| YouTube Channel

अंबु (aMbu)

 
Apte 1890
English
अंबु n. [अंब्-शब्दे उण्] 1 Water
गांगमंबु सितमंबु यामुनं K. P. 10.
2 The watery element of the blood (cf. imber).
3 N. of a metre.
4 A term in astrology (लग्नावधिकं चतुर्थस्थानं).
Comp.
कणः a drop of water.
कंटकः (short-nosed), alligator.
किरातः alligator.
कीशः,
कूर्मः a tortoise (शिशुमार)
particularly Gangetic.
केशरः lemon-tree (छालंगवृक्ष).
क्रिया libation of water
presentation of water to the Manes of the deceased.
ग,
चर,
चारिन् a. moving or living in water, aquatic (as fish &c.)
घनः hail.
चत्वरं a lake.
चामरं an aquatic plant (शैवाल).
ज a. produced in water, aquatic (opp. स्थलज)
सुगंधीनि च माल्यानि स्थलजान्यंबुजानि च Rām. (
जः) {1} the moon. {2} camphor. {3} the Sārasa bird. {4} the conch {5} N. of a tree (हिज्जल). (
जं) {1} a lotus
इंदीवरेण नयनं मुखमंबुजेन Ś. Til. 3. {2} the thunderbolt of Indra. °भूः, °आसनः ‘the lotus-born god, ’ Brahmā
°आसना the goddess Lakṣmī.
जन्मन् n. a lotus. (
m.) {1} the moon. {2} the conch. {3} Sārasa.
तस्करः ‘water-thief’, the sun (whose heat drinks up water).
तालः = °चामर.
द a. giving or yielding water. (
दः) {1} a cloud
नवांबुदानीकमुहूर्तलांछने R. 3. 53.
धर [धरतीति धरः, अंबूनां धरः
धृअच्] {1} a cloud
वशिनश्चांबुधराश्च योनयः Ku. 4. 43
शरत्प्रमृष्टांबुधरोपरोधः R. 6. 44. {2} the plant मुस्तक. {3} talc.
धिः [अंबूनि धीयंते अत्र
धा-कि] {1} any receptacle of waters
such as a jar
अंबुधिर्घटः Sk. {2} the ocean
क्षार° Bh. 2. 6. {3} the number four (in Math.). °प्रसवा N. of a plant ( घृतकुमारी).
निधिः ‘treasure of waters’, the ocean
देवासुरैरमृतमंबुनिधिर्ममंथे Ki. 5. 30.
प a. drinking water. (
पः) {1} the ocean. {2} Varuṇa, the regent of waters
रक्षोंबुपानिलशशीशपुराणि चाष्टौ Sid. Śir. {3} N. of a plant ( चक्रमर्दक).
पत्रा N. of a plant ( उच्चटावृक्ष).
पद्धतिः f.,
पातः current, flow or stream of water, cascade
गंगांबुपातप्रतिमा गृहेभ्यः Bk. 1. 8.
प्रसादः,
प्रसादनं [अंबूनि प्रसादयति] the clearing nut tree (कतक) Strychnos Potatorum (the nuts of this tree are used for purifying water
when rubbed on the inner surface of the vessel, they precipitate the impurities which the water contains
फलं कतकवृक्षस्य यद्यप्यंबुप्रसादकं । न नामग्रहणादेव तस्य वारि प्रसीदति).
भवं a lotus.
भृत् m. {1} water-bearer, a cloud. {2} the ocean. {3} = °पत्रा q. v. {4} N. of a plant मुस्तक. {5} talc.
मात्रज a. produced only in water. (
जः) a conch-shell.
मुच् m. a cloud
ध्वनितसूचितमंबुमुचां चयं Ki. 5. 12.
राजः {1} the ocean. {2} Varuṇa.
राशिः receptacle or store of water, the ocean
त्वयि ज्वलत्यौर्व इवांबुराशौ Ś. 3. 3
चंद्रोदयारंभ इवांबुराशिः Ku. 3. 67, R. 6. 57
9. 82.
रुह् n. {1} a lotus. {2} Sārasa.
रुहः,
हं, a lotus
विपुलिनांबुरुहा न सरिद्वधूः Ki. 5. 10. (
हा) N. of the land-lotus plant (स्थलपद्मिनी).
रोहिणी a lotus.
वाची [अंबु तद्वषर्णं वाचयति सूचयति] an epithet applied to the earth during four days from the 10th to the 13th in the dark half of the month of Āṣāḍha when it is supposed to be unclean (रजस्वला इव) and agriculture is prohibited
°प्रदः the 10th day
°त्यागः 13th day.
वासिनी,
वासी N. of a plant ( पाटला), the trumpet flower.
वाहः [ अंबु वहतीति] {1} a cloud
तडित्वंतमिवांबुवाहं Ki. 3. 1
भर्तुर्मित्रं प्रियमविधवे विद्धि मामंबुवाहं Me. 99. {2} a lake. {3} water-bearer. {4} the number 17. {5} a sort of grass.
वाहिन् a. carrying or conveying water. (m.) {1} a cloud. {2} = मुस्तक. (
नी) {1} a wooden vessel, a sort of bucket. {2} a woman fetching water. {3} N. of a stream.
विहारः sporting in water.
विस्रवा = घृतकुमारी.
वेतसः a kind of cane or reed growing in water.
शिरीषिका N. of a plant.
सरणं flow or current of water.
सर्पिणी a leech ( अंबुनि सर्पति)
सेचनी a wooden baling vessel.