| YouTube Channel

अट् (aT)

 
Capeller Eng
English
अट् अटति अट°ते ±परि) walk about, roam.
Yates
English
अट् अटति 1.
a. To move
with परि
to wander about.
अट् (क) अटयति 10
a. To slight.
Apte
English
अट् [aṭ], 1
P.
(rarely
A.
) (अटति, आट, अटितुम्, अटित). To wander or roam about (with
loc.
)
roam over (sometimes with
acc.
)
भो बटो भिक्षामट Sk. go beg alms
आट नैकटिकाश्रमान्
Bk.*
4.12
महीमटन्
Dk.*
38
desid.
अटिटिषति
-freq अटाठ्यते to wander about habitually, as a religious mendicant.
Apte 1890
English
अट् {c1c} P. (rarely A.) (अटति, आट, अटितुं, अटित). To wander or roam about (with loc.)
roam over (sometimes with acc.)
भो बटो भिक्षामट Sk. go to beg alms
आट नैकटिकाश्रमान् Bk. 4. 12
महीमटन् Dk. 38
desid. अटिटिषति
freq. अटाट्यते to wander about habitually, as a religious mendicant.
Monier Williams Cologne
English
अट्
cl.
1. Ā.
P.
अटति, °ते, आट, अटिष्यति, आटीत्, अटितुम्, to roam, wander about (sometimes with
acc.
frequently used of religious mendicants) :
Intens.
अटाट्यते, to roam or wander about zealously or habitually, especially as a religious mendicant:
Desid.
अटिटिषति, to be desirous of roaming.
Monier Williams 1872
English
अट् अट्, cl. 1. P. A. अटति, -ते, आट, अटिष्यति,
आटीत्, अटितुम्, to roam, wander about (some-
times with acc.), frequently used of religious mendicants:
Intens. अटाट्यते, to roam or wander about zealously
or habitually, especially as a religious mendicant:
Desid. अटिटिषति, to be desirous of roaming.
Macdonell
English
अट् 1. AṬ, Ⅰ. P. roam about, wander 🞄through. pari, id..
अट् 2. aṭ, grammatical designation for all the 🞄vowels + h, y, v, r.
अट् 3. a-ṭ, augment a-.
Goldstucker
English
अट् I. (अट-भ्वादि-उदात्त-उदात्तेत्) r. 1st cl. par. (अटति-
आट-अटिता-अटिष्यति-आटीत्.--Caus. आटयति-आटि-
टत्.--Desid. अटिटिषति.--Intens. अटाट्यते.) To go round
about, to roam, to rove, to ramble, to wander about, espe-
cially as a religious mendicant. With परि--the same with
an intense meaning.
II. (अट-चुरादि-परस्मैपदिन्) r. 10th cl. par. (आटयति)
To slight &c. See अट्ट् II, of which it is given as a various
reading.
Benfey
English
अट् अट्, i. 1, Par. (in epic poetry
also Ātm. , MBh. 3, 1586), To roam,
with the loc. and acc. MBh. 1, 1031
Daśak. in Chr. 179, 6. -- With the pre-
position परि परि, To wander about,
Pañc. 55, 1. पुर्यटित,
n.
Wander-
ing about, Pañc. 70, 12.
Apte Hindi
Hindi
अट्
"भ्वा* पर* अक* सेट्, आ* विरल-, " - -
"इधर उधर घूमना, स्वभावतः इधर उधर घूमना जैसे कि कोई साधू संत घूमता है"
L R Vaidya
English
aw {% vt. 1P (pp. अटित) %} To roam or wander, (with the acc. भो वटो भिक्षामट S.K.).With परि-, wander about.
Bopp
Latin
अट् 1. P. A. ire, incedere, ambulare. RAM. ed. Ser. III. 52.
18.: अटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जराः incedunt in regiis
viis elephanti
III. 70. 63.: मृगयाम् अटते venatum it
N. 2. 13. 10. 1.: अटमान.
c. परि circumgredi. HIT. 42. 13.
Lanman
English
√aṭ (áṭati, -te
aṭiṣyáti
aṭitá
aṭitvā́).
wander about. [cf. √at.]
Kridanta Forms
Sanskrit
अट् (अ꣡टँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अटनम्
अनीयर् = अटनीयः - अटनीया
ण्वुल् = आटकः - आटिका
तुमुँन् = अटितुम्
तव्य = अटितव्यः - अटितव्या
तृच् = अटिता - अटित्री
क्त्वा = अटित्वा
ल्यप् = प्राट्य
क्तवतुँ = अटितवान् - अटितवती
क्त = अटितः - अटिता
शतृँ = अटन् - अटन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
अट्
मूलधातुः:
अट
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
अटति
Abhyankara Grammar
English
अट् (I) token term standing for vowels and semi-vowels excepting l ( ल्) specially mentioned as not inter- fering with the substitution of ( ण् ) for n ( न् ) e.g. गिरिणा, आर्येण, खर्वेण etc. Sec P.VIII.4.2
(2) aug- ment a (अट्) with an acute accent, which is prefixed to verbal forms in the imperfect and the aorist tenses and the conditional mood. e.g. अभवत्, अभूत्, अभविष्यत् Sec P.IV.4.71
(3) augment a ( अट् ) prescribed in the case of the roots रुद्, स्वप् etc. before a Sārvadhātuka affix begin- ning with any consonant except y ( य्), e.g. अरोदत्, अस्वपत्, अजक्षत्, आदत् etc.
see P.VII.3, 99, 100
(4) aug- ment a ( अट् ) prefixed sometimes in Vedic Literature to affixes of the Vedic subjunctive (लेट्) e.g. तारिवत्, मन्दिवत् etc. see P.III.4.94.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अट् , metrisch auch अटते. Mit °प्र umherschweifen, S I, 577, 2.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अट्, पर्यट्, चर्, परिव्रज्, व्रज्, विचर्, हिण्ड्, अन्वाहिण्ड्, उपाहिण्ड्, प्रचर्, प्रया, विपरिवृत्, विप्रतिपद्, संक्रम्, सङ्क्रम्, संया, प्रतिपद्, द्रम्
verb
प्रयोजनम् उद्दिश्य इतस्ततः गमनानुकूलः व्यापारः।
"उद्योगम् अन्वेष्टुं श्यामः अटति।"
Synonyms:
अट्, भ्रम्
verb
स्वास्थ्यवर्धनाय वायुसेवनोद्देशेन प्रातः अथवा सायङ्काले उद्यानादिषु भ्रमणानुकूलः व्यापारः।
"सः उद्याने अटति।"
Synonyms:
अट्, चर्, भ्रम्, परिभ्रम्, परिव्रज्, ऋ, प्रतिपद्, प्रध्मा, प्रभ्रम्, प्रया, द्रम्
verb
वृथा अत्र तत्र गमनानुकूलः व्यापारः।
"विद्याभ्यासं विहाय प्रतिदिनं सः इतस्ततः अटति। "
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@‘अट गतौ’@} 2 आटकः-टिका, आटकः-टिका, अटिटिषकः-षिका, 3 अटाटकः-टिका
अटिता-त्री, आटयिता-त्री
अटिटिषिता-त्री, अटाटिता-त्री
4 अटन्-पर्यटन्-न्ती, आटयन्-न्ती
अटिटिषन्-न्ती
अटिष्यन्-ती-न्ती, आटयिष्यन्-ती-न्ती, अटिटिषिष्यन्-न्ती-ती
आटयमानः, आटयिष्यमाणः, अटाट्यमानः 5
अट्, अटौ-अटः
अटितम्, आटितम्, अटिटिषितम्-तः-तवान्
अटाटितम्-तः तवान्
अटः, 6 7 पर्याटी, 8 भिक्षाटः, 9 रात्रिमटः 10 रात्र्यटः, अटिटिषुः, आटिटयिषुः, 11 कुलटा, अंटाटः, अटनः 12
अटितव्यम्, आटयितव्यम्, अटिटिषितव्यम्, अटाटितव्यम्
अटनीयम्, आटनीयम्, अटिटिषणीयम्, अटाटनीयम्
आट्यम्, आट्यम्, अटिटिष्यम्, अटाट्यम्
ईषदटः-दुरटः-स्वटः
अट्यमानः, आट्यमानः, अटिटिष्यमाणः, अटाट्यमानः
आटः, आटः, अटिटिषः, अटाटः
अटितुम्, आटयितुम्, अटिटिषितुम्, अटाटितुम्
अट्टिः, अटा, आटना, पर्याटना, अटाटा 13, अटिटिषा, आटिटयिषा, अटा 14 ट्या
पर्यटनम्, आटनम्, अटिटिषणम्, अटाटनम्
अटित्वा, आटयित्वा, अटिटिषित्वा, अटाटित्वा
पर्यट्य, समाट्य, समटिटिष्य, समटाट्य
15 आटम् २, अटित्वा २, आटम् २, आटयित्वा २, अटिटिषम् २, अटिटिषित्वा २, अटाटम्
अटाटित्वा
अटविः 16, अटवी
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११)
02
=>
(१-भ्वादिः-२९५ सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[१। ‘सूचिसूत्रि--’ (वा। ३-१-२२) इति यङ्। ‘अटाटकः’ इत्यत्र ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यकारस्य लोपः ‘अतो लोपः’ (६-४-४८) इत्यकारलोपः।]]
04
=>
[पृष्ठम्००११+ ४२]
05
=>
[[आ। ‘अटाट्यमानोऽरण्यानि ससीतः सहलक्ष्मणः’ भ-का। ४-२]]
06
=>
[[B। ‘अम्लेटकैः चाकटुचाटुभाषितैरटैः पटत्संरटिताञ्जनोत्करैः’ धा। का। १-३९। ५।]]
07
=>
[[१। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ इति (३-२-७८) णिनिः।]]
08
=>
[[२। ‘कर्मण्यणू’ (३-२-१) इति अण्।]]
09
=>
[[C। ‘नारायणे राश्रिमटाङ्गनानामसातये तत्र जनिष्यमाणे’ वासुदेवविज- यकाव्ये ३। १।]]
10
=>
[[३। ‘रात्रेः कृति विभाषा’ (६-३-७२) इति मुम् वा।]]
11
=>
[[४। शकन्ध्वादित्वात् (वा। १-१-६४) पररूपम्।]]
12
=>
[[V। नन्द्यादेराकृतिगणत्वाल्ल्युः।]]
13
=>
[[५। ‘परिसर्यापरिचर्यामृगयाटाट्या- नामुपसंख्यानम्’ वा (३-३-१०१) इति शे यकिट्यशब्दस्य द्वित्वम्, पूर्वभागे यकारनिवृत्तिर्दीर्घश्च निपा- त्यते। केवलं गमनमात्रमर्थः।]]
14
=>
[[५। ‘परिसर्यापरिचर्यामृगयाटाट्या- नामुपसंख्यानम्’ वा (३-३-१०१) इति शे यकिट्यशब्दस्य द्वित्वम्, पूर्वभागे यकारनिवृत्तिर्दीर्घश्च निपा- त्यते। केवलं गमनमात्रमर्थः।]]
15
=>
[पृष्ठम्००१२+ २७]
16
=>
[[ऋ। औणादिकौ शब्दौ।]]
1 {@अट्ट@} 2 {@अतिक्रमहिंसनयोः@} 3 अट्टकः-ट्टिका, अट्टकः-ट्टिका, 4 अटिट्टिषकः, अट्टिटिषकः-षिका
अट्टिता-त्री, अट्टयिता-त्री, अटिट्टिषिता-त्री, अट्टिटिषिता-त्री
अट्टयन्-न्ती, अट्टयिष्यन्-ती-ती
अट्टमानः, अट्टयमानः, अटिट्टिषमाणः, अट्टिटिषमाणः
अट्टिष्यमाणः, अट्टयिष्यमाणः, अटिट्टिषिष्यमाणः, अट्टिटिषिष्यमाणः
अट्, अट्टौ-अट्टः, 5 मार्गात्
अट्टितम्-तः-तवान्, अट्टितः, अटिट्टिषितम्, अट्टिटिषितम्-तः-तवान्
अट्टः, अट्टः, अटिट्टिषुः, अट्टिटिषुः
अट्टितव्यम्, अट्टयितव्यम्, अटिट्टिषितव्यम्, अट्टिटिषितव्यम्
अट्टनीयम्, अट्टनीयम्, अटिट्टिषणीयम्, अट्टिटिषणीयम्
अट्ट्यम्, अट्ट्यम्, अटिट्टिष्यम्, अट्टिटिष्यम्
ईषटट्टः, दुरट्टः, स्वट्टः
अट्ट्यमानः, अट्ट्यमानः, अटिट्टिष्यमाणः, अट्टिटिष्यमाणः
अट्टः, अट्टः, अटिट्टिषः, अट्टिटिषः
अट्टितुम्, अट्टयितुम्, अटिट्टिषितुम्, अट्टिटिषितुम्
अट्टा 6, अट्टना, अटिट्टिषा, अट्टिटिषा
7 अट्टनम्, अट्टनम्, अटिट्टिषणम्, अट्टिटिषणम्
अट्टित्वा, अट्टयित्वा, अटिट्टिषित्वा, अट्टिटिषित्वा
समट्ट्य, समट्ट्य, समटिट्टिष्य, समट्टिटिष्य
अट्टम् अट्टित्वा अट्टम् अट्टयित्वा अटिट्टिषम् अटिट्टिषित्वा अट्टिटिषम्
अट्टिटिषित्वा
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२)
02
=>
[[आ। ‘हिंसातिक्रमयोरट्टेरट्टतेऽनादरेऽट्टयेत्।’ (श्लो ७२) इति देवः। अतिक्रमः = उल्लङ्घनम्।]]
03
=>
(१-भ्वादिः-२५४। सक-सेट्। आ।)
04
=>
[[१ धातुरयं तोपधः दोपध इति मतद्वयम्। तोपधत्वे-अटिट्टिषकः इत्यादि, दोपधत्वे अट्टिटिषक इत्यादि रूपाणीति ज्ञेयम्। टोपधोऽपि कल्पद्रुमे--तत्पक्षे क्विपि अट् इति।]]
05
=>
[[B। ‘मार्गात् दृष्ट्वा हरिपादलाञ्छनं व्यवेष्टतोर्व्यां महनीयचेष्टितः। तत्केलिसंघोष्टि- तलोष्टमानमद्वने मरुद्घट्टितपोस्फुटद्रुमे।।’ धा। का १-३४। तोपधे दोपधे वा क्विपि रूपम्।]]
06
=>
[[२। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यः प्रत्ययः।]]
07
=>
[पृष्ठम्००१३+ २८]
1 {@“अड्ड अभियोगे”@} 2 अयं दोपधः।
{@अभियोगः@} = समाधानम्।
अड्डकः-ड्डिका, अड्डकः-ड्डिका, 3 अड्डिडिषकः-षिका
अड्डिता-त्री, अड्डयिता-त्री, अड्डिडिषिता-त्री
अड्डन्-न्ती, अड्डयन्-न्ती, अड्डिडिषन्-न्ती
अड्डिष्यन्-न्ती-ती, अड्डयिष्यन्-न्ती-न्ती, अड्डिडिषिष्यन्-ती-न्ती
अड्डयमानः, अड्डयिष्यमाणः
अट्, 4 अत्-अद् 5 - अड्डौ-अड्डः
अड्डितम्-तः-तवान्, अड्डितः, अड्डिडिषितम्-तः-तवान्
अड्डः, अड्डः, अड्डिडिषुः, अड्डिडयिषुः
6 अड्डितव्यम्, अड्डयितव्यम्, अड्डिडिषितव्यम्
अड्डनीयम्, अड्डनीयम्, अड्डिडिषणीयम्
अड्ड्यम्, अड्ड्यम्, अड्डिडिष्यम्
ईषदड्डः-दुरड्डः, स्वड्डः
अड्ड्यमानः, अड्ड्यमानः, अड्डिडिष्यमाणः
अड्डः, अड्डः, अड्डिडिषः
अड्डा, अड्डना, अड्डिडिषा, अड्डिडयिषा
अड्डितुम्, अड्डयितुम्, अड्डिडिषितुम्
अड्डनम्, अड्डनम्, अड्डिडिषणम्
अड्डित्वा, अड्डयित्वा, अड्डिडिषित्वा
प्राड्ड्य, समड्ड्य, समड्डिडिष्य
अड्डम् २, अड्डित्वा २, अड्डम् २, अड्डयित्वा २, अड्डिडिषम्
अड्डिडिषित्वा
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१६)
02
=>
(१-भ्वादिः-३४८-सक। से-पर।)
03
=>
[[१। ‘न न्द्राः संयोगादयः’ (६-१-३) इति दकारस्य द्वित्वनिषेधः।]]
04
=>
[[२। डोपधपक्षे एवं रूपम्।]]
05
=>
[[आ। ‘प्ररुण्ठिताघैरनुलुण्ठकैर्हरेः प्रचुड्डबो- धाद्भिः अतीव शोभितान्’ धा। का। १-४५।]]
06
=>
[पृष्ठम्००१५+ ३०]
Capeller
German
अट् अटति, (°ते) herumstreifen, durchwandren
परि dass.
Burnouf
French
*अट् अट्। अटामि, अटे 1
a1. आटिषम्
pp.
अटित। Aller
s'avancer, राजमार्गेषु par les rues
royales
aller çà et là, मृगायाम् à la chasse, en
chassant.
-- आटयामि 10, c. de अट्
a2. आटिटम्।
Stchoupak
French
अट्-
{%aṭati -te
aṭitum aṭitvā %} -- errer, parcourir à
l'aventure.