| YouTube Channel

अञ्जलिः (aJjaliH)

 
Apte
English
अञ्जलिः [añjaliḥ],
m.
 [अञ्ज्-अलि
Uṇ.*
 4.2.]
A cavity formed by folding and joining the open hands together, the hollow of the hands
hence, a cavity. full of anything (changed to अञ्जल or ˚लि after द्वि and त्रि in द्विगु
comp.
 ,
P.
V.*
 4.12)
न वार्यञ्जलिना पिवेत्
Ms.*
 4.63
सुपूरो मूषि- काञ्जलिः
Pt.*
 1.25
अरण्यबीजाञ्जलिदानलालिताः
Ku.*
 5.15
प्रकीर्णः पुष्पाणां हरिचरणयोरञ्जलिरयम्
Ve.*
 1.1. a cavityful of flowers
so जलस्याञ्जलयो दश
Y.*
 3.15.1 cavityfuls or libations of water
श्रवणाञ्जलिपुटपेयम्
Ve.*
 1.4. to be drunk by the cavity of the ear
अञ्जलिं रच्, बन्ध्, कृ or आधा fold the hands together and raise them to the head in supplication or salutation
बद्धः, कातर्यादरविन्द- कुङ्मलनिभो मुग्धः प्रणामाञ्जलिः
U.*
 3.37.
Hence a mark of respect or salutation
कः शक्रेण कृतं नेच्छेदधिमूर्धानमञ्जलिम्
Bk.*
 8.84
बध्यतामभययाचनाञ्जलिः
R.*
 11.78.
A measure of corn
=
 कुडव
another measure
=
 प्रसृत, or one-half of a मानिका.
Comp.
 कर्मन्
n.
 folding the hands, respectful salutation
लुब्धमर्थेन गृह्णीयात् क्रुद्धं चाञ्जलि- कर्मणा Chāṇ.33.
कारिका an earthen doll making the अञ्जलि (?).
N.
 of a plant, Mimosa Pudica (लज्जालु) (Mar. लाजाळू). -पुटः-टम् the cavity formed by joining the hands together
hollowed plams of the hand.
Apte Hindi
Hindi
अञ्जलिः
पुं*
 - अञ्ज्+अलि
"दोनों खुले हाथों को मिलाकर बनाया हुआ कटोरा, करसंपुट, अंजलिभर वस्तु, अंजलि भर फूल, दस अंजलियां अर्थात् जल से तर्पण"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अज्यते व्यज्यते भक्तिः अनेन । अञ्जू(व्यक्तिश्लक्ष्णकान्तिगतिषु)+अलिच् । ‘ऋतन्यञ्जि०’ उ०४.२। १.संयुतहस्तः, करसम्पुटः। ‘प्रकीर्णः पुष्पाणां हरिचरणयोरञ्जलिरयम्’ वेणी १.१। २.कुडवपरिमाणम् । ‘अञ्जलिस्तु पुमान् हस्तसम्पुटे कुडवेऽपि च’ मेदिनी । ३.मुष्टिचतुष्टयम् । ‘माषः शाणस्तुलं मुष्टिरञ्जलिः प्रस्थ आढकः । द्रोणो गोणी च खारी च क्रमादेतत् चतुर्गुणम्’ वैज०।
(वि) न जय्य: । १.जेतुम् अशक्य:, अजेयः। ‘राज्ञामजय्योऽजनि पुण्डरीक:’ रघु० १८.८।ल्युट्(अधि०) । ‘करणाधि०’ ३.३.११७।+णिनिः। ‘नन्दिग्रहि०३.१.१३४।+अण् । ‘कर्मण्यण्’ ३.२.१।‘माषः शाणस्तुलं मुष्टिरञ्जलिः प्रस्थ आढकः । द्रोणो गोणी च खारी च क्रमादेतत् चतुर्गुणम्’ वैज०।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अञ्जलिः
noun
हस्तसम्पुटः।
"क्रियतां मे दया भद्रे मया अयं रचितः अञ्जलिः।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अञ्जलिः
Root: अञ्जलि
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ reverence
⇒ salutation
⇒ benediction
⇒ joining palms of the hand [in reverence]
Shloka(s):
2|6|85|2 ► पाणिर्निकुब्जः प्रसृतिस्तौ युतावञ्जलिः पुमान्॥ (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|85|2 ⇢ अञ्जलिः (अञ्जलि) (पुं) ⇒ reverence, salutation, benediction, joining palms of the hand [in reverence]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वेदपाठकाले_कृताञ्जलिः
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अञ्जलिः,
पुं,
 (अन्ज + अलि श्रवणाञ्जलिपुटपेय-मिति बेणीसंहारनाटके) हस्तसम्प्रुटः । आँज्लाइति भाषा । कुडवपरिमाणं । इति मेदिनी ॥
(यथा रामायणे । न प्रभातं त्वयेच्छामि निशेनक्षत्रभूषिते । क्रियतां मे दया भद्रे मयाऽयं-रचितोऽञ्जलिः) ॥