| YouTube Channel

अजित (ajita)

 
शब्दसागरः
English
अजित
mfn.
 (-तः-ता-तं)
1. Unconquered.
2. Unexcelled, unsurpassed.
m.
(-तः)
1. The second of the twenty-four principal Jaina Tīrthakaras
or deified sages.
2. A name of VISHṆU.
3. A name of BUDDHA.
4. A name of SIVA.
E.
 अ neg. and जित, participle of जि to conquer.
Capeller Eng
English
अजित
a.
 unconquered, unsubdued.
Yates
English
अजित (तः-ता-तं)
a. Unconquered,
unsurpassed. 1.
m.
 A sage
Vishnu, Buddha, Shiva.
Spoken Sanskrit
English
अजित ajita
m.
 maitreya or a future buddha
जालभूषण jAlabhUSaNa
m.
 son of a maitreya and a kSatriya
लाल lAla
m.
 son of a maitreya and a brAhmaNI
अजित ajita
m.
 second of the arhats or saints of the present avasarpiNI
Wilson
English
अजित
mfn.
 (-तः-ता-तं)
1 Unconquered.
2 Unexcelled, unsurpassed.
m.
 (-तः)
1 The second of the twenty-four principal Jaina Tīrthakaras or deified sages.
2 A name of VIṢṆU.
3 A name of BUDDHA.
4 A name of ŚIVA.
E.
 अ neg. and जित, participle of जि to conquer.
Apte
English
अजित [ajita],
a.
 Invincible, unconquerable, irresistible, ˚तं पुण्यं... महः
U.*
 5.27.
Not conquered or won (as a country
&c.
 )
not restrained, curbed, controlled, ˚आत्मन्
˚इन्द्रिय of uncontrolled soul or passion.
तः
N.
 of Viṣṇu or Śiva or Buddha.
N.
 of a powerful antidote, or a poisonous sort of rat. -(pl. ) A class of deities in the first Manvantara of. परमात्मन्यात्मनि च त्रिषु स्यादस्फुटे$जितः । अपराजितविष्ण्वीशपरमात्मसु कथ्यते ॥ Nm.
Comp.
 -आपीडः having an invincible crown
N.
 of a king. -केशकम्बलः Name of one of the six chief heretical teachers. (mentioned in Buddhist texts as contemporaries of Buddha. ) -बला
N.
 of a Jain deity who acts under orders from the Arhat Ajita. -विक्रमः 'of unsubdued power',
N.
 of Chandragupta II.
Apte 1890
English
अजित a. 1 Invincible, unconquerable, irresistible
°तं पुण्यं… महः U. 5. 27.
2 Not conquered or won (as a country &c.)
not restrained, curbed, controlled, °आत्मन्
°इंद्रिय of uncontrolled soul or passion.
तः 1 N. of Viṣṇu or Śiva or of Buddha.
2 N. of a powerful antidote, or a poisonous sort of rat.
(pl.) A class of deities in the first Manvantara.
Comp.
आपीडः having an invincible crown
N. of a King.
बला N. of a Jaina deity who acts under orders from the Arhat Ajita.
विक्रमः ‘of unsubdued power’, N. of Candragupta II.
Monier Williams Cologne
English
अ-जित
mfn.
 not conquered, unsubdued, unsurpassed, invincible, irresistible
अ-जित
m.
 a particular antidote
a kind of venomous rat
N.
 of Viṣṇu
Śiva
one of the Saptarṣis of the fourteenth Manvantara
Maitreya or a future Buddha
the second of the Arhats or saints of the present (Jaina) Avasarpiṇī, a descendant of Ikṣvāku
the attendant of Suvidhi (who is the ninth of those Arhats)
अ-जित
m.
pl.
 a class of deified beings in the first Manvantara.
Monier Williams 1872
English
अजित अ-जित, अस्, आ, अम्, not conquered,
unsubdued, unsurpassed, invincible, irresistible
(अस्),
m., N. of an antidote, a poisonous sort of rat
N. of
various persons, viz. Viṣṇu
Śiva
one of the Saptar-
shis of the fourteenth Manvantara
Maitreya or a future
Buddha
the second of the Arhats or saints of the
present (Jaina) Avasrapiṇī, a descendant of Ikṣvāku
the attendant of Suvidhi, who is the ninth of those
Arhats
(आस्), m. pl. a class of deified beings in the
first Manvantara.
—अजित-केश-कम्बल, अस्, m., N.
of a Brāhman.
—अजित-बला, f., N. of a Jaina deity,
who acts under the direction of the Arhat Ajita.
—अजित-विक्रम, अस्, m. (having invincible power),
epithet of king Candragupta the second.
—अजितात्मन्
(°त-आत्°), आ, आ, अ, having an unsubdued self or spirit.
—अजितापीड (°त-आप्°), अस्, m. having an unsurpassed
crown
N. of a king.
—अजितेन्द्रिय (°त-इन्द्°), अस्,
आ, अम्, having an unsubdued sensuous nature, whose
passions are not controlled.
Macdonell
English
अजित a-jita, pp. unconquered.
Goldstucker
English
अजित Tatpur. I. m. f. n. (-तः-ता-तम्)
^1 Unconquered.
^2 Un-
excelled, unsurpassed.
II. m. (-तः)
^1 The proper name of several gods and per-
sons, viz.
a. Viṣṇu.
b. Śiva.
c. One of the seven Ṛṣis
who preside during the reign of the fourteenth Manu.
d. A
name of Maitreya or a future Buddha.
e. The second of
the Arhats or Jaina saints of the present Avasarpiṇī,
a descendant of Ikṣvāku and a son of Jitaśatru by Vijayā.
f. The attendant of Suvidhi or the ninth Jaina Arhat of the
present Avasarpiṇī.
^2 The name of a powerful antidote.
^3 A kind of poisonous rat.
III. m. pl. (-ताः) A particular class of gods in the reign
of the first Manu, the same as the जयाः in a former life.
E. अ neg. and जित.
Apte Hindi
Hindi
अजित
वि* - नञ्+जि+क्त
"जो जीता न जा सके, अजेय, दुर्धर"
अजित
वि* - नञ्+जि+क्त
"न जीता हुआ, अनियन्त्रित, अनिरुद्ध"
अजितः
पुं*
 - -
"विष्णु, शिव या बुद्ध"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अजित
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > न जितः ।
प्रयोगाः - > “अजितमेकमगोचरयत् स्वयम्” ।
उल्लेखाः - > याद० ३-३ ।
अजित
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವ / ಈಶ್ವರ
अजित
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ತೀರ್ಥಂಕರರು
अजित
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧದೇವ
अजित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜಯಿಸಲ್ಪಡದ
विस्तारः - > “अजतिस्तीथङ्कृद्भेदे बुद्धे विष्णावनिर्जिते” -हेम० ।
L R Vaidya
English
ajita {% (I) a. (f. ता) %} Unconquered.
ajita {% (II) m. %} 1. A name of Śiva
2. of Vishṇu.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Ajita,
(1) (= Pali id.) epithet of Maitreya
mostly voc. in direct address, the name Maitreya being otherwise used in same context
but other forms occur (ajitasya Karmav 〔40.1〕): SP 〔18.4〕
〔308.1, 2〕
〔309.2 ff.〕
〔327.3〕
〔332.6 ff.〕
〔345.7 ff.〕, etc.
Mv 〔i.51.6〕
Śikṣ 〔97.8〕
(an unidentified Bodhisattva, prob. Maitreya) Sukh 〔64.7 ff.〕
〔92.10〕
(2) n. of a future Buddha, but seemingly distinguished from Maitreya: Mv 〔iii.330.8〕
(3) n. of an attendant on the Bodhisattva (Śākyamuni) in a previous birth: Jm 〔3.4〕 (query: to be identified with Maitreya?).
Kridanta Forms
Sanskrit
अज् (अ꣡जँ꣡ गतिक्षपनयोः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = वयनम् / अजनम्
अनीयर् = वयनीयः - वयनीया
ण्वुल् = वायकः - वायिका
तुमुँन् = वेतुम् / अजितुम्
तव्य = वेतव्यः / अजितव्यः - वेतव्या / अजितव्या
तृच् = वेता / अजिता - वेत्री / अजित्री
क्त्वा = वीत्वा / अजित्वा
ल्यप् = प्रवीय
क्तवतुँ = वीतवान् / अजितवान् - वीतवती / अजितवती
क्त = वीतः / अजितः - वीता / अजिता
शतृँ = अजन् - अजन्ती
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyal dka'
१) अजय २) अजित ३) दुर्जय
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
एतस्यामवसर्पिण्यामृषभोऽजितशंभवौ ।
अभिनन्दनः सुमतिस्ततः पद्मप्रभाभिधः ॥ २६ ॥
सुपार्श्वश्चन्द्रप्रभश्च सुविधिश्चाथ शीतलः ।
श्रेयांसो वासुपूज्यश्च विमलोऽनन्ततीर्थकृत् ॥ २७ ॥
धर्मः शान्तिः कुंथुररो मल्लिश्च मुनिसुव्रतः ।
नमिर्नेमिः पार्श्वो वीरश्चतुर्विंशतिरर्हताम् ॥ २८ ॥
-wordlist-
ऋषभ (पुं), अजित (पुं), शम्भव (पुं), अभिनन्दन (पुं), सुमति (पुं), पद्मप्रभ (पुं), सुपार्श्व (पुं), चन्द्रप्रभ (पुं), सुविधि (पुं), शीतल (पुं), श्रेयांस (पुं), वासुपूज्य (पुं), विमल (पुं), अनन्ततीर्थकृत् (पुं), धर्म (पुं), शान्ति (पुं), कुन्थु (पुं), अर (पुं), मल्लि (पुं), मुनिसुव्रत (पुं), नमि (पुं), नेमि (पुं), पार्श्व (पुं), वीर (पुं)
--source--
स्याद्गोमुखो महायक्षस्त्रिमुखो यक्षनायकः ॥ ४१ ॥
तुम्बरुः कुसुमश्चापि मातङ्गो विजयोऽजितः ।
ब्रह्मा यक्षेट् कुमारः षण्मुखपातालकिंनराः ॥ ४२ ॥
गरुडो गन्धर्वो यक्षेट् कुबेरो वरुणोऽपि च ।
भृकुटिर्गोमेधः पार्श्वो मातङ्गोऽर्हदुपासकाः ॥ ४३ ॥
-wordlist-
अर्हदुपासक (पुं), गोमुख (पुं), महायक्ष (पुं), त्रिमुख (पुं), यक्षनायक (पुं), तुम्बुरु (पुं), कुसुम (पुं), मातङ्ग (पुं), विजय (पुं), अजित (पुं), ब्रह्मन् (पुं), यक्षेश् (पुं), कुमार (पुं), षण्मुख (पुं), पाताल (पुं), किन्नर (पुं), गरुड (पुं), गन्धर्व (पुं), यक्षेश् (पुं), कुबेर (पुं), वरुण (पुं), भृकुटि (पुं), गोमेध (पुं), पार्श्व (पुं), मातङ्ग (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
नारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
-wordlist-
तीर्थपाद (पुं), पुण्यश्लोक (पुं), बलिन्दम (पुं), उरुक्रम (पुं), उरुगाय (पुं), तमोघ्न (पुं), श्रवण (पुं), उदारथि (पुं), लतापर्ण (पुं), सुभद्र (पुं), पांशुजालिक (पुं), चतुर्व्यूह (पुं), नवव्यूह (पुं), नवशक्ति (पुं), षडङ्गजित् (पुं), द्वादशमूल (पुं), शतक (पुं), दशावतार (पुं), एकदृश् (पुं), हिरण्यकेश (पुं), सोम (पुं), अहि (पुं), त्रिधामन् (पुं), त्रिककुद् (पुं), त्रिपाद् (पुं), मानञ्जर (पुं), पराविद्ध (पुं), पृश्निगर्भ (पुं), अपराजित (पुं), हिरण्यनाभ (पुं), श्रीगर्भ (पुं), वृषोत्साह (पुं), सहस्रजित् (पुं), ऊर्ध्वकर्मन् (पुं), यज्ञधर (पुं), धर्मनेमि (पुं), असंयुत (पुं), पुरुष (पुं), योगनिद्रालु (पुं), खण्डास्य (पुं), शलिक (पुं), अजित (पुं), कालकुण्ठ (पुं), वरारोह (पुं), श्रीकर (पुं), वायुवाहन (पुं), वर्धमान (पुं), चतुर्दंष्ट्र (पुं), नृसिंहवपुस् (पुं), अव्यय (पुं), कपिल (पुं), भद्रकपिल (पुं), सुषेण (पुं), समितिञ्जय (पुं), क्रतुधामन् (पुं), वासुभद्र (पुं), बहुरूप (पुं), महाक्रम (पुं), विधातृ (पुं), धार (पुं), एकाङ्ग (पुं), वृषाक्ष (पुं), सुवृष (पुं), अक्षज (पुं), रन्तिदेव (पुं), सिन्धुवृष (पुं), जितमन्यु (पुं), वृकोदर (पुं), बहुशृङ्ग (पुं), रत्नबाहु (पुं), पुष्पहास (पुं), महातपस् (पुं), लोकनाभ (पुं), सूक्ष्मनाभ (पुं), धर्मनाभ (पुं), पराक्रम (पुं), पद्महास (पुं), महहंस (पुं), पद्मगर्भ (पुं), सुरोत्तम (पुं), शतवीर (पुं), महामाय (पुं), ब्रह्मनाभ (पुं), सरीसृप (पुं), वृन्दाङ्क (पुं), अधोमुख (पुं), धन्विन् (पुं), सुधन्वन् (पुं), विश्वभुज् (पुं), स्थिर (पुं), शतानन्त (पुं), शरु (पुं), यवनारि (पुं), प्रमर्दन (पुं), यज्ञनेमि (पुं), लोहिताक्ष (पुं), एकपाद् (पुं), द्विपद (पुं), कपि (पुं), एकशृङ्ग (पुं), यमकील (पुं), आसन्द (पुं), शिवकीर्तन (पुं), शद्रु (पुं), वंश (पुं), श्रीवराह (पुं), सदायोगिन् (पुं), सुयामुन (पुं)
Mahabharata
English
Ajita^1, an ancient king. § 5 (Anukram.): I, 1, 224b.
Ajita^2 = Śiva (1000 names^2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अजितं, त्रि, (न जितं न पराजितं नञ्समासः ।जि + कर्म्मणि क्तः) अनिर्जितं । इति हेमचन्द्रः ॥
अतिपराजितश्च ॥
अजितः,
पुं,
 (न जितः न केनापि पराजित ऐश्व-र्य्येण । “वेधाः शार्ङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः शङ्क-र्षणोऽच्युत” इति सहस्रनाम पर्य्याये ।) विष्णुः ।बुद्धः । तीर्थकृज्जैनविशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
शिवः । इति तस्य सहस्रनाममध्ये पठितः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अजित
त्रि०
न०
 त० । जितभिन्ने पराजितभिन्ने । जिधातो-र्द्विकर्म्मकत्वात् अनिर्जितशत्रौ, अपराजितदेशादौ चास्यप्रवृत्तिः एकस्य कर्म्मणोऽविवक्षायामन्यस्य विवक्षायां तत्रैवकर्म्मणि क्तः । भूरिप्रयोगस्तु अनिर्ज्जितशत्रावेव तथा च“गौणे कर्म्मणि दुह्यादे” रित्युक्तेः गौणकर्म्मणएवाभि-धाननियमात् तस्यैव जयकर्म्मतायां क्तेनाभिधातुं योग्य-त्वम् । “न च तेऽस्त्यजितं किञ्चिदिति पुरा०, नास्त्येषा-मजितो देश” इत्यादौ गौणकर्म्मणोऽविवक्षयैव जयप्राप्तदेशादौ जितशब्दप्रयोगात् ततोगञ्समास इति भेदः ।रागादिभिर्जितत्वाभावात् शिवे, विष्णौ, बुद्धे, च
पु०
 ।
Capeller
German
अजित unbesiegt.
°तेन्द्रिय der seine Sinne
nicht beherrscht.
Burnouf
French
अजित अजित pp. nég. (जि) invaincu, inconquis.
Np.
m.
 विष्णु
le बुद्ध।
Stchoupak
French
अ-जित-
a. v. invaincu
m.
 Viṣṇu.
°भृत्यता-
f.
 fait de ne pas tenir la bride à ses serviteurs.
अजितात्मन्- a. qui ne se maîtrise pas.
अजितेन्द्रिय- a. non maître de ses sens.