| YouTube Channel

अंत्य (aMtya)

 
Apte 1890
English
अंत्य a. [अंते भवति वसति &c, अंताय हितः
अंत-यत्] 1 Last, final (as a letter, word &c.)
last (in time, order or place) P. I. 1. 47
as ह of letters, Revatī of asterisms, Mīna of the zodiacal signs &c.
अंत्ये वयसि in old age R. 9. 79
अंत्यं ऋणं R. 1. 71 last debt
°मंडनं 8. 71, Ku. 4. 22.
2 Immediately following (in comp.)
अष्टम° ninth.
3 Lowest (in rank, degree or position), undermost, worst, inferior, base, vile, wretched
°अवस्थां गतः Pt. 4. 110 reduced to the worst plight
अंत्यासु दशासु Pt. 1. 336 at perilous (critical) times
belonging to the lowest caste
चंडाल° स्त्रियः Ms. 11. 176
°स्त्रीनिषेविणः 12. 59
अंत्यादपि वरं रत्नं स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि
शूद्राश्च संतः शूद्राणामंत्यानामंत्ययोनयः (साक्ष्यं कुर्युः) 8. 68, 3. 9
4. 79
Y. 1. 148, 2. 294.
त्यः 1 A man of the lowest caste
see above.
2 N. of a plant (मुस्ता) (f. also) (the roots of which are prescribed for colic).
3 The last syllable of a word.
4 The last lunar month i. e. Fālguna.
5 A Mleccha, foreigner, barbarian.
6 (In Vaiśeshika phil.) A name for the category विशेष
अंत्यो नित्यद्रव्यवृत्तिर्विशेषः परिकीर्तितः । Bhāṣā P.
त्या 1 A technical name for त्रिज्या in astronomy.
2 A woman of the lowest tribe.
त्यं 1 A measure of number
1000 billions (1000, 000, 000, 000, 000.)
2 The 12th sign of the zodiac.
3 The last member or term of a progression (series), the last figure
स्थाप्योंतवर्गो द्विगुणांत्यनिघ्नः Līlā.
Comp.
अनुप्रासः see under अनुप्रास.
अवसायिन् m. f. (°यी, °यिनी) a man or woman of the lowest caste, begotten by a Chāṇḍāla on a Niṣādī woman
निषादस्त्री तु चांडालात्पुत्रमंत्यावसायिनम् । स्मशानगोचरं सूते बाह्यानामपि गर्हितं ॥ Ms. 10. 39
the following {7} are regarded as belonging to this class
चांडालः श्वपचः क्षत्ता सूतो वैदेहकस्तथा । मागधायोगवौ चैव सप्तैतेंऽत्यावसायिनः ॥.
आश्रमिन् m. one who belongs to the last or mendicant order.
आहुतिः,
इष्टिः f.
कर्मन्,
क्रिया last or funeral oblations, sacrifices or rites
°कर्म Ms. 11. 198, 5. 168
अंत्याहुतिं हावयितुं सविप्राः Bk.
ऋणं the last of the three debts which every one has to pay, i. e. begetting children
see अनृण.
गमनं intercourse by a woman of the higher caste with a man of the lowest caste.
ज a. latest born, younger, belonging to the lowest caste
°जैर्नृभिः Ms. 4. 61
°स्त्री 8. 385. (
जः) {1} a Śūdra ( अंत्यः सन् जायते, वर्णमध्ये शेषभवत्वात्). {2} one of the 7 inferior tribes
chāṇḍāla &c.
रजकश्चर्मकारश्च नटो वरुड एव च । कैवर्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते चांत्यजाः स्मृताः ॥ Yama
also Ms. 8. 279
Y. 1. 273. (
जा) a woman of the lowest caste
Ms. 11. 59, 171
Y. 3. 231.
जन्मन्,
जाति,
जातीय a. {1} one belonging to the lowest caste
प्रतिग्रहस्तु क्रियते शूद्रादप्यंत्यजन्मनः Ms. 10. 110. {2} a Śūdra
°तिता Ms. 12. 9. {3} a chāṇḍāla.
धनं the last term of a progression or series.
पदंमूलं the last or greatest root (in a square).
भं {1} the last lunar mansion रेवती. {2} the last sign of the zodiac
Pisces.
युगं the last or Kali age.
योनि a. of the lowest origin
Ms. 8. 68. (
निः) the lowest source or origin
लोपः dropping of the last letter or syllable of a word.
वर्णः,
वर्णा a man or woman of the lowest caste, a Śūdra male or female.
विपुला N. of a metre.