| YouTube Channel

अञ्च् (aJc)

 
Apte
English
अञ्च् [añc], 1
U.
 (अञ्चु) (अञ्चति-ते, आनञ्च-ञ्चे, -अञ्चितुम, अच्यात् or अञ्च्यात्, अक्त or अञ्चित)
To bend, incline, curl, curve
शिरो$ञ्चित्वा
Bk.*
 9.4.
To go, move, tend towards
स्वतन्त्रा कथमञ्चसि
Bk.*
 4.22
also in अवाञ्च्
tending downward
प्राञ्च्, उदञ्च्
विश्वगञ्चति, सहाञ्चति, तिरो$ञ्चति
&c.
 तस्मिन्नद्य रसालशाखिनि दशां दैवात् कृशामञ्चति
Bv.*
 1.48. having gone, being reduced to,
&c.
त्वं चेदञ्चसि लोभम् 46, art greedy
संकोचमञ्चति सरः 17.
To worship, honour, reverence
भीमो$यं शिरसाञ्चति
Ve.*
 5.28. salutes
to adorn, grace
See अञ्चित below.
To request, ask or call for, desire.
To murmur, speak indistinctly.
Caus.
 or 1
U.
 To manifest, unfold
मुदमञ्चय
Gīt.*
 1. [cf. Zend anku.
Gr.
 ankulos
L.
 uncus.] With अप to put away, drive away
(intr.) to run away. -आ to bend
दक्षिणं जान्वाच्य
जान्वाक with bent knees. -उप to draw or raise (water).-परि to cause to revolve, whirl
twist. -वि to draw or bend asunder
to extend, stretch out. -सम् to crowd or drive together, to bend together, See समक्न also
to go properly.
Apte 1890
English
अंच् {c1c} U. (अंचु) (अंचति-ते, आनंचचे, अंचितुं, अच्यात् or अंच्यात्, अक्त or अंचित) 1 To bend, incline, curl, curve
शिरोंचित्वा Bk. 9. 40.
2 To go, move, tend towards
स्वतंत्रा कथमंचसि Bk. 4. 22
also in अवांच् tending downward, प्रांच्, उदंच्
विष्वगंचति, सहांचति, तिरोंचति &c.
तस्मिन्नद्य रसालशाखिनि दशां दैवात् कृशामंचति Bv. 1. 48 having gone, being reduced, to &c.
त्वं चेदंचसि लोभं 46 art greedy
संकोचमंचति सरः 17.
3 To worship, honour, reverence
भीमोयं शिरसांचति Ve. 5. 27 salutes
to adorn, grace
See अंचित below.
4 To request, ask or call for, desire.
5 To murmur, speak indistinctly.
Caus. or {c10c} U. To manifest, unfold
मुदमंचय Gīt. 10. [cf. Zend anku
Gr. ankulos
L. uncus.] With अप to put away, drive away
(intr.) to run away.
आ to bend
दक्षिणं जान्वाच्य
जान्वाक with bent knees.
उप to draw or raise (water).
परि to cause to revolve, whirl, twist.
वि to draw or bend asunder
to extend, stretch out.
सं to crowd or drive together, to bend together, See समक्न also
to go properly.
Monier Williams Cologne
English
1. अञ्च् (connected with √ अच्, q.v.)
cl.
 1. Ā.
P.
 अ॑ञ्चति, °ते, आनञ्च, °चे, अञ्चि-ष्यति, °ते, अञ्चितुम्, to bend, curve, incline, curl
to reverence (with inclined body), to honour
to tend, move, go, wander about
to request,
L.
 :
cl.
 10. or
Caus.
 अञ्चयति, to unfold, make clear, produce.
Desid.
 Ā.
P.
 अञ्चिचिषति, °ते, to be desirous of bending:
Pass.
 अञ्च्यते or अच्यते, to be bent.
2. अञ्च् only ifc. , turned to, going or directed towards
See अकुध्र्याञ्च्, अ॑वाञ्च्, उदञ्च्, देवद्र्य॑ञ्च्,
&c.
Monier Williams 1872
English
अञ्च् 1. अञ्च् (connected with अच्, q. v.),
cl. 1. P. A. अञ्चति, -ते, आनञ्च, -ए, अञ्चि-
ष्यति, -ते, अञ्चितुम्, to bend, curve, incline, curl
to reverence (with inclined body), to honour
to tend,
move, go, wander about
to request: cl. 10. or Caus.
अञ्चयति, -यितुम्, to unfold, make clear, produce:
Desid. P. A. अञ्चिचिषति, -ते, to be desirous of bend-
ing: Pass. अञ्च्यते or अच्यते, to be bent.
2. अञ्च् (at the end of compounds), turned to, going
or directed towards
see अकुध्र्यञ्च्, अवाञ्च्, उदञ्च्,
देवद्र्यञ्च्, &c. It may also mean honouring, see
प्राञ्च्।
Macdonell
English
अञ्च् 1. AÑC, v. अच् 1. AK.
अञ्च् 2. -añc,
a.
 going —, -ward (—°).
Goldstucker
English
अञ्च् I. 1. (अन्चु-भ्वादि-उदात्त-स्वरितेत्) r. 1st cl. par. and
ātm. (अञ्चति-ते-आनञ्च-चे-अञ्चिता-अच्यात्-अक्त्वा p. p. अक्त.
Pass. अच्यते and अञ्च्यते. Desid. अञ्चिचिषति-ते.--Caus.
अञ्चयति).
^1 To go.
^2 To ask, to beg.
^3 To speak indis-
tinctly.--With अप- To go away
caus. to send away.
--उद्- To rise
caus. to raise, to draw up.--उप-
To approach.--नि- To go down.--परि- To go round,
to turn round.--वि- To approach in different ways
caus. to drive asunder.--सम्- caus. To impel together.
2. r. 1st cl. par. and ātm. (अञ्चति-ते-अञ्चित्वा- p. p.
अञ्चित and अक्न) To bend, to curve. With आ- To bend.
--नि- To bend down.--वि- To bend asunder.--सम्-
To bend together, to bend intensely.
3. (अचि-भ्वादि-उदात्त-उदात्तेत्) r. 1st cl. par. (अञ्च-
ति-अञ्च्यात्-अञ्चित्वा- p. p. अञ्चित) To honour, to worship,
to treat with respect.
4. (अन्चु-चुरादि-परस्मैपदिन्) r. 10th cl. par. (अञ्चय-
ति) To make clear or distinct. With उद्- The same.
See also अच्.
II. 1. m. f. n. (-ङ्-ची-क्) Going.
2. m. f. n. (-ङ्-ञ्ची-क्) Honouring, worshipping.
This word occurs only as the latter part of several,
in most instances irregular compounds, the former part of
which is, in the classic dialect, restricted to some prepo-
sitions and indeclinables
see f. i. अवाञ्च्-उदञ्च्-न्यञ्च्-प्राञ्च्-
सम्यञ्च्-विष्वञ्च्-तिर्यञ्च्. In the Vedas it occurs also in com-
position with pronominal and nominal themes, f. i. in वि-
ष्वद्र्यञ्च्-देवद्र्यञ्च्-घृताञ्च्. When it has the meaning of ‘go-
ing’, the nasal of the root appears only in the nom.,
voc. and acc. of the sing. and du. masc., in the nom. and
voc. of the plur. masc. and neuter and in the acc. of
the plur. neuter
in all the other cases and in the formation
of the fem. it is dropped. The declension and the fem. for-
mation of अञ्च् ‘honouring, worshipping’ is regular in re-
taining the nasal of the root. E. अञ्च्, kṛt aff. क्विन्.
Benfey
English
अञ्च् अञ्च् (cf. अङ्क), i. 1, Par.
Ātm.
1. To go.
2. To ask.
3. To speak
indistiṅctly.
4. To bend, to curve,
Nal. 12, 45.
5. To honour, Ragh. 9,
24.
6. i. 10 (rather Caus.). To make
clear, to manifest, Gīt. 10, 11. -- With
the prep. उद् उद्, To rise, Rājat. 5, 362.
Apte Hindi
Hindi
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
झुकाना
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"जाना, हिलना, झुकाव होना, लालायित होना"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"पूजा करना, सम्मान करना, आदर करना, सुशोभित करना, सम्मानित करना"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"मुड़ा हुआ, झुका हुआ"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"धनुषाकार, सुन्दर, छल्लेदार, घुंघराले "
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"सम्मानित, अलंकृत, सुशोभित, शोभायमान, सुन्दर"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"सीला हुआ, बुना हुआ, व्यवस्थित, अर्धगुम्फित या पिरोया हुआ"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"प्रार्थना करना, इच्छा करना"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* सक* वेट्-, , , , , , , " - -
"बुड़बुड़ाना, अस्पष्ट बोलना"
अञ्च्
"भ्वा* उभ* प्रेर*, चु* उभ*" - -
"प्रकट करना, प्रकाशित करना "
L R Vaidya
English
aYc {% vt. 10U (pp. अञ्चित
pres. अञ्चयति-ते) %} To make clear, to unfold.
Bopp
Latin
1. अञ्च् 1. P. A. (grammatici scribunt etiam अच्, gr. 110^a).)
1) ire, in compositis ut प्राच्, quod in casibus for-
tibus sonat प्राञ्च्, v. gr. 196. sq.
2) venerari, colere. --
अञ्चित
1) erectus, de pilis, v. apud Wils. रोमाञ्चित
«having the hair of the body erect, considered as a proof of
exquisite pleasure, enraptured, delighted.»
2) pulcher, de
oculis, palpebris et superciliis, ubi primitive item «ere-
ctus» significare videtur: N. 12. 45. अञ्चितेक्षण pul-
chros oculos habens
RAGH. 5. 76. अञ्चिताक्षिपक्ष्मन्
pulchras oculorum palpebras habens (Comment. Calc.
अञ्चितानि सुन्दराणि अक्ष्नोर् नेत्रयोर् पक्ष्माणि
यस्य)
अञ्चितभ्रू f. Wils. ed. 2. «a woman having beau-
tifull eye brows».
2. अञ्च् 10. P. (व्यक्तायाम् वाचि K. व्यक्तौ v.) clare, di-
stincte loqui.
Lanman
English
√añc, see √ac.
añc, as vbl at end of cpds [see 407-9],
turning, directed
e. g. úd-añc, directed
upward. [for mg, cf. Eng. -ward (in
to-ward, etc.), which is akin w. √vṛt,
‘turn.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ॑ गतौ याचने च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चितव्यः - अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चिता - अञ्चित्री
क्त्वा = अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्नवान् / अञ्चितवान् / अक्तवान् - अक्नवती / अञ्चितवती / अक्तवती
क्त = अक्नः / अञ्चितः / अक्तः - अक्ना / अञ्चिता / अक्ता
शतृँ = अञ्चन् - अञ्चन्ती
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ꣡ गतिपूजनयोः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चितव्यः - अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चिता - अञ्चित्री
क्त्वा = अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्नवान् / अञ्चितवान् / अक्तवान् - अक्नवती / अञ्चितवती / अक्तवती
क्त = अक्नः / अञ्चितः / अक्तः - अक्ना / अञ्चिता / अक्ता
शतृँ = अञ्चन् - अञ्चन्ती
शानच् = अञ्चमानः - अञ्चमाना
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ꣡ विशेषणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चयितुम् / अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चयितव्यः / अञ्चितव्यः - अञ्चयितव्या / अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चयिता / अञ्चिता - अञ्चयित्री / अञ्चित्री
क्त्वा = अञ्चयित्वा / अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अञ्चितवान् / अक्नवान् / अक्तवान् - अञ्चितवती / अक्नवती / अक्तवती
क्त = अञ्चितः / अक्नः / अक्तः - अञ्चिता / अक्ना / अक्ता
शतृँ = अञ्चयन् / अञ्चन् - अञ्चयन्ती / अञ्चन्ती
शानच् = अञ्चयमानः / अञ्चमानः - अञ्चयमाना / अञ्चमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 अञ्च्
मूलधातुः:
 अचि
धात्वर्थः:
 गतौ याचने च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 अञ्चति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 इदित्
धातुः:
 अञ्च्
मूलधातुः:
 अञ्चु
धात्वर्थः:
 गति-पूजनयोः
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 अञ्चति
अनुबन्धादिविशेषः:
 उदित्
धातुः:
 अञ्च्
मूलधातुः:
 अञ्चु
धात्वर्थः:
 गतौ याचने च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 अञ्चति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 उदित्
धातुः:
 अञ्च्
मूलधातुः:
 अञ्चु
धात्वर्थः:
 विशेषणे
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 अञ्चयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 उदित्
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अञ्च् + °अव, to bend down, Vās. 172, 3 (अवाञ्चन्त्).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आकुञ्च्, आञ्च्, अञ्च्, धूर्व्
verb
शरीरस्थायाः कस्याः अपि नाडिकायाः आकुञ्चनजन्यः अङ्गानां स्तम्भीकरणात्मकः व्यापारः।
"मम ग्रीवा आकुञ्चत्। "
Synonyms:
 पूजय, अभिपूजय, सम्पूजय, प्रपूजय, परिपूजय, आराधय, आसेव्, पर्युपास्, सेव्, उपसेव्, उपास्, भज्, अञ्च्, मह्
verb
भक्त्या श्रद्धया वा आदरप्रदर्शनानुकूलः व्यापारः।
"अहं मम आचार्यं पूजयामि।"
Burnouf
French
*अञ्च् अञ्च्। अञ्चामि et अञ्चे 1
p.
आनञ्च: pp. अञ्चित
ps. अच्ये et अञ्च्ये।
Aller
aller çà et là
aller vers, chercher
s'adresser à
honorer, vénérer. Cf. अङ्ग्। -- Courber. Cf. अग्। -- Parler
indistinctement, murmurer (?).
अञ्चति
m.
 (अञ्च्) air, vent.
अञ्चयामि 10. c. de अञ्च्।
Stchoupak
French
अञ्च्-
{%añcati
acyate
añcayati
añcita %}- -(अचित-) -- aller
saluer
caus. produire
a. v. recourbé
(cheveux) bouclés
enjolivé, orné,
tissé (?)
dressé, levé
अञ्चिततर- compar. élevé, fort.