| YouTube Channel

अग: (aga:)

 
शब्दसागरः
English
अग r. 1st cl. (अगति) To wind or move tortuously. See अक, With an
indicatory इ, अति (अंगति) To go, move or approach.
अग
m.
(-गः)
1. A tree.
2. The sun.
3. A mountain.
4. A snake.
5.
Moving crookedly, twining, twisting
E.
neg. and who goes,
from गम to go, or अग to go tortuously. अच्
aff.
Capeller Eng
English
अग (*a. not moving
)
m.
tree or mountain.
Yates
English
अग (म) अगति 1.
a. To wind
about.
अग (गः) 1.
m.
A tree
a mountain
the sun
a snake.
*अ-ग (गः-गा-गं)
a. Unapproachable,
unattainable.
Spoken Sanskrit
English
अग - aga -
adj.
- unable to walk
अग - aga -
m.
- sun
अग - aga -
m.
- water-jar
अग - aga -
m.
- mountain
अग - aga -
m.
- tree
अग - aga -
m.
- snake
अग - aga -
m.
- number seven
Wilson
English
अग r. 1st cl. (अगति) To wind or move tortuously. See अक. With
an indicatory इ। अगि (अंगति) To go, move or approach.
अग
m.
(-गः)
1 A tree.
2 The sun.
3 A mountain.
4 A snake.
5 Moving crookedly, twining, twisting.
E.
neg. and who goes, from गम to go, or अग to go
tortuously, अच्
aff.
Apte
English
अग [aga],
a.
[न गच्छतीति
गम्-ड. न. त.)]
Unable to walk, not going, not in a position to go
अगो वृषलः शीतेन
P.
VI.3.77 Sk. अगजगदोकसामखिलशक्त्यवबोधक ते
Bhāg.*
1.87.14.
Unapproachable.
गः A tree
सदानतो येन विषाणिना$गः
Śi.*
4.63.
A mountain
ध्वनिरगविवरेषु नूपुराणाम्
Ki.*
1.4. also a stone
प्रत्यापगं प्रत्यगम् Mahānāṭaka.
A snake.
The sun (न गच्छति वक्रगत्या पश्चिमम्, तस्य हि वक्रगत्यभावो ज्योतिषप्रसिद्धः or, 'not going' the earth by its diurnal rotation causing day and night).
A water-jar, as in अगस्त्य (कुम्भस्त्यान).
The number seven (from the seven कुलाचलs)
cf.
... + अथ पन्नगे नगाः अगाः पर्वते$र्के पादपे स्यात्...। Nm.
Comp.
-आत्मजा the daughter of the mountain,
N.
of Pārvatī. -ओकस्
m.
[अगः पर्वतः ओको यस्य]
a mountain-dweller.
a bird (वृक्षवासी).
the animal शरभ supposed to have 8 legs.
a lion. -ज
a.
(अगात् पर्वतशिलातो जायते
जन्-ड, ) produced on a mountain or from a tree
roaming or wandering through mountains, wild (गिरिचर)
कचाचितौ विष्वगिवागजौ गजौ
Ki.*
1.36. (-जम्) bitumen. [शिलाजित]-जा Born From the mountain, Pārvatī. अगजाननपद्मार्कं गजाननमहर्निशम् अनेकदं तं भक्तानामेकदन्तमुपास्महे Subhā.-जानिः Śiva, सर्वं तद्भगवन् त्वदीयमगजाजाने समस्तार्तिहन् चोल- चम्पूकाव्य
P.*
9, Verse 12.
Apte 1890
English
अग a. [न गच्छतीति
गम्-ड. न. त]. 1 Unable to walk, not going, not in a position to go
अगो वृषलः शीतेन P. VI. 3. 77 Sk.
2 Unapproachable.
गः 1 A tree
सदानतो येन विषाणिनाऽगः Śi. 4. 63.
2 A mountain
also a stone
प्रत्यापगं प्रत्यगं Mahānāṭaka.
3 A snake.
4 The sun (न गच्छति वक्रगत्या पश्चिमं, तस्य हि वक्रगत्यभावो ज्योतिषप्रसिद्धः
or, ‘not going’, the earth by its diurnal rotation causing day and night).
5 A water-jar, as in अगस्त्य (कुंभस्त्यान).
6 The number seven (from the seven कुलाचलs).
Comp.
आत्मजा the daughter of the mountain, N. of Pārvatī.
ओकस् m. [अगः पर्वतः ओको यस्य] {1} a mountain-dweller. {2} a bird (वृक्षवासी). {3} the animal शरभ supposed to have {8} legs. {4} a lion.
a. (अगात् पर्वतशिलातो जायते
जण्-ड.) produced on a mountain or from a tree
roaming or wandering through mountains, wild (गिरिचर)
कचाचितौ विष्वगिवागजौ गजौ Ki. 1. 36. (
जं) bitumen.
Monier Williams Cologne
English
1. अग
m.
a snake [in this sense perhaps rather a-ga]
L.
the sun,
L.
a water-jar,
L.
2. अ-ग
mfn.
(√ गम्). unable to walk,
Pāṇ.
vi, 3, 77, Sch.
अ-ग
m.
a mountain
a tree
the number seven.
Monier Williams 1872
English
1. अग, अस्, m. a snake
the sun
a water-jar.
अग 2. अ-ग, अस्, आ, अम् (fr. rt. गम्), unable
to walk
unapproachable
(अस्), m. a mountain, a
tree
(in arithm.) seven.
—अग-ज, अस्, आ, अम्, pro-
duced on a mountain, or from a tree
(अम्), n.
bitumen.
—अगात्मजा (अग-आत्°), f., N. of Pārvatī,
the daughter of Himālaya.
—अगावह (अग-आव्°), अस्,
m., N. of a son of Kṛṣṇa and of others.
—अगौकस्
(अग-ओक्°), आस्, m. a lion
a bird
the śarabha, a
fabulous animal with eight legs.
Macdonell
English
अग a-ga,
m.
tree
mountain.
Goldstucker
English
अग I. Tatpur. 1. m. f. n. (-गः-गा-गम्) Not going, not mov-
ing. 2. m. (-गः)
^1 A mountain.
^2 A tree.
^3 The sun.
^4 A
water jar(?).
^5 (In arithmetic sometimes used to denote)
the numeral seven. E. neg. and ग. See अगच्छ, अगम
and नग.
II. m. (-गः) A snake. E. अग्, kṛt aff. अच्.
Benfey
English
अग अ-ग,
m.
1. A mountain.
2.
A tree.
Apte Hindi
Hindi
अग
"वि*, न* त*" - गच्छतीति-गम्+ड
"चलने में असमर्थ, अगम्य"
अगः
पुं*
- न+गम्+ड
वृक्ष
अगः
पुं*
- न+गम्+ड
"पहाड़, पत्थर"
अगः
पुं*
- न+गम्+ड
साँप
अगः
पुं*
- न+गम्+ड
सूर्य
अगः
पुं*
- न+गम्+ड
सात की संख्या
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಕ್ಷ / ಮರ
अग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತ / ಬೆಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > गम्लृ (गतौ) “डः” (वा० ३-२-४८)
व्युत्पत्तिः - > गच्छति |
प्रयोगाः - > “भग्नो निवासोऽयमिहास्य पुष्पैः सदानतो येन विषाणिनाऽगः” |
उल्लेखाः - > माघ० ४-६३
अग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರ್ಪ / ಹಾವು
अग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
व्युत्पत्तिः - > गच्छति वक्रगत्या पश्चिमम्
अग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಲಿಸದಿರುವ / ನಡೆಯದಿರುವ
निष्पत्तिः - > गम्लृ “डः” (वा० ३-२-४८)
विस्तारः - > “अगो महीरुहे शैले भास्करे पवनाशने” - मेदि०
अग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಾಭಿ / ಹೊಕ್ಕಳು
विस्तारः - > “अगो नगश्च भुजगे नाभौ भूरुहि भूधरे” - नानार्थर०
L R Vaidya
English
aga {% m. %} 1. A mountain
2. a tree
3. the sun
4. the number ‘seven’ (in math.)
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
७, अग, अचल, अद्रि, अनिल, अश्व, ऋषि, कलत्र, कुलाचल, क्षितिभृत् क्ष्माधर, क्ष्माभूत्, गन्धन्वह, गन्धवह, गिरि, घोटा, छन्द, छन्दस्, तत्त्व, तापस, तुरग, तुरङ्ग, दिविचर, द्वीप, धरणिधर, धराधर, धरित्रीधर, धातु, धी, नग, पन्नग, पर्वत, पवन, भय, भूधर, भूध, भूभृत्, मरुत्, महीधर, महीघ्र, मातृका, मारुत, मुनि, यति, लोक, वक्री, वाजि, वात, वायु, वार, वासर, व्यसन, शिला, शिलोच्चय, शैल, सप्त, समीर, समीरण, स्थिर, स्वर, हय
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) गच्छति न+गम्लृ(गतौ)+ड:। ‘अन्यत्रापि०’ वा०३.२.४८। १.वृक्ष:, महीरुहः। २.पर्वत:, शैलः। ‘भग्नो निवासोऽयमिहास्य पुष्पै: सदानतो येन विपाणिनाऽग:’ माघः४.६३। ३.सर्प:। ४.पाषाण:। ५.सप्तसङ्ख्या कुलाचलाः सप्त ६.नाभि:। ७.न गच्छति वक्रगत्या पश्चिमम् सूर्यः। (वि) चलनरहित:। ‘अगो महीरुहे शैले भास्करे’ मेदिनी ‘अगो नागश्च भुजगे नाभौ’ नानार्थर०।
Bopp
Latin
अग m. (KARM. ex priv. et iens, a r. गा s. अ)
1) ar-
bor.
2) mons.
Indian Epigraphical Glossary
English
aga (IE 7-1-2), ‘seven’.
(SII 3), earth or land.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
अग्
मूलधातुः:
अग
धात्वर्थः:
कुटिलायां गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
अगति
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वृक्षोऽगः शिखरी शाखिफलदावद्रिर्हरिद्रुर्द्रुमो
जीर्णो द्रुर्विटपी कुठः क्षितिरुहः कारस्करो विष्टरः
नन्द्यावर्तकरालिकौ तरुवसू पर्णी पुलाक्यंह्रिपः
सालानोकहगच्छपादपनगा रूक्षागमौ पुष्पदः १११४
-wordlist-
वृक्ष (पुं), अग (पुं), शिखरिन् (पुं), शाखिन् (पुं), फलद (पुं), अद्रि (पुं), हरिद्रु (पुं), द्रुम (पुं), जीर्ण (पुं), द्रु (पुं), विटपिन् (पुं), कुठ (पुं), क्षितिरुह (पुं), कारस्कर (पुं), विष्टर (पुं), नन्द्यावर्त (पुं), करालिक (पुं), तरु (पुं), वसु (पुं), पर्णिन् (पुं), पुलाकिन् (पुं), अंह्रिप (पुं), साल (पुं), अनोकह (पुं), गच्छ (पुं), पादप (पुं), नग (पुं), रूक्ष (पुं), अगम (पुं), पुष्पद (पुं)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
अगोऽपि पर्वते कौञ्जः क्रोञ्चवन्मन्यते बुधैः ९०
-wordlist-
अग (पुं), क्रौञ्च (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वृक्ष
वृक्ष, अंह्रिप, क्षितिरुह, शिखरिन्, शाखिन्, शाल, वनस्पति, अग, विटपिन्, कुठ, अद्रि, कुज, तरु, अनोकह, द्रु, विष्टर, नग, द्रुम, पादप
वृक्षोंऽह्रिपः क्षितिरुहः शिखरी शाखी,
शालो वनस्पतिरगो विटपी कुठश्च
अद्रिः कुजस्तरुरनोकह इत्यभिन्नाः,
शब्दा द्रुविष्टरनगद्रुमपादपाश्च १७७
verse 2.1.1.177
page 0022
नाममाला
Sanskrit
अनोकह, तरु, शाखिन्, विटपिन्, फलिन्, नग, द्रुम, अङ्घ्रिप, फलेग्राहिन्, पादप, अग, वनस्पति
अनोकहस्तरुः शाखी विटपी फलिनो नगः
द्रुमोऽङ्घ्रिपः फलेग्राही पादपोऽगो वनस्पतिः ११
verse 0.1.1.11
page 0006
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अग, वक्रगतौ कुटिलगमने इति कवि-कल्पद्रुमः
अगयति अगति सर्पः इतिदुर्गादासः
अग, गतौ इति कविकल्पद्रुमः
गत्यां इअङ्ग्यते इति दुर्गादासः
अगः,
पुं,
(न गच्छति गम गतौ अन्येभ्योऽपीतिअन्येष्वपि इति वा डः गोऽप्राणिषु इतिपाक्षिकोऽप्रकृतिभावः ।) पर्व्वतः वृक्षः सर्पः ।सूर्य्यः इति हेमचन्द्रः
(सरीसृपः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अग इदित् गतौ भ्वादि०
पर०
अङ्गति आङ्गीत् ।ल्युट् अङ्गनम् असुन् अङ्गः
अग वक्रगतौ भ्वादि०
पर०
घटादि अगति आगीत् अगयति
अग
पु०
गच्छतीति गम--ड
न०
त० वृक्षे, पर्व्वते, ।गमनाकर्त्तरि शूद्रादौ
त्रि०
गच्छति वक्रगत्यापश्चिमम् सूर्ये तस्य हि वक्रगत्यभावः ज्योतिषप्रसिद्धः ।“वक्रशीघ्रगतिश्चैव भवेत् भौमादिपञ्चके” इत्युक्तेः आर्य्यभट्टमते तु पृथिव्याएव गतिमत्त्वेन दिनरात्रिसम्भवात् सूर्य्यस्यन गतिमत्त्वम् सप्तसंख्यायाञ्च कुलाचलानां सप्तत्वेनतेषाञ्च प्राधान्यात् “प्रधानेन व्यपदेशाभवन्तीति” न्यायात्तथात्वम्
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अग कुटिलायां गतौ”@} 2 घटादिः।
आगकः-गिका, अगकः-गिका, अजिगिषकः-षिका
इत्यादि सर्वं अक 3 घातुवत् बोद्धव्यम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४)
02
=>
(भ्वादिः-१-७९३-सक। से। पर।)
03
=>
(१।)
Capeller
German
अग (*nicht gehend)
m.
Baum
Berg.
Burnouf
French
अग अग
m.
(गम्) m à
m.
qui ne marche pas: arbre
montagne
soleil
serpent. Cf. नाग।
Stchoupak
French
अग-
m.
arbre
montagne.
°ज- a. dans la montagne, sauvage.