| YouTube Channel

अङ्गसंस्कारः (aGgasaMskAraH)

 
Apte Hindi
Hindi
अङ्गसंस्कारः
पुं*
अङ्ग-संस्कारः -
"शरीर को आभूषणों से सुशोभित करना, शारीरिक अलंकरण"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अङ्गस्य संस्कार: शोभा। अङ्ग+सम्+डु कृञ्(करणे)+घञ्(भावे) १.शरीरशोभाधानम्, गोधूमचूर्णादिना देहमर्दनम् २.स्वेदादिकृतदौर्गन्ध्यहरणाय चन्दनादिना उद्वर्तनानुलेपनादिः। ३.अङ्गं संस्क्रियते अनेन अङ्ग+सम्+कृञ्+घञ्(करणे) ‘अकर्तरि कारके संज्ञायाम्’ ३.३.१९। परिकर्म, कुङ्कुमादिना देहशुद्धिकारकं स्नानादि उद्वर्तनादि वा ‘परिकर्माङ्गसंस्कार:’ अमर:। ४.अङ्गं संस्करोति अङ्ग+सम्+डु कृञ्(करणे)+अण् ‘कर्मण्यण्’ ३.२.१। ४.अङ्गशृङ्गारकर्ता, देहसंस्कारकः।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अङ्गसंस्कारः,
पुं,
(अङ्गस्य सस्कारः शोभा षष्ठी-तत् सम् + कृ + भावे घञ् संपर्य्युपेभ्यः इत्या-दिना इति सुट् ।) कुङ्कुमादिना शरीरशोभा-धानरूपसंस्कारः इति भरतः
स्नानोद्वर्त्त-नादिः इति स्वामी
शरीरसंस्कारमात्रं ।इत्यन्ये
स्वेदादिकृतदौर्गन्ध्यहरणाय चन्दनादिनाउद्वर्त्तनानुलेपनादिः इति सारसुन्दरी
तत्-पर्य्यायः परिकर्म्म इत्यमरः
प्रतिकर्म्म ।इति क्वचित् पाठः