| YouTube Channel

अच्छावाक (acchAvAka)

 
Apte
English
अच्छावाकः [acchāvākḥ], [अच्छं निर्मलं अच्छ आभिमुख्येन वा वक्ति शंसति
वच् कर्तरि संज्ञायां घञ् निपातस्य चेति दीर्घः Tv.] The invoker or inviter, a priest or Ṛitvij who is employed at Soma sacrifices, and is a co-adjutor of होतृ. Each of the four principal priests, होतृ, अध्वर्यु, उद्गातृ and ब्रह्मन् has three assistants, the total number of priests employed at Soma sacrifices being therefore 16
˚सामन्
a.
N.
 of the Sāman to be chanted by an अच्छावाक, also called उद्वंशीय.
Apte 1890
English
अच्छावाकः [अच्छं निर्मलं अच्छ आभिमुख्येन वा वक्ति शंसति
वच् कर्तरि संज्ञायां घञ् निपातस्य चेति दीर्घः Tv.] The invoker or inviter, a priest or Ṛtvij who is employed at Soma sacrifices, and is a co-adjutor of होतृ. Each of the four principal priests, होतृ, अध्वर्यु, ब्रह्मन् and उद्गातृ has three assistants, the total number of priests employed at Soma sacrifices being therefore 16
°सामन् n. N. of the Sāman to be chanted by an अच्छावाक, also called उद्वंशीय.
Monier Williams Cologne
English
अच्छा-वाक॑
m.
 ‘the inviter’, title of a particular priest or Ṛtvij, one of the sixteen required to perform the great sacrifices with the Soma juice.
Goldstucker
English
अच्छावाक m. (-कः) One of the sixteen Ṛtvijs or priests
required for the performance of the great sacrifices with
the juice of the Soma plant. He is one of the three priests
who are subordinate to the होतृ q. v. (see besides मैत्राव-
रुण and ग्रावस्तुत्) and one of the four priests who receive
the third division of the Dakṣiṇā q. v. (See also नेष्टृ,
अग्नीध् and प्रतिहर्तृ.) E. वच् with अच्छ in its protracted
form, kṛt aff. घञ्.
Apte Hindi
Hindi
अच्छावाकः
पुं*
 - अच्छ+वच्+घञ्
सोमयाग का ऋत्विक् जो होता का सहायक होता है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अच्छावाक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊರೆಯಿಡುವವನು / ಪ್ರಾರ್ಥನೆಮಾಡುವವನು / ಋತ್ವಿಕ್ಕು
निष्पत्तिः - > वच (परिभाषणे) “घञ्” (३-३-१८) । पृषो० ।
व्युत्पत्तिः - > उच्यते । अच्छं वाको यस्य ।
अच्छावाक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎದುರು ಮಾತನಾಡುವವನು
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अच्छावाक
पु०
 अच्छं निर्म्मलम् अच्छ आभिमुख्येन वा वक्तिशंसति वच--कर्त्तरि संज्ञायां घञ् (निपातस्य चेति) दीर्घः ।शंसनकर्त्तरि होतृसहकारिणि सोमयागसम्बन्धिनि ऋत्विग्-भेदे । स च आश्वलायनेन दर्शितः । “प्रागपि सोमेनैके, इत्युपक्रम्य, “तस्यर्त्विजः, चत्वारस्त्रिपुरुषाः, तस्य तस्योत्तरेत्रयः, होता, मैत्रावरुणोऽच्छावाकोग्रावस्तुत्, अध्वर्युः, प्रति-प्रस्थिता नेष्टोन्नेता, ब्रह्मा, ब्राह्मणाच्छंस्याग्नीध्रः पोता, उद्गाता, प्रस्तोता प्रतिहर्त्ता सुब्रह्मण्य इति, एतेऽहीनैकाहैर्या-जयन्ति, एत एवाहिताग्नय इष्टप्रथमयज्ञा गृहपतिसप्तदशादीक्षित्वा समाप्याग्नींस्तन्मुखाः सत्राण्यासते” इति । “अस्या-यमर्थः, दर्शपूर्णमासाभ्यामिष्ट्वा पश्चाद्वा तद्यजमानः पुरस्ताद्वासोमेन यजेत तस्य सोमयागस्य होताध्वर्य्युर्ब्रह्मोद्गातेति चत्वारःऋत्विजो मुख्याः ते च प्रत्येकं त्रिभिः त्रिभिः पुरुषैरुपेताअतस्तस्य तस्य एकैकस्योत्तरे त्रयः पुरुषा भवन्ति, त एतेहोत्रादिनामकाः षोडशर्त्विजो द्विरात्रादिभिरहीनसंज्ञकै-रग्निष्टोमादिभिरेकाहसंज्ञकैर्याजयन्ति । एतएव होत्रादयःषोडशर्त्विजः स्वयमप्याहिताग्नयः प्रथमयज्ञेनाग्नोमे-नेष्ट्वा गृहपतिसंज्ञकेन सप्तदशसंख्यापूरकेण सहिता द्वाद-शाहादिसत्रार्थं दीक्षित्वा स्वस्वसम्बन्धिनोऽग्नीनेकत्र स्थाप-यित्वा तत्प्रधानाः सत्राण्युपतिष्ठेयुः इति” भाष्यम् ।“यदच्छावाकमनुसन्तिष्ठते इति” ता० ब्रा० । अच्छावाक-शब्दोऽस्त्यत्र छ । अच्छावाकीयम् तच्छब्दयुक्ते सूक्तभेदे, तच्चसूक्तम्” अच्छावाक! वदस्वेत्युक्तोऽच्छा वो अग्निमवस इतितृचमन्वाहेत्यादिना” दर्शितम् । अच्छावाकस्येयम् यत् ।अच्छावाक्या । अच्छावाकर्त्विक्--पाठ्यायामृचि । “एषाहोत्रा यदच्छावाक्या” इति ता० ब्रा० । “अच्छा-वाक्या अच्छावाकसम्बन्धिनी होत्राशंसनरूपा क्रियेति”तद्भाष्यम् ।