| YouTube Channel

अतिकृच्छ्र (atikRcchra)

 
शब्दसागरः
English
अतिकृच्छ्र
n.
 (-च्छ्र)
1. A kind of penance, eating a handful of food a day
for six days, and fasting three.
2. Extreme pain or suffering.
E.
अति, and कृच्छ्र penance.
Capeller Eng
English
अतिकृच्छ्र
m.
 a certain penance (lit. too painful).
Yates
English
अति-कृच्छ्र (च्छ्रं) 1.
n.
 Great suffer-
ing
a penance of fasting.
Spoken Sanskrit
English
अतिकृच्छ्र atikRcchra
m.
 extraordinary pain or penance lasting twelve days
Wilson
English
अतिकृच्छ्र
n.
 (-च्छ्रः)
1 A kind of penance, eating a handful of food a day for six days, and fasting
three.
2 Extreme pain or suffering.
E.
 अति, and कृच्छ्र penance.
Apte
English
अतिकृच्छ्र [atikṛcchra], [प्रादि˚ स.]
a.
 Very difficult. -च्छ्रम्-च्छ्रः [अतिक्रान्तं कृच्छ्रं प्राजापत्यम्] Extraordinary hardship, a kind of severe penance to be finished in 12 nights एकैकं ग्रासमश्नीयात् त्र्यहाणि त्रीणि पूर्ववत् । त्र्यहं चोपवसेदन्त्यमतिकृच्छ्रं चरन् द्विजः ॥
Ms.*
 11.213.
Apte 1890
English
अतिकृच्छ्र [प्रादि° स.] a. Very difficult.
च्छ्रं-च्छ्रः [अतिक्रांतं कृच्छ्रं प्राजापत्यं] Extraordinary hardship, a kind of severe penance to be finished in 12 nights Ms. 11. 213-4.
Monier Williams Cologne
English
अति—कृच्छ्र
m.
 extraordinary pain or penance lasting twelve days,
Mn.
Yājñ.
अतिकृच्छ्र
mfn.
 (said of Viṣṇu),
MBh.
Macdonell
English
अतिकृच्छ्र ati-kṛcchra,
m.
a.
 twelve daysʼ 🞄penance
-kṛta, pp. overdone
extraordinary
🞄-kṛti,
f.
 excess
-kṛṣṇa,
a.
 very dark-coloured.
Goldstucker
English
अतिकृच्छ्र Tatpur. m. (-च्छ्रः)
^1 Extreme pain or suffering.
^2 A kind of penance, eating a handful of food a day for
nine days, and fasting three. E. अति and कृच्छ्र.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अतिकृच्छ्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಒಂದು ವ್ರತ / ಹನ್ನೆರಡು ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ
व्युत्पत्तिः - > अतिक्रान्तं कृच्छ्रम् ।
प्रयोगाः - > “एकैकं ग्रासमश्नीयात् त्र्यहाणि त्रीणि पूर्ववत् । त्र्यहं चोपवसेदन्त्यमतिकृच्छ्रं चरन् द्विजः” ||
उल्लेखाः - > मनु० ११-११३ ।
अतिकृच्छ्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಕಷ್ಟ
व्युत्पत्तिः - > अतिशयितं कृच्छ्रम् ।
अतिकृच्छ्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಕಷ್ಟವುಳ್ಳ
L R Vaidya
English
ati-kfcCra {% m. %} 1. extreme pain or suffering
2. a kind of penance.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अतिकृच्छ्र 1. Adj. als Bein. Viṣṇu's, MBh. 12, 338, 60. — 2. °म् Adv. mit großer Mühe, Bhāg. P. 5, 13, 10.
Mahabharata
English
Atikṛcchra = Mahāpurusha (Maº Puºstº).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अतिकृच्छ्र
न०
 अतिक्रान्तं कृच्छ्रं प्रजापत्यं तदधिकदुःख-साध्यत्वात् “अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थे द्वितीययेति” स० ।द्वादशरात्रसाध्ये प्रायश्चित्तरूपे व्रतभेदे “एकैकं ग्रासमश्नी-यात् त्र्यहाणि त्रीणि पूर्व्ववत् । त्र्यहञ्चोपवसेदन्त्यमतिकृच्छ्रं चरन् द्विजः इति” मनुः । “त्र्यहाणि त्रीणिनवाहानि पूर्व्ववत् प्रातःसायमयाचितैः प्राजापत्यवदिति”रघुनन्दनः । प्रजापत्ये हि “त्र्यहं प्रातस्त्र्यहं सायं, त्र्यह-मद्यादयाचितमिति” मनुनैव प्रातःकालादौ भक्षणमुक्तंपूर्व्ववदित्यनेन तद्धर्म्मातिदेशः । अस्य पुंलिङ्गत्व-मपि “अतिकृच्छ्रः पर्ण्णकृच्छ्रः सौम्यः कृच्छ्रातिकृच्छक”इति विश्वामित्रवचने पुंस्त्वनिर्देशात् । “अवगुर्य्य चरेत्कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने इति” मनुः । अतिशयितं कृच्छ्रंप्रा० स० । अतिकष्टे । तद्वति
त्रि०
 ।
Stchoupak
French
अति-कृच्छ्र-
(très pénible)
m.
n.
 d'une pénitence
-अम् à
grand'peine.