| YouTube Channel

अक्त्वा (aktvA)

 
Monier Williams 1872
English
अक्त्वा (ind. part. of rt. अञ्ज्), having besmeared.
Kridanta Forms
Sanskrit
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ॑ गतौ याचने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चितव्यः - अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चिता - अञ्चित्री
क्त्वा = अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्नवान् / अञ्चितवान् / अक्तवान् - अक्नवती / अञ्चितवती / अक्तवती
क्त = अक्नः / अञ्चितः / अक्तः - अक्ना / अञ्चिता / अक्ता
शतृँ = अञ्चन् - अञ्चन्ती
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ꣡ गतिपूजनयोः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चितव्यः - अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चिता - अञ्चित्री
क्त्वा = अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्नवान् / अञ्चितवान् / अक्तवान् - अक्नवती / अञ्चितवती / अक्तवती
क्त = अक्नः / अञ्चितः / अक्तः - अक्ना / अञ्चिता / अक्ता
शतृँ = अञ्चन् - अञ्चन्ती
शानच् = अञ्चमानः - अञ्चमाना
अच् (अ꣡चुँ॑ गतौ याचने इत्येके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अचनम्
अनीयर् = अचनीयः - अचनीया
ण्वुल् = आचकः - आचिका
तुमुँन् = अचितुम्
तव्य = अचितव्यः - अचितव्या
तृच् = अचिता - अचित्री
क्त्वा = अचित्वा / अक्त्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अक्तवान् - अक्तवती
क्त = अक्तः - अक्ता
शतृँ = अचन् - अचन्ती
शानच् = अचमानः - अचमाना
अञ्ज् (अ꣡ञ्जूँ꣡ व्यक्तिम्रक्षणकान्तिगतिषु व्यक्तिमर्षणकान्तिगतिषु - रुधादिः - वेट्)
ल्युट् = अञ्जनम्
अनीयर् = अञ्जनीयः - अञ्जनीया
ण्वुल् = अञ्जकः - अञ्जिका
तुमुँन् = अञ्जितुम् / अङ्क्तुम्
तव्य = अञ्जितव्यः / अङ्क्तव्यः - अञ्जितव्या / अङ्क्तव्या
तृच् = अञ्जिता / अङ्क्ता - अञ्जित्री / अङ्क्त्री
क्त्वा = अञ्जित्वा / अङ्क्त्वा / अक्त्वा
ल्यप् = प्राज्य
क्तवतुँ = अक्तवान् - अक्तवती
क्त = अक्तः - अक्ता
शतृँ = अञ्जन् - अञ्जती
अञ्च् (अ꣡ञ्चुँ꣡ विशेषणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = अञ्चनम्
अनीयर् = अञ्चनीयः - अञ्चनीया
ण्वुल् = अञ्चकः - अञ्चिका
तुमुँन् = अञ्चयितुम् / अञ्चितुम्
तव्य = अञ्चयितव्यः / अञ्चितव्यः - अञ्चयितव्या / अञ्चितव्या
तृच् = अञ्चयिता / अञ्चिता - अञ्चयित्री / अञ्चित्री
क्त्वा = अञ्चयित्वा / अक्त्वा / अञ्चित्वा
ल्यप् = प्राच्य
क्तवतुँ = अञ्चितवान् / अक्नवान् / अक्तवान् - अञ्चितवती / अक्नवती / अक्तवती
क्त = अञ्चितः / अक्नः / अक्तः - अञ्चिता / अक्ना / अक्ता
शतृँ = अञ्चयन् / अञ्चन् - अञ्चयन्ती / अञ्चन्ती
शानच् = अञ्चयमानः / अञ्चमानः - अञ्चयमाना / अञ्चमाना
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अन्चु गतिपूजनयोः”@} 2 ‘गतियाचनयोरञ्चत्यञ्चते, णौ विशेषणे।
अञ्चयत्यञ्चतीत्येकं गतिपूजनयोरपि।।’ इति 3 देवः।
अञ्चकः-ञ्चिका, अञ्चकः-ञ्चिका, अञ्चिचिषकः-षिका
अञ्चिता-त्री, अञ्चयिता-त्री, अञ्चिचिषिता-त्री
अञ्चन्-न्ती, अञ्चयन्-न्ती, अञ्चिचिषन्-न्ती
अञ्चिष्यन्-ती-न्ती, अञ्चयिष्यन्-ती-न्ती, अञ्चिचिषिष्यन्-ती-न्ती
अञ्चयमानः, अञ्चयिष्यमाणः
4 5 प्राङ्, उदङ्, देवद्र्यङ्, तिर्यङ्, अध् 6 यङ्, न्यङ् 7, सध्य्रङ्, सध्री 8 ची
अञ्चितम् 9 -तः 10 -तवान्, अक्तम्-क्तः-क्तवान्, 11 समक्नः-समक्नवान्, अञ्चितम्-तः-तवान्, अञ्चिचिषितम्-तः-तवान्
अञ्चः, अञ्चः, अञ्चिचिषुः, अञ्चिचयिषुः
अञ्चितव्यम्, अञ्चयितव्यम्, अञ्चिचिषितव्यम्
अञ्चनीयम्, अञ्चनीयम्, अञ्चिचिषणीयम्
अङ्क्यम्, 12 अञ्च्यम्, अञ्च्यम्, अञ्चिचिष्यम्
ईषदञ्चः, दुरञ्चः, स्वञ्चः
अञ्च् 13 यमानः, अच्यमानः, अञ्च्यमानः, अञ्चिचिष्यमाणः
अञ्चः, 14 उदङ्कः, 15 अङ्कः, अञ्चः, अञ्चिचिषः
16 अञ्चितुम्, अक्तुम्, अञ्चयितुम्, अञ्चिचिषितुम्
अञ्चा, अञ्चना, अञ्चिचिषा, अञ्चिचयिषा
अञ्चनम्, उदकोदञ्चनः, अञ्चनम्, अञ्चिचिषणम्
अञ्चित्वा, अक्त्वा, अञ्चयित्वा, अञ्चिचिषित्वा
समञ्च्य, समच्य, प्राञ्च्य, समञ्चिचिष्य
अञ्चम् २, अञ्चित्वा २, अक्त्वा २, अञ्चम् २, अञ्चयित्वा २, अञ्चिचिषम्
अञ्चिचिषित्वा
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२४)
02
=>
(१-भ्वादिः-१८८-स-पर। से।)
03
=>
(श्लो ५०)
04
=>
[पृष्ठम्००२३+ ३९]
05
=>
[[१। ‘ऋत्विगू--’ (३-२-५९) इत्यादिना क्विन्। ‘अनिदितां--’ (६-४-२४) इति नलोपे, ‘उगिदचां--’ (७-१-७०) इति नुम्। नुमो नकारस्य, ‘क्विन्प्रत्य- यस्य कुः’ (८-२-६२) इति कुत्वम्।]]
06
=>
[[आ। ‘अध्यङ् शस्त्रभृतां रामः न्यञ्चस्तं प्राप्य मद्विधाः’ भ। ५-३६।]]
07
=>
[[आ। ‘अध्यङ् शस्त्रभृतां रामः न्यञ्चस्तं प्राप्य मद्विधाः’ भ। ५-३६।]]
08
=>
[[B। ‘सीतां सौमित्रिणा त्यक्तां सध्रीचीं त्रस्नुमेकिकाम्’ भ। ६-७।]]
09
=>
[[२। ‘अञ्चेः पूजायाम्’ (७-२-५३) इतीट्। गतौ तु नलोपः।]]
10
=>
[[C। ‘उच्चैरञ्चितलाङ्गूलः शिरोऽञ्चित्वेव संवहन्’ भ। ९-४०।]]
11
=>
[[३। ‘अञ्चोऽनपादाने’ (८-२-४८) इति निष्ठानत्वम्। अपादाने तु ‘उदक्त- मुदकं कूपात्’ इति भवति। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायां इड्विकल्पात् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधः।]]
12
=>
[[४। गत्यर्थे निष्ठायामनिट्त्वात् कुत्वम्। पूजायां ‘अञ्चेः पूजायाम्’ (७-२-५३) इति सेट्त्वात् कुत्वाभावः। ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति कुत्वम्।]]
13
=>
[[५। ‘नाञ्चेः पूजायाम्’ (६-४-३०) इति पूजायां नलोपनिषेधः। गतौ तु ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति नलोपः।]]
14
=>
[[६। ‘उदङ्कोऽनुदके’ (३-३-१२३) इति घञन्तो निपातितः।]]
15
=>
[[ड्। ‘हृदयोदङ्कसंस्थानं कृतान्ताऽऽनायसन्निभम्’ भ। ७-८३।]]
16
=>
[पृष्ठम्००२४+ २१]
1 {@“अन्जू व्यक्तिम्रक्षण2कान्तिगतिषु”@} 3 व्यक्तिः = प्रकटता।
म्रक्षणं = घृतादिसेकः।
व्यञ्जकः-ञ्जिका, व्यञ्जकः-अञ्जिका, अञ्जिजिष 4 कः-षिका
अञ्जिता-त्री, 5 व्यङ्क्ता-त्री, अञ्जयिता-त्री, अञ्जिजिषिता-त्री
6 व्यञ्जन्-न्ती, व्यञ्जयन्-न्ती, अञ्जिजिषन्-न्ती
व्यञ्जिष्यन्-न्ती, ती, व्यञ्जयिष्यन्-न्ती, ती, अञ्जिजिषिष्यन्-न्ती-ती
व्यङ्क्ष्यन्-न्ती, ती, व्यञ्जयिष्यन्-न्ती, ती, अञ्जिजिषिष्यन्-न्ती-ती
व्यञ्जयमानः, व्यञ्जयिष्यमाणः
व्यन्-व्यञ्जौ-व्यञ्जः
व्यक्तम्-क्तः-क्तवान्, व्यञ्जितम्, अञ्जिजिषितम्-तः-तवान्
अञ्जः, अञ्जः, अञ्जिजिषुः, व्यञ्जिजिषुः 7, अञ्जिजयिषुः
व्यञ्जितव्यम्, अञ्जयितव्यम्, अञ्जिजिषितव्यम्
अङ्क्तव्यम्, अञ्जयितव्यम्, अञ्जिजिषितव्यम्
व्यञ्जनीयम्, व्यञ्जनीयम्, अञ्जिजिषणीयम्
8 व्यङ्ग्यम्, व्यञ्ज्यम्, अञ्जिजिष्यम्
9 आज्यम्, व्यञ्ज्यम्, अञ्जिजिष्यम्
ईषदञ्जः-दुरञ्जः-स्वञ्जः
10 व्यज्यमानः, व्यञ्ज्यमानः, अञ्जिजिष्यमाणः
अङ्गः, अञ्जः, अञ्जिजिषः
11 व्यञ्जितुम्, अञ्जयितुम्, अञ्जिजिषितुम्
व्यङ्क्तुम्, अञ्जयितुम्, अञ्जिजिषितुम्
व्यक्तिः, अञ्जना, व्यञ्जिजिषा, व्यञ्जिजयिषा
व्यञ्जा, अञ्जना, व्यञ्जिजिषा, व्यञ्जिजयिषा
व्यञ्जनम्, व्यञ्जनम्, अञ्जिजिषणम्
अञ्जित्वा 12 अक्त्वा अङ्क्त्वा अञ्जयित्वा, अञ्जिजिषित्वा
अभिव्यज्य, अभिव्यञ्ज्य, समञ्जिजिष्य
अञ्जम् २, अक्त्वा २, अञ्जित्वा २, अङ्क्त्वा २, अञ्जम् २, अञ्जयित्वा २, अञ्जिजिषम्
अञ्जिजिषित्वा
अञ्जलिः, 13
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२७)
02
=>
(क्ष्ण)
03
=>
(७-रुधादिः-१४५८-सक। वेट्-पर।)
04
=>
[[१। ‘स्मिपूङ्रञ्ज्त्रशां सनि’ (७-२-७४) इति नित्यमिट्।]]
05
=>
[[१आ ‘स्वरतिसूति--’ (७-२-४४) इति ऊदित्त्वादिड्विवकल्पः।]]
06
=>
[[२। ‘रुधादिभ्यः’ (३-१-७८) इति श्नम्प्रत्यये ‘श्नान्नलोपे’ (६-४-२३) ‘श्नसोरल्लोपः’ (६-४-१११)।]]
07
=>
[[आ। ‘संसिस्मयिषमाणोऽगात् मायां व्य- ञ्जिजिषुः द्विषः’ भ। का। ९-५३।]]
08
=>
[[३। ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति कुत्वम्।]]
09
=>
[[४। ‘आङ्पूर्वादन्जेः संज्ञायामुपसंख्या- नम्।’ (वा ३-१-१०९) इति क्यपि रूपम्। उपधानकारलोपः।]]
10
=>
[[५। ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति नलोपः।]]
11
=>
[पृष्ठम्००२६+ २३]
12
=>
[[१। ‘जान्तनशां विभाषा’ (६-४-३२) इति वा उपधानकारलोपः।]]
13
=>
[[२। औणादिक अलिच् प्रत्ययः।।]]