अक्षिपटल (akSipaTala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiअक्षिपटलम्
अक्षि-पटलम् -
आँख की झिल्ली
अक्षिपटलम्
अक्षि-पटलम् -
झिल्ली से संबंधित आँख का रोग
वाचस्पत्यम्
Sanskritअक्ष(क्षि)पटल अक्ष्णः नेत्रस्य पटलमिवाच्छादकत्वात् ।नेत्रस्यावरके कोशभेदे नेत्ररोगभेदे (छानि) च । पटलस्थ-रोगभेदादि शुश्रुते उक्तं यथा“मसूरदलमात्रान्तु पञ्चभूतप्रसादजाम् । खद्योतविस्फुलि-ङ्गाभां सिद्धां तेजोभिरव्ययैः ॥
आवृतां पटलेनाक्ष्णोर्वा-ह्येन विवराकृतिम् । शीतसात्म्यां नृणां दृष्टिमाहुर्नयनचिन्तकाः ॥
रोगांस्तदाश्रयान् घोरान् षट् च षट् चप्रचक्ष्महे । पटलानुप्रविष्टस्य तिमिरस्य च लक्षणम् ॥
शिराभिरभिसम्प्राप्य विगुणोऽभ्यन्तरे भृशम् । प्रथमे पटलेदोषो यस्य दृष्टौ व्यवस्थितः ॥
अव्यक्तानि स रूपाणिसर्व्वाण्येव प्रपश्यति । दृष्टिर्भृशं विह्वलति द्वितीयं पटलंगते । मक्षिकाः मशकान् केशान् जालकानि च पश्यति ।मण्डलानि पताकाश्च मरीचीः कुण्डलानि च ॥
परिप्लवांश्चविविधान् वर्षमभ्रं तमांसि वा । दूरस्थान्यपि रूपाणिमन्यते च समीपतः ॥
समीपस्थानि दूरे च दृष्टेर्गोचर-विभ्रमात् । यत्नवानपि चात्यर्थं सूचीपाशं न पश्यति ॥
ऊर्द्ध्वं पश्यति नाधस्तात्तृतीयं पटलं गते । महान्त्यपि चरूपाणि च्छादितानीव वाससा ॥
कर्णनासाक्षियुक्तानिविपरीतानि वीक्षते ॥
यथादोषञ्च रज्येत दृष्टिर्द्दोषे बली-यसि ॥
अधःस्थिते समीपस्थं दूरस्थञ्चोपरिस्थिते । पार्श्व-स्थिते तथा दोषे ऽपार्श्वस्थानीव पश्यति ॥
समन्ततः स्थितेदोषे सङ्कुलानीव पश्यति । दृष्टिमध्यगते दोषे स एकं मन्यतेद्विधा ॥
द्विधास्थिते त्रिधा पश्येद्बहुधा चानवस्थिते । तिमि-राख्यः स वै दोषश्चतुर्थपटलङ्गतः ॥
रुणद्धि सर्वतो दृष्टिंलिङ्गनाशः स उच्यते । तस्मिन्नपि तमोभूते नातिरूढेमहागदे ॥
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रावन्तरिक्षे च विद्युतः ।निर्मलानि च तेजांसि भ्राजिष्णूनि च पश्यति ॥
स एवलिङ्गनाशस्तु नीलिकाकाचसंज्ञितः” इति ।अक्षाणां व्यवहाराणां पटलमस्त्यस्य अच् ६ त० । अक्ष-दर्शके धर्म्माध्यक्षे ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.