| YouTube Channel

अञ्जनम् (aJjanam)

 
Apte Hindi
Hindi
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
"लीपना-पोतना, मिलाना"
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
"प्रकट करना, व्यक्त करना"
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
काजल या सुरमा जो आँखों में लगाया जाता है
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
"लेप, सौंदर्य-वर्धक उबटन"
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
मसी
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
आग
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
रात्रि
अञ्जनम्
नपुं*
- अञ्ज्+ल्युट्
"व्यंग्यार्थ, व्यंग्यार्थ के प्रकट होने की प्रक्रिया, अनेकार्थक शब्द का प्रयोग जिसका प्रसंगतः विशेष अर्थ होता है"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अञ्जनवर्णः अस्ति अस्य अञ्जन+अच् ‘अर्श आदिभ्योऽच्’ ५.२.१२७। १.पश्चिमदिग्गजः। २.पर्वतभेदः, अञ्जनाद्रिः। ३.शिवः, अहिबुध्नः। ४.अग्निः। ५.रात्रिकालः। ६.ज्येष्ठानक्षत्रम्(जेठी) ७.गृहगोधिका ८.चित्रकः। (न) अज्यते अनेन नयनम् अञ्जू(व्यक्तिश्लक्ष्णकान्तिमतिषु)+ल्युट् ‘करणाधि०’ ३.३.११७। ९.कज्जलम् ‘विलोचनं दक्षिणमञ्जनेन सम्भाव्य तद्वञ्चितवामनेत्रा’ रघुः७.८। १०.सौवीराञ्जनम् ११.अक्तिः, लेपः। १२.रसाञ्जनम् १३.मसी ‘अञ्जनं कज्जले चाक्तौ सौवीरे रसाञ्जने पुंसि ज्येष्ठादिग्गजयोः’ मेदिनी ‘अञ्जनस्तु चित्रकः’ त्रिका०। ‘अञ्जनं मसौ’ हैमः। ‘अहिबुध्नः कपिशोऽञ्जनः’ कल्पद्रु०। १४. अञ्जू+ ल्युट्(भावे) ‘ल्युट् च’ ३.३.११५। व्यञ्जनाव्यापारः, अभिधालक्षणातिरिक्तः शब्दवृत्तिभेदः -अलं०। ‘संयोगाद्यैरवाच्यार्थधीकृत् व्यापृतिरञ्जनम्’ काव्यप्र०२.१९। १५.मालिन्यम् ‘निरञ्जनं दिव्यमुपैति साम्यम्’ श्रुतिः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कज्जलम्, अञ्जनम्, कापोतः, तुत्थम्, जलम्बलम्, नेत्ररञ्जनम्, नेत्राञ्जनम्, यामुनम्, रूप्यम्
noun
दीपज्योतेः उपरि क्षणमात्रं धृते पात्रस्य तले या मषिः जायते तथा या नेत्ररञ्जनार्थम् उपयुज्यते।
"ललनायाः नेत्रे कज्जलेन शोभेते।"
Synonyms:
लेपः, अञ्जनम्, स्नेहः
noun
व्रणलेपनार्थे विनिर्मितं रसायनयुक्तं कल्कम्।
"चिकित्सकः व्रणे लेपम् अनक्ति।"
Synonyms:
अञ्जनम्
noun
तारानैर्मल्यकारित्वेन युक्तं कज्जलम्।
"अञ्जनस्य प्रयोगेन नेत्रे व्याधिरहिते भवतः।"
पुराणम्
English
अञ्जनम् / AÑJANA(M). This is the name of a mountain. (M.B., Sabhā Parva, Chapter 98, Verse 15).