| YouTube Channel

अङ्कनम् (aGkanam)

 
Apte
English
अङ्कनम् [aṅkanam], [अङ्क-करणे भावे वा ल्युट्]
A mark, token
स्नेहाङ्कनानि
Māl.
 9.46
marks of love.
Act of marking.
Means of marking, stamping,
&c.
Apte Hindi
Hindi
अङ्कनम्
नपुं*
 - अङ्क्+ल्युट्
"चिह्न, प्रतीक"
अङ्कनम्
नपुं*
 - अङ्क्+ल्युट्
चिह्नित करने की क्रिया
अङ्कनम्
नपुं*
 - अङ्क्+ल्युट्
"चिह्न लगाने के साधन, मुहर लगाना आदि"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) अङ्क्यते अनेन । अकि(लक्षणे)+ल्युट् । ‘करणाधि०’ ३.३.११७। १. चिह्नम् । ‘स्नेहाङ्कनानि मम मुग्धदृशश्च कण्ठे’ मालती ९.४८। २. चिह्नकरणम्, मुद्रायाः अङ्कनम् । अकि+ ल्युट्(भावे) । ‘ल्युट्च’ ३.३.११५। (स्त्री) अङ्कना । भावे युच् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अङ्कनम्
noun
सीम्नः निर्धारणाय रेखायाः कर्षणस्य क्रिया।
"श्यामः क्रीडाङ्गणे अङ्कनं करोति।"
Synonyms:
 कलङ्कम्, अङ्कनम्, लाञ्छनम्
noun
गलितेषु वा उब्जितेषु फलादिषु दृश्यमाणानि अङ्कनानि
"अकालवृष्टया आम्रफलेषु कृष्णानि कलङ्कानि दृश्यन्ते"
Synonyms:
 चिह्नम्, अङ्कनम्, कलङ्क
noun
वस्तुनः पृष्ठभागस्योपरि वर्तमानम् अन्यवर्णस्य अङ्कनम्।
"प्रायः बालकानां पाठशालायाः गणवेशेषु मस्याः चिह्नानि दृश्यन्ते।"
Synonyms:
 अङ्कनम्, चिह्ननम्
noun
चिह्नीकरणस्य क्रिया।
"तेन ग्रन्थे चिह्ननं कृतम्।"
Synonyms:
 अङ्कनम्
noun
कज्जलस्य अङ्कनं यद् बालकानां दुष्टशक्तेः रक्षणार्थं क्रियते।
"माता बालकस्य मुखोपरि अङ्कनं करोति।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अकि लक्षणे”@} 2 लक्षणं = चिह्रम्।
‘इदितस्त्वङ्कते तत्र कुटिलायां गतावकेत्।’ 3 इति देवः।
अ 4 ङ्ककः--ङ्किका, अङ्ककः-किका, 5 अञ्चिकिषकः--षिका
अङ्किता-त्री, अङ्कयिता-त्री, अञ्चिकिषिता-त्री
अङ्कयन्-न्ती, अङ्कयिष्यन्-न्ती-ती
अङ्कमानः, अङ्कयमानः, अञ्चिकिषमाणः
अङ्किष्यमाणः, अङ्कयिष्यमाणः, अञ्चिकिषिष्यमाणः
अन् 6 -अङ्कौ-अङ्कः
अङ्कितः- 7 तं, अङ्कितः-तम्-तवान्, अञ्चिकिषितः-तवान्
अङ्कः, अङ्कः, अञ्चिकिषुः, अञ्चिकयिषुः
अङ्कितव्यम्, अङ्कयितव्यम्, अञ्चिकिषितव्यम्
अङ्कनीयम्, अङ्कनीयम्, अञ्चिकिषणीयम्
अङ्क्यम्, अङ्क्यम्, अञ्चिकिष्यम्
ईषदङ्कः-दुरङ्कः-स्वङ्कः
8 अङ्क्यमानः, अङ्क्यमानः, अञ्चिकिष्यमाणः
9 अङ्कः, पर्यङ्कः- 10 पल्यङ्कः, अङ्कः, अञ्चिकिषः
अङ्कितुम्, अङ्कयितुम्, अञ्चिकिषितुम्
अङ्का 11, अङ्कना, अञ्चिकिषा, अञ्चिकयिषा
अङ्कनम्, 12 प्राङ्कनम् अङ्कनम्, अञ्चिकिषणम्
अङ्कित्वा, अङ्कयित्वा, अञ्चिकिषित्वा
समङ्क्य, समङ्क्य, समञ्चिकिष्य
अङ्कमङ्कम् २ अङ्कित्वा २, अङ्कम् २, अङ्कयित्वा २, अञ्चिकिषम्
२ अञ्चिकिषित्वा
२ अङ्कुरः 13
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२)
02
=>
 (भ्वादिः-१-८७। सक-सेट्-आत्मनेपदी।)
03
=>
 (श्लो ४१)
04
=>
 [[३। ‘इदितो नुम् धातोः’ (७-१-५८) इति नुम्।]]
05
=>
 [[४। ‘न न्द्राः संयोगादयः’ (६-१-३) इति नकारस्य द्वित्वनिषेधः। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इत्यभ्यासस्य चकारः।।]]
06
=>
 [[५। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३)।]]
07
=>
 [[B। ‘फलाङ्कितान् वङ्कितवल्लिमङ्कितान् वनप्रदेशान् उरुकाककोकिलान्’ धा-का। १-१३।]]
08
=>
 [[६। इदित्त्वात् ‘अनिदितां’ (६-४-२४) इति नलोपो न।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०००५+ २९]
10
=>
 [[१। ‘परेश्च घाङ्कयोः’ (८-२-२२) इति लत्वं वा। मञ्च इत्यर्थः।]]
11
=>
 [[२। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियां अक्दमप्रत्ययः।]]
12
=>
 [[३। ‘इजादेस्सनुमः’ (८-४-३२) इति नियमात् णत्वं न।]]
13
=>
 [[४। औणादिक उरच्।]]
1 {@‘अङ्क पदे लक्षणे च’@} 2 अदन्तः।
‘अङ्क लक्षण इत्यस्य भवेदङ्कयतीति णौ’ 3 इति देवः।
^१ अङ्ककः-ङ्किका, अञ्चिकयिषकः-षिका
अङ्कयिता-त्री, अञ्चिकयिषिता-त्री
अङ्कयन्-न्ती, अञ्चिकयिषन्-न्ती
अङ्कयिष्यन्-न्ती-ती, अञ्चिकयिषिष्यन्-ती-न्ती
अङ्कयमानः, अञ्चिकयिषमाणः
अङ्कयिष्यमाणः, अञ्चिकयिषिष्यमाणः
अन्-अङ्कौ-अङ्कः
अङ्कितम्-तः-तवान्, अञ्चिकयिसितः-तवान्
अङ्कः, अञ्चिकयिषुः
अङ्कयितव्यम्, अञ्चिकयिषितव्यम्
अङ्कनीयम्, अञ्चिकयिषणीयम्
अङ्क्यम्, अञ्चिकयिष्यम्
ईषदङ्कः-दुरङ्कः-स्वङ्कः
अङ्क्यमानः, अञ्चिकयिष्यमाणः
अङ्कः, अञ्चिकयिषः
अङ्कयितुम्, अञ्चिकयिषितुम्
अङ्कना, अञ्चिकयिषा
4 अङ्कनम्, अञ्चिकयिषणम्
अङ्कयित्वा, अञ्चिकयिषित्वा
समङ्क्य, समञ्चिकयिष्य
अङ्कम् २, अङ्कयित्वा २, अञ्चिकयिषम् २ अञ्चिकयिषित्वा २ १। धातोर्नित्यणिजन्तत्वात् णिज्रहिताद्रूपाणि न भवन्ति।
अनेकाच्- त्वाद् यङन्तरूपाण्यपि न।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (७)
02
=>
 (१०-१९२७-चुरादिः सक। सेट्-उभ-)
03
=>
 (श्लो ४१)
04
=>
 [पृष्ठम्०००८+ ३७]