| YouTube Channel

अक (aka)

 
शब्दसागरः
English
अक r. 1st. cl. (अकति)
1. To wind or move tortuously. With an in-
dicatory इ. अकि (अंकते)
1. To mark or bespot.
2. To go. See अङ्क.
अक
m.
 (-कः)
1. Moving tortuously.
2. One who goes crookedly.
3. Pain,
affliction.
4. Sin.
E.
 अ priv. and क happiness, or अक to move
crookedly,
aff.
 अच्.
Capeller Eng
English
अ॑क
n.
 not-joy,
i.e.
 sorrow, woe.
Yates
English
अक (कः) 1.
m.
 Winding
pain
sin.
Wilson
English
अक r. 1st cl. (अकति) To wind or move tortuously. With an
indicatory इ। अकि (अंकति)
1 To mark or bespot.
2 To go. See अङ्क.
अक
m.
 (-कः)
1 Moving tortuously.
2 One who goes crookedly.
3 Pain, affliction.
4 Sin.
E.
 अ priv. and क happiness, or अक to move crookedly,
aff.
 अच्.
Apte
English
अक [aka],
a.
 Moving tortuously.
अकम् [akam], [न कं सुखम्] Absence of happiness
pain, misery (as in नाकं, न अकं दुःखं यत्र), sin नास्ति कं सुखं यस्मात्.
Apte 1890
English
अक a. Moving tortuously.
अकं [न कं सुखं] Absence of happiness
pain, misery
(as in नाक न अकं दुःखं यत्र
) sin नास्ति कं सुखं यस्मात्.
Monier Williams Cologne
English
1. अक the suffix अक (अकच्).
2. अ॑-क
n.
 unhappiness, pain, trouble,
TS.
sin,
L.
Monier Williams 1872
English
अक, अस्, आ, अम्, moving tortuously
(अम्), n. pain,
trouble, sin (also derived from अ, not + क, happiness).
Macdonell
English
अक aka,
m.
 the suffix -aka (gr.).
Goldstucker
English
अक Tatpur. n. (-कम्)
^1 Pain, affliction.
^2 Sin. E. अ neg. and क.
Apte Hindi
Hindi
अकम्
नपुं*
 - न कम्-सुखम्
"सुख का अभाव, पीड़ा, विपत्ति, पाप"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುಃಖ
व्युत्पत्तिः - > न कं सुखम् ।
अक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾಪ
व्युत्पत्तिः - > न कंसुखं यस्मात् ।
अक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಾಪವಿಲ್ಲದ
अक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದುಃಖವಿಲ್ಲದ
व्युत्पत्तिः - > न कं यस्य ।
विस्तारः - > “अकं पापदुःखयोः” । - मेदि० ।
L R Vaidya
English
aka {% n. %} 1. Sin
2. sorrow.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 अक्
मूलधातुः:
 अक
धात्वर्थः:
 कुटिलायां गतौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 अकति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
अकँ अक
मानकरूपान्तरम् - अगँ
अग कुटिलायां_गतौ
- अकति । अकयति । अगति । अगयति ।। 796, 797 ।।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. अक 1. Unheil, Kāśīkh. 24, 17.
अक °Adj. = अकुत्सित, S II, 236, 2 (Ko. 14 v.u.). — नास्ति कं शिरो येषां ते ऽकाः, H 43, 288
° = कुटिलगामिन्, H 43, 349.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अक, म वक्रगतौ । कुटिलगमने । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
म अकयति अकति सर्पः । इति दुर्गा-दासः ॥
अक, इ क लक्ष्मणि । इति कविकल्पद्रुमः । लक्ष्मचिह्नयुक्तकरणं । इ क अङ्कयति वस्त्रं रजकः ।नोपधपाठेऽपि ञेर्नित्यत्वाद्धसुङ्नलोपोऽनावित्य-स्याप्राप्तौ यगादौ अङ्क्यते इत्यादौ सिद्धे इदित्पाठश्चरादेर्ञेरनित्यत्वज्ञापनार्थः । तेन अङ्कतीत्यपिस्यात् । तथाच वोपदेवः ।“सिद्धे नित्यणिजन्तत्वान्नित्यनुन्त्वे कितामिदित् ।निजनित्यत्वबोधार्थं न दृष्टोऽनुम्बिधिःक्वचिदिति” ॥
अस्यार्थः । कितां कानुबन्धानां नित्यणिजन्तत्वा-न्नित्यञ्यंन्तत्वान्नित्यनुन्त्वे नित्यनकारवत्त्वे सिद्धेइदित् इदनुबन्धकरणं णिचो ञेरनित्यत्वबोधार्थं ।किन्तु अनुम्बिधिर्नकाराभावः क्वचिदपि न दृष्टः ।इति दुर्गादासः ॥
अक, इ ङ गत्यां । लक्ष्मणि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
इ अङ्क्यते । ङ अङ्कते पुण्यतीर्थेषु वृषयुग्मान्यश-ङ्कितः । इति हलायुधः ॥
इति दुर्गादासः ॥
अकं,
क्ली,
 (न कं सुखं । तद्विरुद्धं वा । नञ्समासः ।नञः न लोपः ।) पापं । दुःखं । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अक वक्रगतौ
भ्वा०
 प० घटादि । अकति आकीत् । अकयति ।
अक
न०
 न कम् सुखम् गुणवचनस्य नञ्योगे विरो-ध्यर्थाभिधायिता
न०
 त० । दुःखे । नास्ति कं सुखंयस्मात् । पापे । नाकशब्दे अकं दुःखं पापं वा ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
अकँ अक
मानकरूपान्तरम् - अगँ
अग कुटिलायां_गतौ
- अकति अगति पृषोदरादौ न अनस ओकं गतिं हन्तीत्यनोकहो वृक्षः अगति अग्रम् 772, 773
धातुवृत्तिः
Sanskrit
अकँ अक
मानकरूपान्तरम् - अगँ
अग (अर्थः) कुटिलायां_गतौ
( अकति आक अकिता मा भवानकीत् अचिकिषति अकयति मा भवानचकत् माभवानकि माभवानकीत्यादि) अङ्कतइति लक्षणार्थे गतः (अगतीत्यादि ) अकिवत् अङ्गतीति गतौ गतम् 781
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अक कुटिलायां गतौ”@} 2 घटादिः मित्।
‘इदितस्त्वङ्कते तत्र कुटिलायां गतावकेत्।’ 3 इति देवः।
णिच्- सन्- ण्वुल् आककः--किका, 4 अककः--किका, अचिकिष 5 कः--षिका
तृच् 6 अकिता-त्री, अकयिता-त्री, अचिकिषिता-त्री
शता अकन्-न्ती, अकयन्-न्ती, अचिकिषन्-न्ती
अकिष्यन्-न्ती-ती, अकयिष्यन्-ती-न्ती, अचिकिषिष्यन्-न्ती-ती
शानच् अकयमानः, अकयिष्यमाणः
क्विप् अक्-अकौ अकः
निष्ठा अकितम्- 7 तः, अकितः, अचिकिषितः-तम्-तवान्
अन्ये प्रत्ययाः अकः, अकः, 8 अचिकिषुः, अचिकयिषुः
तव्यः अकितव्यम्, अकयितव्यम्, अचिकिषितव्यम्
अनीयर् अकनीयम्, अकनीयम्, अचिकिषणीयम्
ण्यत् अथवा यत् आक्यम्, अक्यम्, अचिकिष्यम्
खल् ईषदकः-दुरकः-स्वकः
यक् अक्यमानः, अक्यमानः, अचिकिष्यमाणः
घञ् आकः, अकः, अचिकिषः
तुमुन् अकितुम्, अकयितुम्, अचिकिषितुम्
क्तिन् 9 अक्तिः, अकना, अचिकिषा 10, अचिकयिषा
11 ल्युट् अकनम्, अकनम्, अचिकिषणम्
क्त्वा अकित्वा, अकयित्वा, अचिकिषित्वा
ल्यप् समक्य, समकय्य 12, समचिकिष्य
क्त्वाणमुलौ अकित्वा २, आकमाकम्, 13 आकम् २, अकम् २, अकयित्वा २, अचिकिषम् २
अचिकिषित्वा २
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१)
02
=>
 (ई-भ्वादिः-७९२ सकर्मकः-सेट्-परस्मैपदी)
03
=>
 (श्लो ४१)
04
=>
 [[१। ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः।]]
05
=>
 [[१आ ‘अजादेर्द्वितीयस्य’ (६-१-२) इति द्वितीय- स्यैकाचः द्वित्वम्। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इत्यभ्यासस्य चुत्वम्।]]
06
=>
 (तृन्)
07
=>
 [[आ। ‘असाग्यमास्रं स्थगये कथं वा कगामि किं वा हरयेऽकिताय’ धातु- काव्ये २-८। श्लोकः।]]
08
=>
 [[२। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इति उः प्रत्ययः।]]
09
=>
 [[२आ ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]
10
=>
 [[३। ‘अ प्रत्ययात्’ (३-३-१०२) इति स्त्रियामकारः प्रत्ययः। टाप्।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०००४+ ३५]
12
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
13
=>
 [[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इत्युपधाया दीर्घविकल्पः।]]
Capeller
German
अक
m.
 das Suffix aka (g)
Burnouf
French
अक अक
n.
 péché, faute
peine, chagrin.