| YouTube Channel

अट्ट (aTTa)

 
शब्दसागरः
English
अट्ट r. 1st cl. (उ.) (अट्टते) 1. To surpass or excel, to transgress or exceed.
2. To kill or hurt. 10th cl. (अट्टयति)
1. To slight.
2. To be small.
अट्ट
m.
(-ट्ट)
1. A room on the top of the house
but it is also applic-
cable to other structures
as the black of an edifice, a fortified
place in front of a building, a room on the top of a temporary
hall, or a particular kind of building.
2. Much, excessive.
n.
(-ट्टं)
Food, boiled rice especially.
mfn.
(-ट्टः-ट्टा-ट्टं) Dry, dried.
E.
अट्ट to
go, surpass or transcend and घञ्
aff.
Capeller Eng
English
अट्ट
m.
tower, buttress, also अट्टाल
m.
Yates
English
अट्ट (ड्ड) अट्टते 1.
d. To surpass.
अट्ट (क) अट्टयति 10.
a. To despise
or hurt
to be small.
अट्ट (ट्टः) 1.
m.
A room on the top
of a house
n.
food.
a. Dry.
Spoken Sanskrit
English
अट्ट - aTTa -
m.
- attic
अट्ट - aTTa -
m.
- attic
अट्ट - aTTa -
adj.
- dried
अट्ट - aTTa -
adj.
- dry
अट्ट - aTTa -
adj.
- high pitch [ loud ]
अट्ट - aTTa -
indecl.
- high
अट्ट - aTTa -
indecl.
- lofty
अट्ट - aTTa -
indecl.
- loud
अट्ट - aTTa -
m.
- buttress
अट्ट - aTTa -
m.
- storey or a floor or level [ in Multi-storey building ]
अट्ट - aTTa -
m.
- watch-tower
अट्ट - aTTa -
m.
- market
अट्ट - aTTa -
m.
- market-place
अट्ट - aTTa -
m.
- over-measure
अट्ट - aTTa -
m.
- tower
अट्ट - aTTa -
m.
- apartment on the roof
अट्ट - aTTa -
n.
- boiled rice
अट्ट - aTTa -
n.
- food
अट्ट aTTa
m.
watch-tower
तोलिका tolikA
f.
wall round a watch-tower
पुराट्ट purATTa
m.
watch-tower on a city wall
अट्ट aTTa
m.
over-measure
अतिमित atimita
adj.
over measured
अट्ट aTTa
m.
tower
उदर्क udarka
m.
tower
अट्टक aTTaka
m.
tower
लासक lAsaka
n.
tower
नभोलिह् nabholih
adj.
towering
समुद्धत samuddhata
adj.
towering
गोपुर gopura
n.
gate tower
अट्ट aTTa
m.
watch-tower
क्रमते { क्रम् } kramate { kram } verb tower above
क्रामति { क्रम् } krAmati { kram } verb tower above
समभ्युन्नत samabhyunnata
adj.
towering high
विमान vimAna
m.
kind of tower
समुत्थित samutthita
adj.
towering above
ताराङ्गण tArAGgaNa
n.
observation tower
उद्धतिश्रित् uddhatizrit
adj.
towering and arrogant
तोलिका tolikA
f.
wall round a watch-tower
पुराट्ट purATTa
m.
watch-tower on a city wall
उदग्र udagra
adj.
towering or pointing upwards
विमानक vimAnaka
m.
seven-storied palace or tower
Wilson
English
अट्ट r. 1st cl. (उ.) (अटृते)
1 To surpass or excel, to transgress or exceed.
2 To kill or hurt. 10th cl. (अट्टयति)
1 To slight.
2 To be small.
अट्ट
m.
(-ट्टः)
1 A room on the top of the house
but it is also applicable to other
structures
as the back of an edifice, a fortified place in front of a building,
a room on the top of a temporary hall, or a particular kind of building.
2 Much, excessive.
n.
(-ट्टं) Food, boiled rice especially.
mfn.
(-ट्टः-ट्टा-ट्टं) Dry, dried.
E.
अट्ट to go, surpass, or transcend, and घञ्
aff.
Apte
English
अट्ट [aṭṭa],
a.
[ अट्टयति अनाद्रियते अन्यत् यत्र
अट्ट्-घञ्]
High, loft y
loud.
Frequent, constant (in comp).
Dried, dry. -ट्टः-ट्टम् [आधारे घञ्]
An apartment on the roof of upper story, a garret.
cf.
अट्टं भित्तिचतुष्के स्यात्क्षामे$त्यर्थे गृहान्तरे Nm. A turret, buttress, tower
गोपुर˚ उत्तुङ्गसौधसुरमन्दिरगोपुराट्टसंघट्ट...
Māl.
9.1
नरेन्द्रमार्गाट्ट इव
R.*
6.67, 16.11. सन्त्यट्टास्तथा चास्य ह्यस्ति परिखा तथा अतो दुर्गमं दुर्गमयो जानीत सैनिकाः Śiva. B.13.78.
A marketplace, market (probably for हट्ट).
A fine linen cloth.
A palace, palatial building.
Killing, injuring.
Excess, superiority. -ट्टम् Food, boiled rice
अट्टशूला जनपदाः
Mb.
(अट्टं अन्नं शूलं विक्रेयं येषां ते Nīlakaṇṭha)
Comp.
-अट्टहासः very loud laughter.-स्थली [अट्टप्रधाना स्थली शाक. त.] a place or country full of palaces
&c.
-हासः, -हसितम्, -हास्यम् [कर्म˚] a loud or boisterous laughter, a horse-laugh, cachinnation, usually of &Sacute:iva
त्र्यम्बकस्य
Me.*
58
गिरिश˚
Dk.*
1.-हासिन् [अट्टं हसति-हस्-णिनि]
N.
of Śiva.
one who laughs very loudly. -हासकः [अट्टहासेन कायते
कै-क]
N.
of a plant (कुन्द) Jasminum Multiflorum or Hirsutum (शुभ्रपुष्पत्वाच्छुभ्रहासतुल्यता).
Apte 1890
English
अट्ट a. [अट्टयति अनाद्रियते अन्यत् यत्र
अट्ट्-घञ्] 1 High, lofty
loud.
2 Frequent, constant (in comp).
3 Dried, dry.
ट्टः
ट्टं [आधारे घञ्] 1 An apartment on the roof or upper story, a garret.
2 A turret, buttress, tower
गोपुर° Māl. 9. 1
नरेंद्रमार्गाट्टइव R. 6. 67, 16. 11.
3 A market-place, market (probably for हट्ट).
4 A fine linen cloth.
5 A palace, palatial building.
6 Killing, injuring.
7 Excess, superiority.
ट्टं Food, boiled rice
अट्टशूला जनपदाः Mb. (अट्टं अन्नं शूलं विक्रेयं येषां ते Nīlakaṇṭha).
Comp.
अट्टहासः very loud laughter.
स्थली [अट्टप्रधाना स्थली शाक. त.] a place or country full of palaces &c.
हासः,
हसितं,
हास्यं [कर्म°] a loud or boisterous laughter, a horse-laugh, cachinnation, usually of Śiva
त्र्यंबकस्य Me. 58
गिरिश° Dk. 1.
हासिन् [अट्टं हसति-हस्-णिनि] {1} N. of Śiva. {2} one who laughs very loudly.
हासकः [अट्टहासेन कायते
कै-क] N. of a plant (कुंद) Jasminum Multiflorum or Hirsutum ( शुभ्रपुष्पत्वाच्छुभ्रहासतुल्यता).
Monier Williams Cologne
English
अट्ट
ind.
high, lofty,
L.
loud,
L.
अट्ट
m.
a watch-tower
a market, a market-place (corruption of हट्ट)
N.
of a Yakṣa,
Rājat.
over-measure,
L.
अट्ट
n.
boiled rice, food,
L.
अट्ट
mfn.
dried, dry,
L.
Monier Williams 1872
English
अट्ट, ind. high, lofty, loud
(अस्), m. top-heavy (?),
exceeding
shaking
injuring
N. of a Yakṣa
(अस्,
अम्), m. n. addition to a building, apartment on the
roof, upper story
tower, buttress, back of a building
(corruption of हट्ट), a market, a market-place
(आ), f. overbearing conduct ?
(अम्), n. (corruption of
अन्न ?), boiled rice, food
(अस्, आ, अम्), dried, dry.
—अट्ट-पति-भागाख्य-गृह-कृत्य (°ग-आख्°),
अम्, n. business of the house called the market-
master's department (an office in Kashmir).
—अट्ट-
स्थली, f. (site of an अट्ट), a name.
—अट्ट-हसित,
अम्, n. loud laughter, a horse-laugh.
—अट्ट-हास,
अस्, m. idem
a name of Śiva.
—अट्ट-हासक, अस्,
m., N. of a shrub, Jasminum Multiflorum or Hirsutum.
—अट्ट-हासिन्, ई, m. epithet of Śiva.
—अट्ट-हास्य,
अम्, n. loud laughter
a horse-laugh.
—अट्टाट्ट-हास
(°ट्ट-अट्ट्°), अस्, m. very loud laughter.
Macdonell
English
अट्ट aṭṭa,
m.
room on a house-top
tower.
Goldstucker
English
अट्ट I. m. (-ट्टः)
^1 Exceeding.
^2 Hurting, injuring.
^3 Shaking,
tossing.
^4 The name of a Yaksha.
II. f. (-ट्टा) Excess(?).
III. m. (and according to some, also n.) (-ट्टः-ट्टम्)
^1 A
room on the top of a house
but it is also applicable to
other structures, as the back of an edifice, a fortified place
in front of a building, a room on the top of a temporary
hall, or a particular kind of building.
^2 A market, a market-
place. (See हट्ट.)
IV. n. (-ट्टम्) Food, especially boiled rice.
V. m. f. n. (-ट्टः-ट्टा-ट्टम्) Dry, dried.
VI. ind. High, lofty, loud. E. अट्ट्, kṛt aff. घञ्.
Benfey
English
अट्ट अट्ट,
m.
1. A room on the
top of a house, a sollar.
2. A tower,
Rām. 5, 56, 142.
3. As former part of
some comp. words, High, lofty, loud.
(cf. the next.)
Apte Hindi
Hindi
अट्ट
वि* - अट्ट्+अच्
"ऊंचा, उच्चस्वरयुक्त"
अट्ट
वि* - अट्ट्+अच्
"बार-बार होनेवाला, लगातार आने वाला"
अट्ट
वि* - अट्ट्+अच्
"शूष्क, सूखा"
अट्टः
पुं*
- अट्ट्+घञ्
अटारी
अट्टः
पुं*
- अट्ट्+घञ्
"कंगूरा, मीनार, बुर्ज"
अट्टः
पुं*
- अट्ट्+घञ्
"हाट, मंडी"
अट्टः
पुं*
- अट्ट्+घञ्
"महल, विशाल भवन"
अट्टम्
नपुं*
- -
"भोजन, भात, "
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹಡಿಯ ಮೇಲುಭಾಗ / ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಕೋಣೆ / ಮೇಲಣ ಕೊಠಡಿ
निष्पत्तिः - > अट्ट (अनादरे) “घञ्” (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > अट्यते अनाद्रियतेऽन्यद्यत्र |
अट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಚ
अट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೇಷ್ಮೆವಸ್ತ್ರ
अट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಮನೆ
अट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರವಾಹ
अट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿ / ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥಳ
अट्ट
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನ್ನ
अट्ट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎತ್ತರವಾದ
अट्ट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚಾದ
अट्ट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶುಷ್ಕವಾದ / ಒಣಗಿದ
विस्तारः - > 1. “अट्टं भक्ते शुष्के क्षोमेऽत्यर्थे गृहान्तरे” - विश्व० 2. “अट्टो हट्टाऽट्टालकयोर्भृशे चतुष्कभक्तयोः”- हेम० 3. “अट्टस्त्वट्टालके पूरे भृशशुष्केऽप्ययं त्रिषु अट्टन्त्वन्ने”- नानार्थर०
L R Vaidya
English
awwa {% (I) a. (f. ट्टा) %} Dry, dried.
awwa {% (II) m. (according to some also n.) %} 1. A room on the top of a house
2. a tower
3. a market-place
4. a palatial building, नरेन्द्रमार्गाट्ट इव प्रपेदे R.vi.67.
awwa {% (III) n. %} Food, अट्टशूला जनपदाः Bh. (where Nīlakaṇṭha explains अट्टशूलाः by अट्टमन्नं शूलं विक्रेयं येषाम्.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
तल्प
पुक्ली
तल्प, अट्ट, दाराः, शय्या
अट्टे दारेषु शय्यायां तल्पशब्दोऽभिधीयते
verse 2.1.1.2
page 0008
Edgerton Buddhist Hybrid
English
aṭṭa, m. (v.l. atta
so Mironov), a high number: Mvy 〔8067〕
Tib. phyor, which Das gives as = anta (read atta?), n. of a number. Cf. also iṭṭā.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
अट्ट्
मूलधातुः:
अट्ट
धात्वर्थः:
गतौ-->अतिक्रम-हिंसनयोः
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
अट्टते
धातुः:
अट्ट्
मूलधातुः:
अट्ट
धात्वर्थः:
अनादरे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
अट्टयति
अनुबन्धादिविशेषः:
टिप्पनी: आट्टिटत्
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
2. अट्ट 1. vgl. Zach. Beitr.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्राकाराग्रं कपिशीर्षं क्षौमाट्टाट्टालकाः समाः
-wordlist-
प्राकाराग्र (क्ली), कपिशीर्ष (क्ली), क्षौम (पुंक्ली), अट्ट (पुंक्ली), अट्टालक (पुं)
--source--
पण्यशाला निषद्याट्टो हट्टो विपणिरापणः १००२
-wordlist-
पण्यशाला (स्त्री), निषद्या (स्त्री), अट्ट (पुंक्ली), हट्ट (पुं), विपणि (स्त्री), आपण (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अट्ट
अट्ट, अट्टालक
इन्द्रकोशस्तमङ्गः स्यादट्टश्चाट्टालको मतः २९४
verse 2.1.1.294
page 0035
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अट्ट अतिक्रमे वधे इति कविकल्पद्रुमः
मूर्द्ध्वन्यवर्गाद्योपधः अटिट्टिषते दन्त्यवर्गा-द्योपधः अतिट्टिषते दन्त्यवर्गतृतीयो-पधः अट्टितिषते खलं राजा इतिदुर्गादासः
अट्टं,
क्ली,
(अट्ट + अच्) शुष्कं भक्तं अन्नं ।इति मेदिनी भूरिप्रयोगश्च
अट्टः,
पुं,
(अट्टते एकं गृहमतिक्रम्य यत्र गृहे गच्छतिअट्ट + अधिकरणे घञ्) क्षौमः इत्यमरः
हर्म्म्यादिगृहं इति भरतः
प्राकाराग्रस्थित-रणगृहं इति कौटिल्यः अट्टेति ख्यातगृह-विशेषः इति कोङ्कटः
प्राकारमण्डपस्योपरिशाला इति केचित्
हर्म्म्यादिवातकुटिका ।इति केचित्
मण्डपोपरि हर्म्म्यपृष्ठं इतिकेचित्
प्राकारधारणार्थोऽभ्यन्तरे क्षौमाख्यो-ऽट्टः इति भट्ठः
अतिशयः इति मेदिनी
हट्टः इति हेमचन्द्रः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अट्ट अतिक्रमे बधे भ्वादि० आत्म०
सक०
सेट् अट्टते ।आट्टिष्ट दोपधोऽयं तेन अट्टिटिषते आट्टिटत् क्विपिअत् टोपधस्य तु आटिट्टिषते अटिट्टत् क्विप् अट्
अट्ट अनादरे चुरादि० उभय०
सक०
सेट् अट्टयति तेआटिट्टत्
अट्ट
पु०
अट्टयति अनाद्रियतेऽन्यद्यत्र अट्ट--आधारे घञ् ।प्रासादस्योपरिगृहे, प्राचीरोपरिस्थसैन्यगृहे, यत्र स्थिताहि नरा अन्यान् हीनतया नाद्रियन्ते, यस्मिन् वसतश्चअन्योत्कर्षेऽनादरः उच्चे भृशे
त्रि०
अन्ने “अट्टशूलाजनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथा” इति भार० “अट्टमन्नं शूलंविक्रेयं येषामिति” नीलकण्ठः शुष्के
न०
क्षौमवस्त्रेप्रासादे
पु०
“सुधाधवलाट्टहासेति” काद० “ददृशेनगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणेति” रामा० गृहशब्देप्रासादलक्षणादि वक्ष्यते
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@अट्ट@} 2 {@अतिक्रमहिंसनयोः@} 3 अट्टकः-ट्टिका, अट्टकः-ट्टिका, 4 अटिट्टिषकः, अट्टिटिषकः-षिका
अट्टिता-त्री, अट्टयिता-त्री, अटिट्टिषिता-त्री, अट्टिटिषिता-त्री
अट्टयन्-न्ती, अट्टयिष्यन्-ती-ती
अट्टमानः, अट्टयमानः, अटिट्टिषमाणः, अट्टिटिषमाणः
अट्टिष्यमाणः, अट्टयिष्यमाणः, अटिट्टिषिष्यमाणः, अट्टिटिषिष्यमाणः
अट्, अट्टौ-अट्टः, 5 मार्गात्
अट्टितम्-तः-तवान्, अट्टितः, अटिट्टिषितम्, अट्टिटिषितम्-तः-तवान्
अट्टः, अट्टः, अटिट्टिषुः, अट्टिटिषुः
अट्टितव्यम्, अट्टयितव्यम्, अटिट्टिषितव्यम्, अट्टिटिषितव्यम्
अट्टनीयम्, अट्टनीयम्, अटिट्टिषणीयम्, अट्टिटिषणीयम्
अट्ट्यम्, अट्ट्यम्, अटिट्टिष्यम्, अट्टिटिष्यम्
ईषटट्टः, दुरट्टः, स्वट्टः
अट्ट्यमानः, अट्ट्यमानः, अटिट्टिष्यमाणः, अट्टिटिष्यमाणः
अट्टः, अट्टः, अटिट्टिषः, अट्टिटिषः
अट्टितुम्, अट्टयितुम्, अटिट्टिषितुम्, अट्टिटिषितुम्
अट्टा 6, अट्टना, अटिट्टिषा, अट्टिटिषा
7 अट्टनम्, अट्टनम्, अटिट्टिषणम्, अट्टिटिषणम्
अट्टित्वा, अट्टयित्वा, अटिट्टिषित्वा, अट्टिटिषित्वा
समट्ट्य, समट्ट्य, समटिट्टिष्य, समट्टिटिष्य
अट्टम् अट्टित्वा अट्टम् अट्टयित्वा अटिट्टिषम् अटिट्टिषित्वा अट्टिटिषम्
अट्टिटिषित्वा
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२)
02
=>
[[आ। ‘हिंसातिक्रमयोरट्टेरट्टतेऽनादरेऽट्टयेत्।’ (श्लो ७२) इति देवः। अतिक्रमः = उल्लङ्घनम्।]]
03
=>
(१-भ्वादिः-२५४। सक-सेट्। आ।)
04
=>
[[१ धातुरयं तोपधः दोपध इति मतद्वयम्। तोपधत्वे-अटिट्टिषकः इत्यादि, दोपधत्वे अट्टिटिषक इत्यादि रूपाणीति ज्ञेयम्। टोपधोऽपि कल्पद्रुमे--तत्पक्षे क्विपि अट् इति।]]
05
=>
[[B। ‘मार्गात् दृष्ट्वा हरिपादलाञ्छनं व्यवेष्टतोर्व्यां महनीयचेष्टितः। तत्केलिसंघोष्टि- तलोष्टमानमद्वने मरुद्घट्टितपोस्फुटद्रुमे।।’ धा। का १-३४। तोपधे दोपधे वा क्विपि रूपम्।]]
06
=>
[[२। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यः प्रत्ययः।]]
07
=>
[पृष्ठम्००१३+ २८]
1 {@‘अट्ट अनादरे’@} 2 {@‘हिंसातिक्रमयोरट्टेरट्टतेऽनादरेऽट्टयेत्’@} 3 इति देवः।
अट्टकः-ट्टिका, 4 अट्टिटयिषकः-षिका
अट्टयिता-त्री, अट्टिटयिषिता-त्री
अट्टयन्-न्ती, अट्टिटयिषन्-न्ती
अट्टयिष्यन्-न्ती-ती, अट्टिटयिषिष्यन्-न्ती-ती
अट्टयमानः, अट्टिटयिषमाणः
अट्टयिष्यमाणः, अट्टिटयिषिष्यमाणः
अत् 5, अद्, अट्टौ-अट्टः, अट्टितम्-तः-तवान्, अट्टिटयिषितम्-तः-तवान्
अट्टः, अट्टिटयिषुः
अट्टयितव्यम्, अट्टिटयिषितव्यम्
अट्टनीयम्, अट्टिटयिषणीयम्
अट्ट्यम्, अट्टिटयिष्यम्
ईषदट्टः, दुरट्टः, स्वट्टः
अट्ट्यमानः, अट्टिटयिष्यमाणः
अट्टयितुम्, अट्टिटयिषितुम्
अट्टना, अट्टिटयिषा
अट्टनम्, अट्टिटयिषणम्
अट्टयित्वा, अट्टिटयिषित्वा
समट्ट्य, समट्टिटयिष्य
6 अट्टम् २, अट्टयित्वा २, अट्टिटयिषम्
अट्टिटयिषित्वा
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१३)
02
=>
(१०-चुरादिः-१५६१ अक-सेट्-उभयपदी।)
03
=>
(श्लो ७२)
04
=>
[[आ। अस्य चुरादित्वात् शुद्धधातो रूपाणि, अजादित्वाद्यङन्तरूपाणि भवन्ति।]]
05
=>
[[१। अर्य दोपधः। तत्पक्षे टकारस्य संयोगान्तलोपे ‘वाऽवसाने’ (८-४-५६) इति चर्त्वे रूपद्वयम्।]]
06
=>
[पृष्ठम्००१४+ २८]
Burnouf
French
अट्ट अट्ट a. (अट्ट्) passé, desséché
excessif.
-- S.
m.
terrasse sur le haut d'une maison.
Stchoupak
French
अट्ट-
m.
donjon, tour de garde
-आलआलक- id.
°पाल-
m.
inspecteur du marché.