| YouTube Channel

अंसः (aMsaH)

 
Apte
English
अंसः [aṃsḥ], [अंस् कर्मभावादौ अच्]
A part, portion
See अंशः.
The shoulder, shoulder-blade
यदयं रथसंक्षोभादंसेनांसो रथोपमश्रोण्याः
V.*
 1.13.
N.
 of a prince. (-सौ) The two angles of an altar [cf.
Goth.
 amsa
L.
 ansa, humerus
Gr.
 omor.]
Comp.
 -कूटः [अंसः कूट इव बृहत्त्वात्] a bull's hump, the protuberance between the shoulders
राजन्यो- च्चांसकूटक्रथनपटुरटद्घोरधारः कुठारः
Prab.*
 1.7. -त्रम [उप. स.]
an armour to protect the shoulders.
a bow. -फलकः the upper part of the spine. -भारः (अंसे˚) [अंसे धृतो भारः शाक. त. वा अलुक्] a burden or yoke put upon the shoulder. -भारिक, -भारिन्
a.
 (अंसे˚) [भस्त्रादिगण, अंस (से) भारेण हरति
ष्ठन्] bearing a yoke or burden on the shoulder. -विवर्तिन् a [उप. स.] turned towards the shoulders
मुख- मंसविवर्ति पक्ष्मलाक्ष्याः
Ś.*
 3.24.
Apte 1890
English
अंसः [अंस् कर्मभावादौ अच्] 1 A part, portion
See अंश.
2 The shoulder, shoulder-blade.
3 N. of a Prince. (
सौ) The two angles of an altar. [cf. Goth. amsa
L. ansa, humerus
Gr. asilla.]
Comp.
कूटः [अंसः कूट इव बृहत्त्वात्] a bull's hump, the protuberance between the shoulders
राजन्योच्चांसकूटक्रथनपटुरटद्घोरधारः कुठारः Prab. 1. 7
त्रं [उप. स.] {1} an armour to protect the shoulders. {2} a bow.
फलकः the upper part of the spine.
भारः (अंसे°) [अंसे धृतो भारः शाक. त. वा अलुक्] a burden or yoke put upon the shoulder.
भारिक,
भारिन् a. (अंसे°) [भस्त्रादि गण, अंस (से) भारेण हरति
ष्ठन्] bearing a yoke or burden on the shoulder.
विवर्तिन् a. [उप. स.] turned towards the shoulders
मुखमंसविवर्ति पक्ष्मलाक्ष्याः Ś. 3. 26.
Apte Hindi
Hindi
अंसः
पुं*
 - अंस्+अच्
"भाग, खंड"
अंसः
पुं*
 - अंस्+अच्
"कंधा, अंसफलक, कंधे की हड्डी"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अंस्यते समाहन्यते भारादिना । अंस(समाघाते)+घञ्(कर्मणि) । ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ ३.३.१९। १.विभागः, अंशः। (पुंन) २.स्कन्धः। ‘अंसः स्कन्धे विभागे स्यात्’ हैमः। ‘अंसलम्बिभिरंसलः’ याद०१६.५१।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्कन्धः, भुजशिरः, अंसः, दोःशिखरम्
noun
अवयवविशेषः, कण्ठबाहुमध्यगः अवयवः।
"हनुमान् रामलक्ष्मणौ स्वस्य स्कन्धे स्थापयित्वा सुग्रीवस्य समीपे गतः। / यथा हि पुरुषो भारं शिरसा गुरुमुद्वहन् तं स्कन्धेन स आधत्ते तथा सर्वाः प्रतिक्रियाः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अंसः,
पुं,
क्ली,
 (अंस्यते समाहन्यते । अंस समा-घाते । घज् । यद्वा अमति अम्यते वा भारा-दिना । अम गतौ । अमेः सन् ।) स्कन्धः । इत्य-मरः ॥
विभागे पुं । इति विश्वो हेमचन्द्रश्च ॥
(अन्यत् सर्व्वम् अंशशब्दे द्रष्टव्यम् ।)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अंस”@} 2 {@“सङ्घाते”@} 3 अदन्तः।
अंसकः-सिका, अंसिसयिषकः-षिका
अंसयिता-त्री, अंसिसयिषिता-त्री
4 अंसयन्-न्ती, अंसिसयिषन्-न्ती
अंसयिष्यन्-न्ती-ती, अंसिसयिषिष्यन्-न्ती-ती
अंसयमानः, अंसिसयिषमाणः
अंसयिष्यमाणः, अंसिसयिषिष्यमाणः
अन् 5 -अंसौ-अंसः
-- अंसितम्-तः, अंसिसयिषितम्-तः-तवान्
अंसः, अंसिसयिषुः
अंसयितव्यम्, अंसिसयिषितव्यम्
अंसनीयम्, असिसयिषणीयम्
अंस्यम्, अंसिसयिष्यम्
ईषदंसः, दुरंसः, स्वंसः
-- अंस्यमानः, अंसिसयिष्यमाणः
अंसः, अंसिसयिषः
अंसयितुम्, अंसिसयिषितुम्
अंसना, अंसिसयिषा
अंसनम्, अंसिसयिषणम्
अंसयित्वा, अंसिसयिषित्वा
समंस्य 6, उदंस्य, 7, समंसिसयिष्य
अंसम् २, अंसयित्वा २, अंसिसयिषम् २
अंसिसयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५४)
02
=>
 [[ड्। “अंश समाघाते। समाघातो = विभाजनम्। अंशयति। चन्द्रो दन्त्यान्तमाह-अंसयति। मयूरव्यं- सकः।” इति क्षीरतरङ्गिणी।]]
03
=>
 (१०-चुरादिः-१९१८। सक। से। उभय।)
04
=>
 [पृष्ठम्००५३+ २७]
05
=>
 [[१। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति सलोपः।]]
06
=>
 [[२। अल्लोपणिलोपयोः स्थानिवद्भावात् ‘अनिदितां--’ (६-४-२४) इति नलोपो न।]]
07
=>
 [[आ। ‘लोके वष्कयतीह चित्रितमहामञ्चे स्वयं चित्रयन् दोष्णा खड्गमुदंस्य तस्य वटयन् हस्तादगृह्णादमुम्।।’ धा। का। ३-६१।]]