अग्निष्टुत् (agniSTut)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अग्निष्टुत् agniSTut one day of the sattra paJcadazarAtra
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMacdonell
EnglishGoldstucker
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiअग्निष्टुत्
अग्निः-ष्टुत् -
एक दिन से अधिक चलने वाले यज्ञ का एक भाग
E Bharati Sampat
Sanskrit(वि) अग्निं स्तौति । अग्नि+ष्टुञ्(स्तुतौ)+क्विप्+षत्वम् । ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यते’ ३.२.१७८। ‘अग्नेः स्तुत्स्तोमसोमाः’ ८.३.८२। १.अग्निस्तावकः। २.अग्नि: स्तूयते अत्र । अग्नि+ष्टुञ्+क्विप्(आधारे)+षत्वम् । ‘अन्ये०’ ३.२.१७८।‘अग्नेः०’ ८.३.८२। अग्निष्टोमस्य विकृतिभूतः एकाहसाध्यः यागभेदः ।
वाचस्पत्यम्
Sanskritअग्निष्टुत् अग्निःस्तूयतेऽत्र स्तु--आधारे क्विप् षत्वम् ।अग्निष्टोमस्य विकृतिभूते एकाहसाध्ये यागभेदे ।सामसंहिताभाष्ये संशयपूर्वकं तच्च कर्म्मान्तरमिति सायणा-चार्य्येण निर्णीतम् यथा । “उक्त्वाग्निष्टुतमेतस्य वारव-न्तीय--साम हि । रेवतीष्वृक्षु कृत्वेति श्रुतं पशु-फलाप्तये । रेवत्यादिर्गुणः कर्म्म पृथग्वा पूर्व्ववद् गुणः ।रेवती--वारवन्तीय--सम्बन्धाख्यः पशु--प्रदः । साम्नो-ऽत्र फल--कर्म्मभ्यां सम्बन्धे वाक्य--भिन्नता । तेनोक्त-गुण--संयुक्तमन्यत् कर्मोच्यते फले” ॥
“त्रिवृदग्निष्टोमस्तस्यवायव्यासु ऋक्षु एकविंशाग्निष्टोम--साम कृत्वा ब्रह्म-वर्चस--कामो यजेत”--इत्यस्य सन्निधौ श्रूयते--“एतस्यैवरेवतीषु वारवन्तीयमग्निष्टोमसाम कृत्वा पशु--कामोह्येतेनयजेत” इति । “अस्यायमर्थः । प्रकृतौ तृतीयसवनेआर्भव--पवमानस्योपरि यज्ञायज्ञीयं साम गीयते, तेन च साम्ना अग्निष्टोमयागस्य समाप्यमानत्वादग्नि-ष्टोम सामेत्युच्यते, तच्च प्रकृतौ “यज्ञायज्ञीयो वा अग्नये”इत्याद्याग्नेयीष्वृक्षु गीयते अस्मिंस्त्वग्निष्टुति ब्रह्मवर्चस-कामेन वायव्यास्वृक्षु तत् साम गातव्यम्, तच्च प्रकृताविवैकविंश--स्तोम--युक्तम् । पशुकामस्य तु “रेवतीर्नः सधमादे”इत्यादिषु रेवतीष्वृक्षु “वारवन्तीयं” साम गायेदिति, तत्र रेवतीनामृचां वारवन्तीयनामकेन सास्रा यः सम्बन्धःसोऽयं पशु--फलायाग्निष्टुति विधीयते, एतस्यैवेति प्रकृत-परामर्शकेनैतच्छब्देनान्य--व्यावर्त्तकेनैवकारेण चाग्निष्टुतःसमर्प्यमाणत्वात् यथा पूर्व्वाधिकरणे इन्द्रियफलाय प्रकृता-ग्निहोत्रे दधि--गुणोविहितः तद्वत्, इति प्राप्ते, ब्रूमः-विषमो दृष्टान्तः, दध्नोहोम--जनकत्वं न शास्त्रेण बोध-नीयं तस्य लोकतोऽवगन्तुं शक्यत्वात् । फल--सम्बन्धःएकएव शास्त्रबोध्यः इति न तत्र वाक्यभेदः, इह तुरेवत्यृगाधारकवारवन्तीय--साम्रोऽग्निष्टुत्--कर्म्म--साधनत्वं फलसाधनत्वं चेत्युभयस्य शास्त्रैक--बोध्यत्वाद् दुर्वारोवाक्य--भेदःतेन पशुफलकं यथोक्तगुण--विशिष्ट--कर्म्मान्तरमत्र विधी-यते । एतच्छब्दः एवकारश्च विधीयमान--कर्म्मान्तर--विषयतयायोजनीयौ इति” । “यजेत वाश्वमेधेन स्वर्जिता गोसवेनवा । अभिजिद्विश्वजिद्भ्यां वा त्रिवृताग्निष्टुतापि वा”इति स्मृतिः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.