| YouTube Channel

अक्षतः (akSataH)

 
Apte Hindi
Hindi
अक्षतः
पुं*
- नञ्+क्षण्+क्त
शिव
अक्षतः
पुं*
- नञ्+क्षण्+क्त
कूट-फटक कर धूप में सूखाए गए चावल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अक्षतः
noun
अखण्डतण्डुलाः ये देवतायै अर्प्यन्ते अथवा मङ्गलकार्याय उपयुज्यन्ते।
"सरिता प्रतिदिनं शिवम् अक्षतैः बिल्वपत्राद्यैः पूजयति।"
Synonyms:
क्लीबः, तृतीयप्रकृतिः, अपुंस्, उडुम्बरः, तूबरकः, पृष्ठशृङ्गी, वर्षवरः, पण्ड्रः, मुष्कशून्यः, पण्ड्रकः, स्त्रीस्वभावः, वृषाङ्कः, धर्षवरः, षण्ढः, धर्षः, वध्रिका, अक्षतः, अक्षतम्, प्रकृतिः
noun
सः जनः यः स्त्री पुमान्।
"अद्यतनकाले क्लीबाः अपि राजनीतौ भागं गृह्णन्ति।"
Synonyms:
यवः, शितश्रूकः, सितश्रूकः, मेध्यः, दिव्यः, अक्षतः, कञ्चुकी, धान्यराजः, तीक्ष्णश्रूकः, तुरगप्रियः, शक्तुः, महेष्टः, पवित्रधान्यम्
noun
श्रूकधान्यविशेषः। अस्य गुणाः - कषायत्व-मधुरत्व-सुशीतलत्वादयः।
सीता यवान् चणकान् पिनष्टि।/ "यवः कषायमधुरो बहुवातशकृद् गुरुः। रूक्षः स्थैर्यकरः शीतो मूत्रमेदकफापहः॥"
Synonyms:
यवः, यवकः, तीक्ष्णशूकः, प्रवेटः, शितशूकः, मेध्यः, दिव्यः, अक्षतः, कञ्चुकी, धान्यराजः, तुरगप्रियः, शक्तुः, महेष्टः, पवित्रधान्यम्
noun
सस्य-विशेषः, यस्य बीजस्य गुणाः कषायत्व-मधुरत्व-प्रमेहपित्तकफापहारकत्वादयः।
"श्यामः भूमौ यवं रोपयति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अक्षतः, त्रि, (न + क्षण् + क्त) अहिंसितः इतिमेदिनी अखण्डितः इति शब्दरत्नावली ।(यथाह मनुः, --“दश स्थानानि दण्डस्य मनुः स्वायम्भुवोऽब्रवीत् ।त्रिषु स्थानेषु यानि स्युरक्षतो ब्राह्मणो व्रजेत्”
)
अक्षतः,
पुं,
यवः इति मेदिनी (यथा आश्वलायन-मृह्यसूत्रे, --“अक्षतसक्तूनां नवं कलसं पूरयित्वा” ।)शस्यमात्रं इति अमरटीकायां भानुदीक्षितः
अक्षताः पुं भू म्नीति स्वामी
(न क्षताः येषां तेइति अक्षताः मुकुटस्तु अमरव्याख्यानावसरेआजाः पुं भूम्नितेऽक्षतमिति पठित्वा कर्म्मणि क्तः ।क्षतं खण्डितं क्षतमक्षतमिति विगृह्य नित्य-पुंलिङ्गाः नित्यबहुवचनान्ताश्च लाजा अक्षतमितिव्याचख्यौ
केचित्तु अखण्डतण्डुला अक्षतमि-त्याहुः
)