| YouTube Channel

अंध (aMdha)

 
Apte 1890
English
अंध a. 1 Blind (lit. and fig.)
devoid of sight, unable to see (at particular times)
दिवांधाः प्राणिनः केचिद्रात्रावंधास्तथापरे
made blind, blinded
स्रजमपि शिरस्यंधः क्षिप्तां धुनोत्यहिशंकया Ś. 7. 24
मदांधः blinded by intoxication
so दर्पांधः, क्रोधांधः
काम°, लोभ°, अज्ञान°
सहजांधदृशः स्वदुर्नये Śi. 16. 29 blind to his own wicked acts.
2 Making blind, preventing the sight
utter, pitchy, complete, thick (darkness) Ms. 8. 94
सीदन्नंधे तमसि U. 3. 38
Māl. 9. 8, 20
See °कूप, °तामसं infra.
धं 1 Darkness.
2 Spiritual ignorance
अज्ञान or अविद्या q. v.
3 Water
also, turbid water.
धः 1 A kind of mendicant (परिव्राजक) who has completely controlled his organs
तिष्ठतो व्रजतो वापि यस्य चक्षुर्न दूरगम् । चतुष्पदां भुवं मुक्त्वा परिव्राडंध उच्यते ॥
2 An epithet of the zodiacal signs at particular periods
( नष्टद्रव्यलाभालाभोपयोगयुक्तो राशिभेदः)
मेषो वृषो मृगेंद्रश्च रात्रावंधाः प्रकीर्तिताः । नृयुक्कर्कटकन्याश्च दिवांधाः परिकीर्तिताः ॥
धाः? (pl.) N. of a people see अंध्र.
Comp.
अलजी a blind boil or abscess in the eyes (one that does not open or suppurate).
अहिः,
अहिकः a blind serpent, i. e. one that is not poisonous. (
हिः,
हिकः) N. of a fish (कुचिका).
कारः [अंधं करोति] darkness (lit. and fig.)
लीनं दिवाभीतमिवांधकारं Ku. 1. 12
काम°, मदन°
अंधकारतामुपयाति चक्षुः K. 36 grows dim
बाष्पजलधारांधकारितमुखी K. 161, 286.
कूपः [ अंधयतीत्यंधः, अंधः कूपः] {1} a well the mouth of which is hidden
a well overgrown with plants &c. {2} [ अंधस्य दृष्ट्यभावस्य कूप इव] mental darkness, infatuation. {3} N. of a hell, to which those who tease and kill harmless creatures are condemned.
तमसं (P. V. 4. 79),
तामसं,
धातमसं deep or complete darkness
लोकमंधतमसात्क्रमोदितौ R. 11. 24
अंधतमसमिव प्रविशामि U. 7 the gloom of hell
प्रध्वंसितांधतमसस्तत्रोदाहरणं रविः Śi. 2. 33. (
सा) night.
तामिस्रः
श्रः (स्रं also). {1} complete or deep darkness (especially of the soul)
तमिस्रोष्टदशधा तथा भवत्यंधतामिस्रः Sāṅ. K. 48 ( भयविशेषविषयकोऽभिनिवेशः)
तस्यामंधतामिस्रमभ्यध्यायत् Mv. 1. {2} spiritual ignorance (देहे नष्टे अहमेव नष्टःइतिरूपमज्ञानं)
enveloped in utter darkness. (
स्रः, स्रं) N. of a division of Tartarus or infernal regions, the second of the 21 hells to which those who seduce the wives of others and enjoy them are condemned. According to Bhavabhūti persons committing suicide were condemned to this hell
cf. अंधतामिस्रा ह्यसूर्या नाम ते लोकास्तेभ्यः प्रतिविधीयंते य आत्मघातिन इत्येवमृषयो मन्यंते U. 4
Ms. 4. 88, 197
Y. 3. 224
doctrine of annihilation after death.
धी a. mentally blind.
पूतना a demoness supposed to cause diseases in children
यो द्वेष्टि स्तनमतिसारकासहिक्काछर्दीभिर्ज्वरसहिताभिरर्द्यमानः । दुर्वर्णः सततमधःशयोऽम्लगंधिस्तं ब्रूयुर्वरभिषजोंधपूतनार्तम् Suśr.
मूषा a small covered crucible with a hole in the side.
मूषिका [अंधं दृष्ट्यभावं मुष्णाति, मुष्-ण्वुल्] N. of a plant or grass देवताड ( तत्सेवनेन चक्षुष्मत्ता भवतीति वैद्यकप्रसिद्धिः).
रात्री dark night (Ved.).
वर्त्मन् m. [अंधं सूर्यप्रकाशराहित्याद्वर्त्म यत्र] the seventh skandha or region of wind.