अंस (aMsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अंस r. 10th cl. (-अंसयति) To separate or divide
 also written अंश.

 अंस m.
  (-सः)
	 1. A shoulder,  a scapula.
	 2. A part,  a portion. 
 E.
  अंस to
divide,  अच् aff.
   it is also written अंश.

Capeller Eng

English

 अं॑स m.
  shoulder. 

Yates

English

 अंस (त्-क) अंसयति 10.
a. To ap-
portion,  to share out,  or divide.

 अंस (सः) 1.
m.
  A share
 the
shoulder.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अंस  aMsa  m.
   bull's hump  
   अंस  aMsa  m.
   shoulder     
            

Wilson

English

 अंस r. 10th cl. (अंसयति) To separate of divide
 also written
अंश.

 अंस
m.
  (-सः)
1 A shoulder,  a scapula.
2 A part,  a portion. 
E.
  अंस to divide,  अच् aff.
   it is also written अंश.

Apte

English

अंसः [aṃsḥ],  [अंस् कर्मभावादौ अच्]

A part,  portion
 See अंशः.

The shoulder,  shoulder-blade
 यदयं रथसंक्षोभादंसेनांसो रथोपमश्रोण्याः V.*
  1.13.

N.
  of a prince. (-सौ) The two angles of an altar [cf.   Goth.
  amsa
 L.
  ansa,  humerus
 Gr.
  omor.] Comp.
   -कूटः [अंसः कूट इव बृहत्त्वात्] a bull's hump,  the protuberance between the shoulders
 राजन्यो- च्चांसकूटक्रथनपटुरटद्घोरधारः कुठारः Prab.*
  1.7. -त्रम [उप. स.]

an armour to protect the shoulders.

a bow. -फलकः the upper part of the spine. -भारः (अंसे˚) [अंसे धृतो भारः शाक. त. वा अलुक्] a burden or yoke put upon the shoulder. -भारिक,  -भारिन् a.
  (अंसे˚) [भस्त्रादिगण,  अंस (से) भारेण हरति
 ष्ठन्] bearing a yoke or burden on the shoulder. -विवर्तिन् a [उप. स.] turned towards the shoulders
 मुख- मंसविवर्ति पक्ष्मलाक्ष्याः Ś.*
  3.24.

Apte 1890

English

 अंसः [अंस् कर्मभावादौ अच्] 1 A part,  portion
 See अंश. 
2 The shoulder,  shoulder-blade. 
3 N. of a Prince. (
सौ) The two angles of an altar. [cf. Goth. amsa
 L. ansa,  humerus
 Gr. asilla.] 
Comp. 
कूटः [अंसः कूट इव बृहत्त्वात्] a bull's hump,  the protuberance between the shoulders
 राजन्योच्चांसकूटक्रथनपटुरटद्घोरधारः कुठारः Prab. 1. 7 
त्रं [उप. स.] {1} an armour to protect the shoulders. {2} a bow. 
फलकः the upper part of the spine. 
भारः (अंसे°) [अंसे धृतो भारः शाक. त. वा अलुक्] a burden or yoke put upon the shoulder. 
भारिक,  
भारिन् a. (अंसे°) [भस्त्रादि गण,  अंस (से) भारेण हरति
 ष्ठन्] bearing a yoke or burden on the shoulder. 
विवर्तिन् a. [उप. स.] turned towards the shoulders
 मुखमंसविवर्ति पक्ष्मलाक्ष्याः Ś. 3. 26. 

Monier Williams Cologne

English

 अं॑स m.
  the shoulder,  shoulder-blade

 corner of a quadrangle

 N.
  of a king

 अं॑स m.
  du.
  the two shoulders or angles of an altar

 a share (for अंश)

 अंस [cf.   Goth.
  amsa
 Gk. ὦμος,  ἄσιλλα
 Lat.
  humerus,  ansa.]

Monier Williams 1872

English

 अंस अंस,  अस्,  m. (fr. rt. अम्),  the shoulder, 
shoulder-blade
 N. of a king
 a share,  see अंश
(औ),  m. du. the two shoulders or angles of an altar
[cf. Goth. amsa
 Gr. ἄσιλλα Lat. humerus, 
ansa].
—अंस-कूट,  अस्,  m. a bull's hump,  the pro-
tuberance between the shoulders of the Indian ox.
—अंस-त्र,  अम्,  n. armour to protect the shoulder
a bow.
—अंस-ध्री,  f. a cooking vessel(?).
—अंस-
फलक,  अस्,  m. upper part of the spine.
—अंस-
भार or अंसे-भार,  अस्,  m. a yoke or burden put
upon the shoulder.
—अंस-भारिक or अंसे-भारिक, 
अस्,  ई,  अम्,  or अंस-भारिन् or अंसे-भारिन्,  ई,  इणी, 
इ,  bearing a yoke.

Macdonell

English

 अंस áṃsa,  m.
  shoulder.

Goldstucker

English

 अंस I. m. n. (-सः-सम्) 1. The shoulder,  the scapula
 it is mentioned
in medic. amongst those मर्मन् (q. v.) the wounding of which
produces lameness or palsy. 2. (m.) One of the angles of the
वेदि (q. v.),  compared to a shoulder. E. अम्,  uṇ. aff. सन्.
II. m. (-सः) 1. A part,  a portion &c. See अंश. (In this mean-
ing the word is more correctly written अंश.) 2. The name
of a king,  acc. to some,  a son of Anu. E.(?).

Benfey

English

 अंस अंस,  also अंश अंश,  probably
from अम् (originally,  To be strong),  m.
 
and n.
  The shoulder. -- Cf.  Goth. amsa
ἄσιλλα
 Lat. humerus and ansa.

Apte Hindi

Hindi

अंसः
पुं*
  - अंस्+अच्
"भाग,  खंड"

अंसः
पुं*
  - अंस्+अच्
"कंधा,  अंसफलक,  कंधे की हड्डी"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಾಗ / ಅಂಶ / ಪಾಲು
निष्पत्तिः - > अंस (समाघाते) कर्म० “घञ्” (३-३-१९) ।
व्युत्पत्तिः - > अंस्यते समाहन्यते भारादिना |
प्रयोगाः - > “अंसलम्बिभिरंसलः” ।
उल्लेखाः - > याद० १६-५१ ।
अंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಕಂಧ / ಹೆಗಲು

L R Vaidya

English

 aMsa {% m. %} Used in all the senses of अंश.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

२,  अंस,  अक्षि,  अन्तक,  अम्बक,  अयन,  अश्वि,  अश्विनी,  ईक्षण,  ओष्ठ,  कर,  कर्ण,  कुच,  कुटुम्ब,  गरुत्,  गुल्फ,  चक्षु,  जङ्घा,  जानु,  दस्र,  दृश् ,  दृष्टि,  दोः,  द्वन्द्व,  द्वय,  द्वि,  ध्रुव,  नय,  नयन,  नासत्य,  नेत्र,  पक्ष,  पाणि,  बाहु,  भुज,  भुजा,  यम,  यमल,  युग,  युगल,  युग्म,  रविचन्द्रौ,  रविपुत्र,  लोचन,  श्रोत्र,  स्तन,  हस्त

Bopp

Latin

 अंस m. v. अंश et cf. goth. amsa humerus.

Lanman

English

 áṃsa,  m. shoulder. [perhaps,  ‘the strong’
(part),  √am,  1197a: cf. ὦμ-ος,  Lat. um-erus, 
Goth. amsa,  ‘shoulder.’]

Kridanta Forms

Sanskrit

अंस (अं꣡स꣡ समाघाते - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  अंसनम्
अनीयर् =  अंसनीयः - अंसनीया
ण्वुल् =  अंसकः - अंसिका
तुमुँन् =  अंसयितुम् / अंसितुम्
तव्य =  अंसयितव्यः / अंसितव्यः - अंसयितव्या / अंसितव्या
तृच् =  अंसयिता / अंसिता - अंसयित्री / अंसित्री
क्त्वा =  अंसयित्वा / अंसित्वा
ल्यप् =  प्रांस्य
क्तवतुँ =  अंसितवान् - अंसितवती
क्त =  अंसितः - अंसिता
शतृँ =  अंसयन् / अंसन् - अंसयन्ती / अंसन्ती
शानच् =  अंसयमानः / अंसमानः - अंसयमाना / अंसमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  अंस्
मूलधातुः:
   अंस
धात्वर्थः:
  समाघाते
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  अंसयति-ते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

अंस समाघाते 
- अंसयति  अंसः  359

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khur gnas
अंस

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अंसो भुजशिरः स्कन्धो जत्रु संधिरुरोंऽसगः ॥ ५८८ ॥
-wordlist-
 
अंस (पुंक्ली),  भुजशिरस् (क्ली),  स्कन्ध (पुं),  जत्रु (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भुजाग्र
भुजाग्र,  अंस
ओष्ठस्याधश्चिबुकं ललाटमलिकं भुजाग्रमंसं च ।
verse 2.1.1.525
page 0060

नाममाला

Sanskrit

बाहुशिरस्,  अंस
प्राहुर्बाहुशिरोऽंसश्च हस्तशाखा कराङ्गुलिः ॥ १०१ ॥
verse 0.1.1.101
page 0050

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अंस,  त् क विभाजने । अंशकरणे । इति कवि-कल्पद्रुमः ॥
 दन्त्योपधः । विभाजन इति भाजत् क तु पृथक्कृत्यां इत्यस्य रूपं । अंसयतिअंसापयति धनं वणिक् । इति दुर्गादासः ॥

 अंसः,  पुं,
   क्ली,
   (अंस्यते समाहन्यते । अंस समा-घाते । घज् । यद्वा अमति अम्यते वा भारा-दिना । अम गतौ । अमेः सन् ।) स्कन्धः । इत्य-मरः ॥
 विभागे पुं । इति विश्वो हेमचन्द्रश्च ॥
(अन्यत् सर्व्वम् अंशशब्दे द्रष्टव्यम् ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अंस विभाजने अद० चु०
  उभ०
  अंसयति ते आंसिसत् त ।आपुकि अंसापयतीत्येके । वि + विश्लेषकरणे प्रच्यावने च“व्यंसयामास तत् सैन्यमिति” भारतम् । अच् अंसः ।

 अंस पुं अंस--कर्म्मभावादौ अच् । अंशशब्दार्थे,  स्कन्धे च ।“अंसनिषक्तबाहुः” “अंसारोपिचापेनेति” शान्तोऽपिस्कन्धे ।

धातुवृत्तिः

Sanskrit

अंस (अर्थः)  समाघाते
( अंसयति अंसः ) 372

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“अंस”@} 2 {@“सङ्घाते”@} 3 अदन्तः। 
 अंसकः-सिका,  अंसिसयिषकः-षिका
   अंसयिता-त्री,  अंसिसयिषिता-त्री
   4 अंसयन्-न्ती,  अंसिसयिषन्-न्ती
   अंसयिष्यन्-न्ती-ती,  अंसिसयिषिष्यन्-न्ती-ती
   अंसयमानः,  अंसिसयिषमाणः
   अंसयिष्यमाणः,  अंसिसयिषिष्यमाणः
   अन् 5 -अंसौ-अंसः
   -- अंसितम्-तः,  अंसिसयिषितम्-तः-तवान्
   अंसः,  अंसिसयिषुः
   अंसयितव्यम्,  अंसिसयिषितव्यम्
   अंसनीयम्,  असिसयिषणीयम्
   अंस्यम्,  अंसिसयिष्यम्
   ईषदंसः,  दुरंसः,  स्वंसः
   -- अंस्यमानः,  अंसिसयिष्यमाणः
   अंसः,  अंसिसयिषः
   अंसयितुम्,  अंसिसयिषितुम्
   अंसना,  अंसिसयिषा
   अंसनम्,  अंसिसयिषणम्
   अंसयित्वा,  अंसिसयिषित्वा
   समंस्य 6,  उदंस्य,  7,  समंसिसयिष्य
   अंसम् २,  अंसयित्वा २,  अंसिसयिषम् २
   अंसिसयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (५४)
 02 =>
  [[ड्। “अंश समाघाते। समाघातो = विभाजनम्। अंशयति। चन्द्रो दन्त्यान्तमाह-अंसयति। मयूरव्यं- सकः।” इति क्षीरतरङ्गिणी।]]
 03 =>
  (१०-चुरादिः-१९१८। सक। से। उभय।)
 04 =>
  [पृष्ठम्००५३+ २७]
 05 =>
  [[१। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति सलोपः।]]
 06 =>
  [[२। अल्लोपणिलोपयोः स्थानिवद्भावात् ‘अनिदितां--’ (६-४-२४) इति नलोपो न।]]
 07 =>
  [[आ। ‘लोके वष्कयतीह चित्रितमहामञ्चे स्वयं चित्रयन् दोष्णा खड्गमुदंस्य तस्य वटयन् हस्तादगृह्णादमुम्।।’ धा। का। ३-६१।]]

Capeller

German

 अं॑स m.
  Schulter.

Grassman

German

 áṃsa,  m.,  die Schulter. Sie ist wahrscheinlich als die starke bezeichnet,  d. h. als die,  welche im Stande ist,  schwere Lasten zu tragen. Die Wurzel ist (Aufrecht in Kuhnʼs Zeitschr. 〔I, 283〕) am,  deren Grundbedeutung,  „mit Macht herandringen“ ist
 die Bedeutung der Kraft spiegelt sich auch in ámavat (kräftig,  ungestüm),  sowie in dem aus áṃsa abgeleiteten aṃsalá (stark,  kräftig) ab. Das m des Wortes wird durch die entsprechenden Namen der verwandten Sprachen: ὦμος,  umerus,  go. amsa (Cu. 〔487〕) erwiesen.
-au {158, 5}.
-ābhyām {989, 2}.
-ayos {411, 6}.
-eṣu {64, 4}
 {166, 9}. _{166, 10}
 {168, 3}
 {408, 11}
 {572, 13}.

Burnouf

French

 अंस अंस m.
  Cf.  अंश।
	-- अंसल,  cf.  अंशल।
अंसकूट m.
  (कूट bosse) bosse entre les épaules du
bœuf indien. 

Stchoupak

French

 अंस-
 m.
  épaule.
°कूट- m.
  °पृष्ठ- nt. aisselle.
°स्थल- nt. épaule.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.