| YouTube Channel

अणि (aNi)

 
शब्दसागरः
English
अणि
m.
 (-णिः)
1. A pin or bolt at the extremity of the pole of a
carriage, the pin of the axle.
2. The edge or point of a sharp
weapon.
3. A limit, a boundary
also अणी.
E.
 अण to sound, and
इन्
aff.
Yates
English
अणि (णिः) 2.
m.
 A pin of the axle
edge or point
limit.
Wilson
English
अणि
m.
 (-णिः)
1 A pin or bolt, at the extremity of the pole of a carriage, the pin of the
axle.
2 The edge or point of a sharp weapon.
3 A limit, a boundary
also अणी.
E.
 अण to sound, and इन्
aff.
Apte
English
अणिः [aṇiḥ],
m.
 -णी [अणति शब्दायते अण्-इन्]
The point of a needle.
A linchpin, the pin or bolt at the end of a pole of carriage. अणीकृत्वैलपत्रं च
M.*
 7.22.73.
A limit.
The corner of a house (used for killing animals
&c.
 ).
Comp.
 -माण्डव्यः [अण्या चिह्नितो माण्डव्यः]
N.
 of a sage said to have been impaled on an अणी or linchpin. स तथान्तर्गतेनैव शूलेन व्यरन् मुनिः । ...अणीमाण्डव्य इति च ततो लोकेषु गीयते ॥
Mb.
 * 1.18.7-8.
Apte 1890
English
अणिः m.
णी [अणति शब्दायते अण्-इन्] 1 The point of a needle.
2 A linchpin, the pin or bolt at the end of a pole of carriage.
3 A limit.
4 The corner of a house (used for killing animals &c.).
Comp.
मांडव्यः [ अण्या चिह्नितो मांडव्यः] N. of a sage said to have been impaled on an अणी or linch-pin.
Monier Williams Cologne
English
अणि, इस्,
m.
 or अणी,
f.
 the point of a needle or of a sharp stake,
L.
linch-pin,
L.
the pin or bolt at the end of the pole of a carriage,
L.
the corner or part of a house,
L.
a boundary,
L.
half of a lunar month,
L.
Monier Williams 1872
English
अणि, इस्, m. or अणी, f. the point of a needle
the
linch-pin
the pin or bolt at the end of the pole of
a carriage
the corner or part of a house which serves
for slaughtering
a bound, boundary, limit.
—अणी-
माण्डव्य, अस्, m., N. of a Ṛṣi said to have been
impaled on an अणि or linch-pin.
Goldstucker
English
अणि m. (-णिः)
^1 A pin or bolt at the extremity of the pole
of a carriage, a pin of the axle.
^2 The point of a needle &c.
^3 A limit, a boundary.
^4 That part of a house where ani-
mals are killed, where slaughtering takes place. Also अणी
f. (-णी). E. अण्, uṇ. aff. इन्.
Apte Hindi
Hindi
अणिः
पुं*
 - अण्+इन् ङीष् वा
सूई की नोंक
अणिः
पुं*
 - अण्+इन्
"धूरे की कील, कील या काबला जो गाड़ी के बांक को रोकने के लिए लगाया जाय"
अणिः
पुं*
 - अण्+इन्
सीमा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अणि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡಾಣಿ / ಬಂಡಿಯ ಚಕ್ರದ ತಡೆಗಾಗಿ ಹಾಕುವ ಆಣಿ
अणि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂಜಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ತುದಿ
अणि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಲ್ಲೆ / ಗಡಿ
निष्पत्तिः - > अण (शब्दे) “इन्” (उ० ४-११८) ।
व्युत्पत्तिः - > अणति |
विस्तारः - > “अणिराणिवदक्षाग्रकीलाश्रिसीमसु द्वयोः” मेदि०।
L R Vaidya
English
aRi(RI) {% m. %} 1. A pin of the axle
2. a limit, a boundary.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
(अणि) अणी = शूलाग्र, Nīlak. zu MBh. 1, 108, 8. — Achsennagel, Damayantīk. 127.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रथाङ्गं रथपादोऽरि चक्रं धारा पुनः प्रधिः ॥ ७५५ ॥
नेमिरक्षाग्रकीले त्वण्याणी नाभिस्तु पिण्डिका ।
-wordlist-
रथाङ्ग (क्ली), रथपाद (पुं), अरि (क्ली), चक्र (पुंक्ली), धारा (स्त्री), प्रधि (पुंस्त्री), नेमि (स्त्री), अक्षाग्रकील (पुं), अणि (पुंस्त्री), आणि (पुंस्त्री), नाभि (स्त्री), पिण्डिका (स्त्री)
--source--
वातायनो गवाक्षश्च जालकोऽथान्नकोष्टकः ॥ १०१२ ॥
p{0040}
कुसूलोऽश्रिस्तु कोणोऽणिः कोटिः पाल्यस्र इत्यपि ।
-wordlist-
वातायन (पुं), गवाक्ष (पुं), जालक (क्ली), अन्नकोष्ठक (पुं), कुसूल (पुं), अश्रि (स्त्री), कोण (पुं), अणि (पुंस्त्री), कोटि (स्त्री), पाली (स्त्री), अस्र (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अणि
अणि, अक्षाग्रकीलिका
अपस्करो रथाङ्गः स्यादणिरक्षाग्रकीलिका ।
verse 2.1.1.448
page 0051
अणि
अणि, अश्रि, कोटि, अश्र, कोण
अणिरश्रिस्तथा कोटिरश्रः कोणश्च कथ्यते ।
verse 4.1.1.727
page 0084
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: अणिः
Root: अणि
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ वर्धमानः तिथिः
Meaning(s):
⇒ Paksa in which the tithi become longer
Shloka(s):
2|1|79|2 ► क्षीयमाणतिथिप्रायः पक्षो रिक्तोऽपरस्त्वणिः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|79|2 ⇢ अणिः (अणि) (पुं) ⇒ Paksa in which the tithi become longer ⇒ वर्धमानः तिथिः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ तिथिः
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अणिः,
पुं,
 स्त्री (अणति शब्दायते अण् + इन् स्त्रियांवा ङीप्) अक्षाग्रकीलकः । रथचक्राग्रस्थितकीलः । इत्यमरः ॥
अश्रिः । सूच्याद्यग्रभागः ।सीमा । इति मेदिनी ॥
तस्य रूपान्तरं । अणी ।आणिः (अणति शब्दायते अण् + इञ्, अजादि-भ्यश्च इति इञ्, आजि इति वत्) । इत्यमर-टीका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अणि
पु०
 स्त्री अणति शब्दायते अण--इन् । (आरा) इतिख्याते रथचक्राग्रस्थिते कीलके, सूच्याद्यग्रभागे च । स्त्रीत्वेवा ङीप् । अत्र आदेर्दीर्घतापीष्यते । तेन आणिः आणी ।
Burnouf
French
अणि अणि
m.
 (अणु) pointe
clou, clavette
extrémité
limite
frontière.
अणिमन्
m.
 (अणु) petitesse, subtilité, ténuité.
Au
fig. finesse d'esprit.