| YouTube Channel

अजातशत्रु (ajAtazatru)

 
शब्दसागरः
English
अजातशत्रु
m.
 (-त्रुः) A name of YUDHISHṬHIRA.
E.
 अजात unborn, and शत्रु
an enemy, who never made an enemy.
Capeller Eng
English
अ॑जातशत्रु
a.
 having no enemies (existent),
E.
 of
Yudhiṣṭhira etc.
Yates
English
अ-जात-शत्रु (त्रुः) 2.
m.
 Name of
Yudhiṣhṭhira.
Wilson
English
अजातशत्रु
m.
 (-त्रुः) A name of YUDHIṢṬHIRA.
E.
 अजात unborn, and शत्रु an enemy, who never made an enemy.
Monier Williams Cologne
English
अ॑-जात—शत्रु
mfn.
 (अ॑जात-) having no enemy
having no adversary or equal (Indra),
RV.
अ॑-जात—शत्रु
m.
 (उस्)
N.
 of Śiva, of Yudhiṣṭhira, of a king of Kāśī, of a son of Śamika, of a son of Vidmisāra or Bimbisāra (contemporary of Śākyamuni)
Goldstucker
English
अजातशत्रु Bahuvr. I. m. f. n. (-त्रुः-त्रुः-त्रु)
^1 Having no ene-
mies existent.
^2 Having no one existent who is worth be-
ing called an enemy.
II. m. (-त्रुः) A proper name or a synonyme of
^1 Śiva,
^2 Yudhiṣṭhira,
^3 A king of Kāśi,
^4 A son of Śamīka,
^5 A
son of Vidmisāra, or according to others,
^6 A son of Bim-
bisāra and contemporary of Śākyamuni. E. अजात and शत्रु.
Apte Hindi
Hindi
अजातशत्रु
वि* अजात-शत्रु -
"जिसका कोई श्त्रु न हो, जो किसी का श्त्रु न हो"
अजातशत्रुः
पुं*
 अजात-शत्रुः -
"युधिष्ठिर' की उपाधियाँ, शिव तथा दूसरे अनेक देवताओं की उपाधि "
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अजातशत्रु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುಧಿಷ್ಠಿರ / ಧರ್ಮರಾಜ
व्युत्पत्तिः - > न जातः शत्रुरस्य ।
L R Vaidya
English
ajAta-Satru {% (I) a. %} having no enemy.
ajAta-Satru {% (II) m. %} a name of युधिष्ठिर the first Pāṇḍava prince, न द्वेक्षि यज्जनमतस्त्वमजातशत्रुः Ve.iii.
Bopp
Latin
अजातशत्रु m. (ex अजात non natus et शत्रु hostis) non na-
tos hostis habens, i. e. liber ab hostibus, nomen Yu-
dhischthiri. A. 4. 4.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
अजातशत्रु guru of Viṣṇuyaśas:
Puṣpasūtrabhāṣya.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Ajātaśatru (= Pali Ajātasattu), n. of a king of Magadha, son of Bimbisāra: SP 〔5.5〕 (attends the Buddha)
Divy 〔55.17〕
〔279.20 ff.〕
〔369.9〕
〔380.18〕
〔545.8〕
Av 〔i.54.6 ff.〕
〔83.6〕
〔88.7〕
〔308.5 ff.〕
〔ii.182.1 ff.〕
Śikṣ 〔274.3—4〕 (from Tathāgataguhya-sūtra)
Mmk 〔590.2〕 (in the sequel repeatedly referred to as Ajātākhya, e.g. ajātākhyo nṛpottamaḥ 〔592.7〕)
Karmav 〔45.3〕
〔49.20〕 (summary of his story), et alibi.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अजातशत्रु 1. Nom. abstr. °ता f., MBh. 7, 12, 12.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अजातशत्रु, शत्रुहीन
adjective
यस्य शत्रुः अनुत्पन्नः।
"सः अजातशत्रुः अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अजातशत्रुः शल्यारिर्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कङ्कोऽजमीढो भीमस्तु मरुत्पुत्रो वृकोदरः ॥ ७०७ ॥
p{0030}
किर्मीरकीचकबकहिडम्बानां निषूदनः ।
-wordlist-
अजातशत्रु (पुं), शल्यारि (पुं), धर्मपुत्र (पुं), युधिष्ठिर (पुं), कङ्क (पुं), अजमीढ (पुं), भीम (पुं), मरुत्पुत्र (पुं), वृकोदर (पुं), किर्मीरनिषूदन (पुं), कीचकनिषूदन (पुं), बकनिषूदन (पुं), हिडम्बनिषूदन (पुं)
Mahabharata
English
Ajātaśatru = Yudhishṭhira: I, 7149, 7152, 7760
II, 522 (na tasya vidyate dveshṭā, tato 'syājātaśatrutā), 972, 1863, 1873, 2118 (Pāṇḍavo), 2203 (do.), 2434, 2448
III, 232, 251, 988, 1354, 1362, 11739 (Kaunteyo), 11906, 12313, 14749 (Dharmarājaḥ), 14954, 15022, 17231
IV, 587, 905
V, 27, 645, 662, 677 (Kuntīputraḥ), 716, 720, 721, 722, 724, 768, 899, 948, 953, 960, 969, 970, 979, 1095, 1096, 1907, 1984, 3148, 3438, 5198
VI, 2596, 3138, 3769
VII, 312, 445 (ºtā), 1358, 1379, 1960, 3529 (Kaunteyam), 4174 (Kaunteyaḥ), 6445 (Pāṇḍavam)
VIII, 199, 3206, 3298
IX, 557 (Kaunteyaṃ Yudhishṭhiram), 999, 1718 (Kaunteyo)
XII, 603, 698 (Kaunteyam)
XIII, 7555
XV, 57, 970.
Vedic Reference
English
Ajāta-śatru. — He is mentioned as a King of Kāśī (Kāśya) in
the Bṛhadāraṇyaka^1 and Kauṣītaki^2 Upaniṣads, where he in-
structs the proud Brāhmaṇa Bālāki as to the real nature of
the self. He is not to be identified with the Ajātasattu of the
Buddhist texts.^3
1) ii. 1, 1.
2) iv. 1.
3) Cf. Weber, Indische Studien, 1, 213
Hoernle, Osteology, 106
Keith, Zeit-
schrift der Deutschen Morgenländischen
Gesellschaft, 62, 138.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अजातशत्रुः,
पुं,
 (अजातः सर्व्वप्रियत्वात् अनुत्पन्नःशत्रुर्यस्य सः) राजा युधिष्ठिरः । इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा महाभारते, --“अजातशत्रुमासाद्य कुन्ती वचनमब्रवीत्” ।)(शिवः । काशीपुत्त्रः । शमीकपुत्त्रः ।) (यथा हरिवंशे, “श्यामपुत्त्रः शमीकस्तु शमीको राज्यमावहत् ।जुगुप्समानो भोजत्वाद्राजसूयमवाप सः ।अजातशत्रुः शत्रूणां जज्ञे तस्य विनाशनः” ॥
)(विम्बिसारपुत्त्रः स च शाक्यमुनिसमकालोनः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अजातशत्रु
पु०
 जातस्य जन्तुमात्रस्य न शत्रुः अश्राद्धभोजी-त्यादिवत् नञो व्य वहितेन शत्रुशब्देनान्वयात् असमर्थ-समासः, न जातः शत्रुरस्य वा । युधिष्ठिरे राजनि । “नद्वेष्टि यज्जनमतस्त्वमजातशत्रुः, इति” वेणी० । एवमजा-तारिरपि तत्रैव । “हन्त जातमजातारेः प्रथमेन त्वयारिणे-ति” माघः ।
Grassman
German
ájāta-śatru, a., dem kein Gegner geboren ist, dem kein Gegner gewachsen ist (von Indra).
-us {702, 15}.
-um {388, 1}.