| YouTube Channel

अकालः (akAlaH)

 
Apte Hindi
Hindi
अकालः
पुं*
- -
"गलत समय, अशुभ या कुसमय, अनुपयुक्त समय"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अकालः
noun
अप्रशस्तः कालः।
"अधुना अकाले अपि वर्षन्ति मेघाः।"
Synonyms:
असमयः, अकालः, दुःसमयः
adverb
अपकृष्टः समयः।
"एतान् जनान् सेवेत व्याधिसङ्घश्च दुर्जयः। सर्वं बोद्ध्यम् असमयं काले सर्वं ग्रसिष्यति।।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अकालः,
पुं,
(न कालः, अप्रशस्तः कालो वा ।नञ्समासः ।) असमयः अप्रशस्तकालः ।यथायोग्यकालातिरिक्तसमयः अशुद्धकालः ।यथा, -- गुरोरस्तात् प्राक् वृद्धत्वे पञ्चदशाहः ।तस्यास्ते द्वात्रिंशद्दिनं तस्योदयात् परं बा-लत्वे पञ्चदशाहः गुर्व्वादित्ययोगे स्थितिकालःदशत्रिंशद्दिनादिः ।सिंहे गुरोः स्थितिकालः सम्बत्सरस्थूलः अस्यविशेषः यदि माघपौर्णमास्यां मघानक्षत्रंप्राप्यते तदैवं भाव्यं वक्रिगुरौ अष्टाविंशति-दिनं पूर्व्वराशावनागतातिचारिगुरौ एकवर्षः ।अयमेव लुप्तसम्बत्सरः पूर्व्वराशिगन्त्रतिचा-रिगुरौ पञ्चचत्वारिंशत् दिनं नीचस्थगुरोःस्थितिकालः संवत्सरस्थूलः राहुयुक्तगुरोःस्थितिसमयः एकाब्दः स्थूलः भृगोर्महास्तात्प्राक् वृद्धत्वे पञ्चदशाहः तस्य महास्तेद्विसप्ततिदिनं तस्योदयात् परं बालत्वे दशाहः ।एतत्त्रयं शीघ्रास्तमुच्यते
भृगोः पादास्तात्प्राक् वृद्धत्वे दशाहः तस्य पादास्ते द्वादशाहः ।तस्योदयात् परं बालत्वे दिनत्रयं एतत्त्रयंवक्रास्तमुदितं मलमासे मासमेकं
भानु-लङ्घितमासे क्षयमासे तदेव
भूक्म्पाद्य-द्भते सप्ताहः
पौषादिचतुर्मासे एकदिन-चरणाङ्कितवर्षणे तद्दिनं दिनद्वयचरणाङ्कित-वर्षणे दिनत्रयं दिनत्रयचरणाङ्कितवर्षणेसप्ताहः
दक्षिणायने षण्मासाः
श्रीहरि-शयने चतुर्मासः
चन्द्रसूर्य्यग्रहणे कर्म्मविशेषेएकत्रिसप्तदिनानि
इति ज्योतिषतत्त्वं