overstep, transgress, violate
to pass on or away
to step out
to part from, lose:
Caus.
 -क्रामयति, or -क्रमयति, to allow to pass (as time)
to leave unnoticed.
Monier Williams 1872
English
अतिक्रम् अति-क्रम्, cl. 1. P. A., 4. P. -क्रामति,
-ते, -क्राम्यति, -क्रमितुम्, to step or go or get
beyond or over or across
to pass, cross
to surpass,
excel, overcome
to pass by, neglect
to overstep,
transgress, violate
to pass on or away
to step out
to part from, lose: Caus. -क्रामयति or -क्रमयति,
-यितुम्, to allow to pass, to leave unnoticed.
Apte Hindi
Hindi
अतिक्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर*" अति-क्रम् -
"पार करना, पार जाना"
अतिक्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर*" अति-क्रम् -
"परे जाना, लांघना"
अतिक्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर*" अति-क्रम् -
"बढ़ जाना, आगे निकल जाना"
अतिक्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर*" अति-क्रम् -
"उल्लंघन करना, अतिक्रमण करना, आगे कदम रखना"
अतिक्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर*" अति-क्रम् -
"अवहेलना करना, पृथक करना, उपेक्षा करना"
अतिक्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर*" अति-क्रम् -
"गुजारना, बीतना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अतिक्रम्, उल्लङ्घय, अतिचर्
verb
व्रतभङ्गानुकूलः व्यापारः।
"मम एकः सोमवासरः अतिक्रम्यते।"
Synonyms:
 लङ्घ्, उत्क्रम्, प्रक्रम्, अति-इ, अतिक्रम्, आक्रम्, तॄ, अतितॄ, अभ्युत्तॄ, निस्तॄ, प्रतॄ, प्रोत्तॄ, वितॄ
verb
उत्प्लवनपूर्वकः एकस्मात् स्थानात् अन्यस्थानसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"वयं पाठशलां गन्तुम् एकं सरः लङ्घामः।"
Synonyms:
 अतिचर, अतिक्रम्, उत्क्रम्
verb
अनधिकारम् अन्यस्थानसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"एकः चौरः प्राकारम् अतिचरति।"
Synonyms:
 तॄ, उत्तॄ, अतितॄ, लङ्घ्, विलङ्घ्, अत्ये, अतिक्रम्, आक्रम्, क्रम्, विया, अतिवृत्, अतिपृ
verb
जलाशयादीनां एकस्य तीरस्य त्यजनानुकूलः अन्यतीरसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"सः गङ्गां तरति।"
Stchoupak
French
अति-क्रम्-
passer outre ou au delà
passer (le temps)
laisser de
côté, négliger, omettre, commettre une faute
s'éloigner
perdre
laisser
passer (du temps)
dépasser, l'emporter sur
caus. laisser passer
négliger
°क्रम्य au delà
°क्रान्त- qui passe outre, etc.
enfreint, négligé,
etc.
nt. passé.