अच्युत (acyuta)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अच्युत acyuta solid
अच्युत acyuta steadfast
अच्युत acyuta permanent
अच्युत acyuta imperishable
अच्युत acyuta not leaking or dripping
अच्युत acyuta firm [ fixed, permanent ]
अच्युत acyuta not fallen
अच्युत acyuta not slipping
अच्युत acyuta steadfast
धीर dhIra steadfast
स्थायिन् sthAyin steadfast
स्थिर sthira steadfast
अनिवर्तन anivartana steadfast
धीरसत्त्व dhIrasattva steadfast
धृतिमत् dhRtimat steadfast
प्रतिष्ठ pratiSTha steadfast
समाहित samAhita steadfast
सारवत् sAravat steadfast
स्थिरबुद्धि sthirabuddhi steadfast
स्थिरधी sthiradhI steadfast
स्थिरमनस् sthiramanas steadfast
स्थिरात्मन् sthirAtman steadfast
धारणा dhAraNA steadfastness
व्यवस्थितवस्थिति vyavasthitavasthiti steadfastness
सारवत्ता sAravattA steadfastness
स्थिरमति sthiramati steadfastness
स्थिरता sthiratA steadfastness
प्रतिष्ठा pratiSThA steadfastness
निर्वाह nirvAha steadfastness
संहनन saMhanana steadfastness
स्थैर्य sthairya steadfastness
स्थिर sthira steadfastness
धर्म dharma steadfast decree
धर्मन् dharman steadfast decree
बद्धनेत्र baddhanetra gazing steadfastly
सन्दर्शन sandarzana steadfastly gazing
अधिष्ठान adhiSThAna steadfast resolution
स्थिरसत्त्व sthirasattva having a steadfast character
स्थिरारम्भ sthirArambha firm or steadfast in undertakings
स्थिति sthiti continuance or steadfastness in the path of duty
Wilson
EnglishApte
Englishअच्युत [acyuta], [न. त. स्वरूपसामर्थ्यात् न च्युतः च्यवते वा-काल- सामान्ये कर्तरि क्त]
Not fallen, firm, fixed
not giving way, solid
गरुडमूर्तिरिव अच्युतस्थितिरमणीया 52 (अच्युत meaning 'Viṣṇu' and 'firm', 'fixed')
˚क्षित् having solid ground.
Imperishable, permanent
˚रुष् inveterate enmity.
[न च्योतति क्षरति
च्युत्-क. न. त.] Not melting away or perishing, not leaking or dripping.
तः of Viṣṇu
of the Almighty Being
यस्मान्न च्युतपूर्वो$हमच्युत- स्तेन कर्मणा Bhāg.
गच्छाम्यच्युतदर्शनेन K.P.* 5. (where अ˚ also means 'one who is firm, does not yield to passions')
of a plant, Morinda Tinetoria. (Mar. बारातोंडी, शिर्दोली).
A sort of poetical composition containing 12 cantos. -अग्रजः [ष. त.] of Balarāma or Indra. -अङ्गजः, -पुत्रः, -आत्मजः of Cupid, son of Kṛiṣṇa and Rukmiṇī. -आवासः, -वासः the sacred fig-tree. (Mar. पिंपळ). -जः [प. त.] a class of Jaina deities said to have been produced from Viṣṇu.-जल्लकिन् Name of a commentator of the Amarakośa. -स्थलम् of a place in the Punjab.
Apte 1890
Englishअच्युत a. [न. त. स्वरूपसामर्थ्यात् न च्युतः च्यवते वा-कालसामान्ये कर्तरिक्त] 1 Not fallen, firm, fixed
not giving way, solid
गरुडमूर्तिरिव अच्युतस्थितिरमणीया K. 52 (अच्युत meaning ‘Vishṇu’ and ‘firm’, ‘fixed’)
°क्षित् having solid ground.
2 Imperishable, permanent
°रुष् inveterate enmity.
3 [न च्योतति क्षरति
च्युत्-क. न. त.] Not melting away or perishing, not leaking or dripping.
तः 1 N. of Viṣṇu
of the Almighty being
यस्मान्न च्युतपूर्वोहमच्युतस्तेन कर्मणा Bhāg. गच्छाम्यच्युतदर्शनेन K. P. 5. (where अ° also means ‘one who is firm, does not yield to passions’).
2 N. of a plant, Morinda Tinctoria.
3 A sort of poetical composition containing 12 cantos.
Comp.
अग्रजः [ष. त.] N. of Balarāma or Indra.
अंगजः,
पुत्रः, आत्मजः N. of Cupid, son of Kṛṣṇa and Rukmiṇī.
आवासः,
वासः the sacred fig-tree.
जः [पं. त.] a class of Jaina deities said to have been produced from Viṣṇu
स्थलं N. of a place in the Punjab.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishअच्युत अ-च्युत, अस्, आ, अम्, what has not
given way or fallen
firm, solid
imperishable, per-
manent
not leaking or dripping
(अस्), m., N. of
Viṣṇu or Kṛṣṇa
also of a physician
N. of a plant,
Morinda Tinctoria
N. of a gift to Agni.
—अच्युत-
क्षित्, त्, m., Ved. having solid ground, an epithet of
Soma.
—अच्युत-च्युत्, त्, त्, त्, Ved. throwing down
that which is fixed.
—अच्युत-ज, आस्, m. pl. a class of
Jaina deities produced by Viṣṇu.
—अच्युत-जल्लकिन्,
ई, m., N. of a commentator of the Amara-Koṣa.
—अच्युत-दन्त or अच्युतन्त, अस्, m., N. of the
ancestor of a warrior tribe called Ācyutadanti or
Ācyutanti, though possibly the names refer to two
distinct persons and tribes.
—अच्युत-मूर्ति, इस्, m.,
N. of Viṣṇu.
—अच्युत-रुष्, ट्, f. inveterate hatred.
—अच्युत-वास, अस्, m. the sacred fig-tree, Ficus
Religiosa.
—अच्युत-स्थल, अम्, n., N. of a place
in the Pañjāb.
—अच्युताग्रज (°त-अग्°), अस्, m.
(Viṣṇu's elder brother), Balarāma
Indra.
—अच्युतो-
पाध्याय (°त-उप्°), अस्, m. = अच्युत-जल्लकिन्, q. v.
Goldstucker
EnglishHindi
Hindiहे अचूक
Apte Hindi
Hindiअच्युत
"वि*, न* त* " - -
"अपने स्वरूप से न गिरा हुआ, दृढ़, स्थिर, निर्विकार, अचल"
अच्युत
"वि*, न* त* " - -
"अनश्वर, स्थायी"
अच्युतः
- -
"विष्णु, सर्वशक्तिमान् प्रभु"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअच्युत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು / ನಾರಾಯಣ / ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ
व्युत्पत्तिः - > नास्ति च्युतं स्वपदात् यस्य ।
प्रयोगाः - > “जवेन पीठादुदतिष्ठदच्युतः” ।
उल्लेखाः - > माघ० १-१२ ।
अच्युत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ಥಿರವಾದ / ಶಾಶ್ವತವಾದ
व्युत्पत्तिः - > न च्युतः ।
अच्युत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೀಳದಿರುವ / ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳದ
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritअज
पु
अज, हर, छाग, अच्युत
श्रीकण्ठस्थावरौ स्थाणू हरश्छागाच्युता अजाः ।
verse 3.1.1.2
page 0013
Aufrecht Catalogus Catalogorum
Englishअच्युत, minister to Śivasiṃha, king of Mithilā, father of
Ratnapāṇi (Kāvyadarpaṇa), father of Ravi (Kāvya-
prakāśaṭīkā). Peters. 3, 333.
अच्युत, son of Dharaṇigoṇiga, son of Mahādeva, son of
Soma, son of Hari:
Rasasaṃgrahasiddhānta (med.). W. p. 299.
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit अमर, अक्षय, अनश्वर, शाश्वत, अक्षर, अनष्ट, अविनाशी, अक्षय्य, अच्युत, अभङ्ग
यः नश्वरः नास्ति।
"आत्मा अमरः अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanchi med
१) अच्युत २) अमर ३) अमृत ४) अरिष्ट ५) अहिंसक ६) मुक्ति
nyams pa med pa
१) अच्युत २) अभ्रष्ट ३) असंप्रमोष
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritविष्णुर्जिष्णुजनार्दनौ हरिहृषीकेशाच्युताः केशवो
दाशार्हः पुरुषोत्तमोऽब्धिशयनोपेन्द्रावजेन्द्रानुजौ ।
विष्वक्सेननरायणौ जलशयो नारायणः श्रीपति-
र्दैत्यारिश्च पुराणयज्ञपुरुषस्तार्क्ष्यध्वजोऽधोक्षजः ॥ २१४ ॥
गोविन्दषड्बिन्दुमुकुन्दकृष्णा वैकुण्ठपद्मेशयपद्मनाभाः ।
वृषाकपिर्माधववासुदेवौ विश्वंभरः श्रीधरविश्वरूपौ ॥ २१५ ॥
दामोदरः शौरिसनातनौ विधुः पीताम्बरो मार्जजिनौ कुमोदकः ।
त्रिविक्रमो जह्नुचतुर्भुजौ पुनर्वसुः शतावर्तगदाग्रजौ स्वभूः ॥ २१६ ॥
मुञ्जकेशिवनमालिपुण्डरीकाक्षबभ्रुशशबिन्दुवेधसः ।
पृश्निशृङ्गधरणीधरात्मभूः पाण्डवायनसुवर्णबिन्दवः ॥ २१७ ॥
श्रीवत्सो देवकीसूनुर्गोपेन्द्रो विष्टरश्रवाः ।
सोमसिन्धुर्जगन्नाथो गोवर्धनधरोऽपि च ॥ २१८ ॥
यदुनाथो गदाशार्ङ्गचक्रश्रीवत्सशङ्खभृत् ।
विष्णु (पुं), जिष्णु (पुं), जनार्दन (पुं), हरिकेश (पुं), हृषीकेश (पुं), अच्युत (पुं), केशव (पुं), दाशार्ह (पुं), पुरुषोत्तम (पुं), अब्धिशयन (पुं), उपेन्द्र (पुं), अज (पुं), इन्द्रानुज (पुं), विष्वक्सेन (पुं), नरायण (पुं), जलशय (पुं), नारायण (पुं), श्रीपति (पुं), दैत्यारि (पुं), पुराणपुरुष (पुं), यज्ञपुरुष (पुं), तार्क्ष्यध्वज (पुं), अधोक्षज (पुं), गोविन्द (पुं), षड्बिन्दु (पुं), मुकुन्द (पुं), कृष्ण (पुं), वैकुण्ठ (पुं), पद्मेशय (पुं), पद्मनाभ (पुं), वृषाकपि (पुं), माधव (पुं), वासुदेव (पुं), विश्वम्भर (पुं), श्रीधर (पुं), विश्वरूप (पुं), दामोदर (पुं), शौरि (पुं), सनातन (पुं), विधु (पुं), पीताम्बर (पुं), मार्ज (पुं), जिन (पुं), कुमोदक (पुं), त्रिविक्रम (पुं), जह्नु (पुं), चतुर्भुज (पुं), पुनर्वसु (पुं), शतावर्त (पुं), गदाग्रज (पुं), स्वभू (पुं), मुञ्जकेशिन् (पुं), वनमालिन् (पुं), पुण्डरीकाक्ष (पुं), बभ्रु (पुं), शशबिन्दु (पुं), पृश्निशृङ्ग (पुं), धरणीधर (पुं), पाण्डवायन (पुं), सुवर्णबिन्दु (पुं), श्रीवत्स (पुं), देवकीसूनु (पुं), गोपेन्द्र (पुं), विष्टरश्रवस् (पुं), सोमसिन्धु (पुं), जगन्नाथ (पुं), गोवर्धनधर (पुं), यदुनाथ (पुं), गदाभृत् (पुं), शार्ङ्गभृत् (पुं), चक्रभृत् (पुं), श्रीवत्सभृत् (पुं), शङ्खभृत् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritविष्णु
विष्णु, कृष्ण, केशव, मञ्जुकेशी, श्रीवत्साङ्क, श्रीपति, पीतवासस्, विष्वक्सेन, विश्वरूप, मुरारि, शौरि, शार्ङ्गिन्, पद्मनाभ, मुकुन्द, गोविन्द, धरणिधर, सुपर्णकेतु, वैकुण्ठ, जलशयन, चतुर्भुज, दैत्यारि, मधुमथन, रथाङ्गपाणि, दाशार्ह, क्रतुपुरुष, वृषाकपि, जनार्दन, अधोक्षज, वासुदेव, दामोदर, श्रीधर, अच्युत, उपेन्द्र, इन्द्रावरज, बभ्र, हरि, हृषीकेश, आत्मभू, पुण्डरीकाक्ष, श्रीवत्स, विष्टरश्रवस्, नारायण, जगन्नाथ, वनमाली, गदाधर, सनातन, जिन, शम्भु, विधि, वेधस्, गदाग्रज, कैटभारि, अज, जिष्णु, कंसजित्, पुरुषोत्तम
विष्णुः कृष्णः केशवो मञ्जुकेशी,
श्रीवत्साङ्कः श्रीपतिः पीतवासाः ।
विष्वक्सेनो विश्वरूपो मुरारिः,
शौरिः शार्ङ्गी पद्मनाभो मुकुन्दः ॥ २१ ॥
गोविन्दो धरणिधरः सुपर्णकेतु-
र्वैकुण्ठो जलशयनश्चतुर्भुजश्च ।
दैत्यारिर्मधुमथनो रथाङ्गपाणि-
र्दाशार्हः क्रतुपुरुषो वृषाकपिः स्यात् ॥ २२ ॥
जनार्दनाधोक्षजवासुदेवं दामोदरं श्रीधरमच्युतं च ।
उपेन्द्रमिन्द्रावरजं च बभ्रं हरिं हृषीकेशमुदाहरन्ति ॥ २३ ॥
आत्मभूः पुण्डरीकाक्षः श्रीवत्सो विष्टरश्रवाः ।
नारायणो जगन्नाथो वनमाली गदाधरः ॥ २४ ॥
सनातनो जिनः शम्भुर्विधिर्वेधा गदाग्रजः ।
कैटभारिरजो जिष्णुः कंसजित्पुरुषोत्तमः ॥ २५ ॥
verse 1.1.1.21
page 0004
Mahabharata
EnglishAcyuta (“unfallen”): (a) a proper name of () Kṛshṇa: I, 8476 (ºĀrjunau)
II, 949
V, 4649
VII, 2982 (Yuyudhānā ºĀrjunāḥ), 6502, 7754
VIII, 1245 (ºĀrjunau)
XII, 1810 (ºYudhishṭhirau), 13240 (etymology)
XIII, 6867, etc.-() Vishṇu identified with Kṛshṇa (cf. Keśava, e.g. III, 11257)
III, 11247
XIII, 6960 (VDSNK), 6984 (ib.), 7008 (ib.).--() cf. ºānuja.--(b) an adjective (where the person designed is otherwise clearly indicated in the context
especially often in the vocative case), applied to a great many persons (Kṛshṇa, Vishṇu, Balarāma, Arjuna, Bhīmasena, Yudhishṭhira, Duryodhana, Droṇa, Aśvatthāman, Bhīshma, Janamejaya, king Parikshit of Ayodhyā (III, 13169), Āpava (XII, 1757), Śiva (X, 305: Rudraṃ), Skanda (IX, 2480: kumārabaram acyutaṃ), the Highest (XII, 11201: brahmaṇyaṃ paramaṃ devam anantaṃ param aº
13612: devaṃ paramakaṃ brahma śvetaṃ candrābham aº)).
पुराणम्
Englishअच्युत / ACYUTA. (See viṣṇu).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअच्युतः, (न च्यवते स्वरूपतो न गच्छति यःनित्य इति यावत् । च्यु + कर्त्तरि क्तः न च्युतः नञ्-समासः । पीताम्बरोऽच्युतः शार्ङ्गीत्यमरः) विष्णुः ।इत्यमरः ॥
(यथा कुमारसम्भवे, -- तत्रावतीर्य्या-च्युतदत्तहस्तः ।) स्थिरे त्रि ॥
सोऽन्त्यवेलायामेत-त्त्रयं प्रतिपद्येताक्षितमस्यच्युतमसि प्राणसंशित-मसीति छान्दोग्योपनिषत् ।
वाचस्पत्यम्
Sanskritअच्युत स्वरूपसामर्थ्यान्न च्युतो न च्यवते न च्यविष्यतेवा च्यु--कालसामान्ये कर्त्तरि क्त त० । परमेश्वरे“शास्वतं शिवमच्युतमिति” श्रुतिः । “यस्मान्न च्युत-पूर्व्वोऽहमच्युतस्तेन कर्म्मणेति” भगवद्वाक्यम् । “तेन च्युत्यभावरूपप्रवृत्तिनिमित्तेने” त्यानन्दगिरिः । तदवतारभेदे वासुदेवे“इयमच्युतलीलाढ्या सद्वृत्ता जातिशालिनीति” छन्दोमञ्जरीअच्युतस्य लीला अच्युता अभ्रष्टा लीला च । षड्भाव-विकाररहिते च “अच्युतः प्रथितः प्राण” इति सहस्रनामभाष्ये तथैव व्याख्यातम् । नारायणे च “गरुडमूर्त्ति-रिवाच्युतस्थितिरमणीयेति” काद० । अच्युतस्य विष्णोःस्थितिः अच्युता अचञ्चला च स्थितिरिति तदर्थः । चलन-रहिते अभ्रष्टे स्थिरे । “अक्षितमसि अच्युतमसीति”वेदः । द्वादशसर्गयुक्ते काव्यभेदे हेमचन्द्रः । नच्योतति क्षरति च्युत--क त० । क्षरणशून्ये ।
Grassman
Germaná-cyuta, a., nicht wankend, unerschütterlich (cyuta Part. von cyu).
-as: índras {52, 2} (wie ein Berg)
{937, 3}.
-am [n.]: rájas {56, 5}
śárdhas {194, 3}
ójas {996, 3}
absolut: {456, 1}
{458, 5}.
-ās [m.] {941, 4}
vā́tās.
-āni {264, 4} (cyāváyan 〰).
-ā [n. pl.] {85, 4}
{167, 8}
{215, 2}
{443, 9}
{463, 6}
{640, 5}
{887, 10}
rájāṃsi {472, 2}. In {463, 6} áciutā od. ácyutāni zu lesen.
-ānām [n.] {705, 4} cyávanam 〰.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
