| YouTube Channel

अक्षरः (akSaraH)

 
Hindi
Hindi
अचूक
Apte Hindi
Hindi
अक्षरः
पुं*
- -
शिव
अक्षरः
पुं*
- -
विष्णु
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
खड्गः, कृपाणः, आरी, कृपाणकः, अक्षरः, अस्त्रम्, करवीरः, करवीरकः, करण्डः, करालः, करालिकः
noun
लोहस्य शस्त्रविशेषः।
"हस्ते खड्गं धृत्वा सः वनं प्रति अगच्छत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अक्षरः
पुं,
(न क्षरति क्षर सञ्चलने पचाद्यच् ।यद्वा अश्नुते अशू व्याप्तौ अशेः सरः ।) शिवः ।विष्णः इति शब्दरत्नावली यथा महाभारते, --“विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।अव्ययः परुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च”
इति ।) (अजः जीवः ।)
अक्षरः त्रि, (न क्षरतोति ।) अक्षरणीयः अच्युतः ।यथा, --“तस्मै विद्यानुपसन्नाय सम्यक्प्रशान्तचित्ताय शमन्विताय ।येनाक्षरं पुरुषं वेद सत्यंप्रोवाच तं तत्त्वतो ब्रह्मविद्यां”
इति वेदान्तसारधृता श्रुतिः
अपिच ।“द्वाविमौ परुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव ।क्षरः सर्व्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते”
इति श्रीभगवद्गीतायां १५ अध्याये १७ श्लोकः
क्षरश्चाक्षरश्चेति द्वाविमौ पूरुषौ लोके प्र-सिद्धौ तावेवाह तत्र क्षरः पुरुषो नामसर्व्वाणि भूतानि ब्रह्मादिस्थावरान्तानि शरी-राणि अविवेकिलोकस्य शरोरेष्वेव पुरुषत्व-प्रसिद्धेः, कूटो राशिः शिलाराशिः पर्व्वतैवएकदेशेष नश्यत्स्वपि निर्व्विकारतया तिष्ठतीतिकूटस्थश्चेतनो भोक्ता तु अक्षरः पुरुष उच्यतेविवेकिभिः इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी