Shabda Sagara

mfn. (-न्यः-न्या-न्यं)
१. Empty, void.
२. Lonely, desert.
३. Vacant.
४. Dovoid of.
५. Indifferent.
६. Guileless.
७. Absent-minded.
८. Nonsensical.
९. Naked, bare.
n. (-न्यं)
१. Heaven, sky, æther.
२. A dot, a spot.
३. A cipher.
४. A vacuum.
५. Non-entity.
f. (-न्या)
१. A hollow reed.
२. The prickly-pear.
३. A barren woman.
E. शुन a dog, यत aff. of fitness, and the vowel substituted for the semi-vowel, and made optionally long.

Capeller Eng

शून्य॑ a. empty, void, desert, unoccupied, vacant;
wanted, missing, absent, wandering or absent in mind;
lonely, solitary;
deprived of, free from (instr. or —°);
unreal, vain. n. void, desert, solitude, vacuum, blank, absence of (—°);
nought, a cypher;
as adv. without, except (—°). — Loc. w. रु howl in a desert, cry in vain.


शून्य (न्यः-न्या-न्यं)
a. Empty; lonely.
n. Sky, atmosphere; a dot; a cypher; a vacuum. १.
f. Hollow reed; prickly pear.


mfn. (-न्यः-न्या-न्यं)
१ Empty, void.
२ Lonely, desart.
n. (-न्यं)
१ Heaven, sky, æther.
२ A dot, a spot.
३ A cypher.
४ A vacuum.
f. (-न्या)
१ A hollow reed.
२ The prickly pear.
E. शुन a dog, यत् aff. of fitness, and the vowel substituted for the semivowel, and made optionally long.


शून्य [śūnya], a. [शूनायै प्राणिवधाय हितं रहस्यस्थानत्वात् यत् Tv.]

Empty, void.

Vacant (applied also to the heart, glances &c.), absent, listless; गमनमलसं शून्या दृष्टिः Māl. १.१७; see शून्यहृदय below.


Lonely, desolate, secluded, deserted; शून्येषु शूरा न के K. P.७; Bk.६.९; शून्यं मन्ये जगदविरतज्वालमन्तर्ज्वलामि U.३. ३८; M¯l.९.२.

Dejected, downcast, dispirited; शून्या जगाम भवनाभमुखी कथंचित् Ku.३.७५; Ki.१७.३९.

Utterly devoid or deprived of, without, wanting in (with instr. or in comp.); अङ्गुलीयकशून्या मे अङ्गुलिः Ś. ५; दया˚, ज्ञान˚, &c.



Nonsensical, unmeaning; मुहुरविशदवर्णां निद्रया शून्यशून्याम् Śi.११.४.

Bare, naked.

न्यम् A vacuum, void, blank.

The sky, space, atmosphere.

A cipher, dot.

Non-entity, (absolute) non-existence; दूषण- शून्यबिन्दवः N.१.२१.

N. of Brahman.

An earring; शून्यकर्णः Amaru. -Comp. -अशून्यम् emancipation of the spirit even during a personऽs life (जीवन्मुक्ति).-पदवी the passage of the soul (ब्रह्मरन्ध्र). -पालः a substitute; त्वां हि मत्स्यो महीपालः शून्यपालमिहाकरोत् Mb.४. ३५.११ (com. राज्ञो$सन्निधाने पालकम्). -मध्यः a hollow reed. -मनस्, -मनस्क a. absent-minded, listless. -मुख, -वदन a. with a blank face, with a downcast countenance. -वादः the doctrine of the non-existence of anything, the doctrine of a Buddhist sect. -वादिन् m.

an atheist.

a Buddhist. -व्यापार a. unoccupied.-हृदय a.

absent-minded; V.२; कस्मिन्नपि पूजार्हे$पराद्धा शून्यहृदया शकुन्तला Ś.४.

open-hearted, unsuspecting.

Monier Williams Cologne

शून्य॑ a mf(आ)n. empty, void (with वाजिन् = ‘a riderless horse’; with राज्य = ‘a kingless kingdom’), hollow, barren, desolate, deserted, Br. &c. &c.

empty i.e. vacant (as a look or stare), absent, absentminded, having no certain object or aim, distracted, MBh.; Kāv. &c.

empty i.e. possessing nothing, wholly destitute, MBh.; Kathās.

wholly alone or solitary, having no friends or companions, R.; BhP.

void of, free from, destitute of (instr. or comp.), wanting, lacking, Kāv.; Kathās.; Pur.; Sarvad. non-existent, absent, missing, Kāv.; Pañcat.

vain, idle, unreal, nonsensical, R.; Rājat.; Sarvad.

void of results, ineffectual (अ-शून्यं-√ कृ, ‘to effect’, ‘accomplish’), Śak.; Ratnāv.

free from sensitiveness or sensation (said of the skin), insensible, Bhpr.

bare, naked, MW.

guileless, innocent, ib.

indifferent, ib.

शून्य॑ n. a void, vacuum, empty or deserted place, desert (शून्ये, in a lonely place), MBh.; R. &c.

(in phil.) vacuity, nonentity, absolute non-existence (esp. with Buddhists), IW. ८३ n. ३; १०५, n.४; MWB. ७ n. १; १४२

N. of Brahma, MW.

(in arithm.) nought, a cypher, VarBṛS.; Gaṇit. (cf. IW. १८३)

space, heaven, atmosphere, L.

a partic. phenomenon in the sky, L.

an earring (See next). [cf. Gk. κενός, κενεός; Aeol. κέννος.]

शून्य b &c. See p. १०८५, col. १.

Spoken Sanskrit

पुरोगशून्यानि purogazUnyAnin.leadingzeros  [ computer ]
पुरोवर्तिशून्यानि purovartizUnyAnin.leadingzeros  [ computer ]
प्रकेवल शून्य prakevala zUnyan. absolute zero  [ Phys. ]
बिन्दु or cypher
नवख navakhan. billion (nine zeroes)  [ American ]
द्वादशख dvAdazakhan. billion (twelve zeroes)  [ English ]
शुन्य-विभ्रम-शोधन zunya-vibhrama-zodhanan. correcting for zero error  [ Phys. ]

शून्य zUnyacypher  [ Math. ]
शुन्य zunyan.cypher
अभ्र abhran.cypher  [ in arithmetic ]
शून्यवत् zUnyavatind. like a cypher
बिन्दु bindum. zero or cypher
शून्यबिन्दु zUnyabindum. mark of a cypher or nought
खगुण khaguNaadj. having a cypher as multiplier
खहर khaharaadj. having a cypher for its denominator

Spoken Sanskrit

एषा षट् शून्य शून्य शून्य चत्वारि वा?eSASaTzUnyazUnyazUnyacatvArivA?sent.Isit६०००४?
शून्यzUnya cypher  [ Math. ]
शून्यzUnya cipher  [ Math. ]
शून्यzUnyaadj. blank
शून्यzUnyaadj. vacant  [ as in look or stare ]
शून्यzUnyan. absolute non-existence  [ Buddhist philosophy ]
शून्य स्थानzUnya sthAnan. empty place
शून्य-मनस्कzUnya-manaskaadj. absent  [ inattentive ]
शून्य-मनस्कzUnya-manaskaadj. inattentive
शून्य-मनस्कzUnya-manaskaadj. absent-minded
प्रकेवल शून्य prakevala zUnyan. absolute zero  [ Phys. ]
शून्य-मनस्कताzUnya-manaskatAf. absent-mindedness
शून्य-मनस्कताzUnya-manaskatAf. absence of mind


śūn-yá, a. empty, void, unoccupied, deserted;
riderless (horse);
vacant (gaze);
absent, distraught;
deprived or devoid of, free from, lacking (in., -°);
wanting, non-existent (-°);
empty, vain, idle;
n. empty or deserted place;
emptiness, void, non-entity;
non-existence of (-°);
absolute vacuity (B.);
earring (rare).


शून्य (probably for original श्वन्य, vb. श्वि),
I. adj.
१. Empty, void, Vikr. ६६, १; vacant, Mālat. ११, ८; ruined, Rām. २, १३, १६.
२. Deprived of, with instr., Bhāṣāp. ६९ (read शून्या सिद्धिर्); Vikr. d. १३० (as former part of a comp. Without, Pañc. २०८, २२; figurat., Böhtl. Ind. Spr. २४९).
३. Unsuspicious, Rām. ३, ५०, २४.
४. Unmeaning, indifferent, Pañc. ११७, १४.
५. Lonely, Pañc. २३१, १८ (शून्ये, secretly); desert, Rām. ३, ५१, १७ (n. in the lonely place).
II. f. या, A hollow reed.
III. n.
१. A vacuum.
२. Heaven.
३. A dot.
४. A cypher.
५. Absolute vacuity or rather nonentity, a principle of the Bauddha metaphysics, Vedāntas. in Chr. २११, १४.
अ-, adj. full, performed, Śāk. २४, १६. अन्यथा
-सिद्धि-, adj. free from superfluous determination (as a cause), Bhāṣāp. १५.
परि-, adj. completely empty, or void of, Ragh. ८, ६५; १९, ६.
सर्व-, adj. completely empty, Hit. i. d. १२५, M. M.




சூ’ன்ய : இல்லாத, காலியான, தனியான.


Śūnya = Vishṇu (१००० names).


शून्य वि।



३। १। ५६। २। ३

निर्णिक्तं शोधितं मृष्टं निःशोध्यमनवस्करम्. अवसारं फल्गु शून्यं तु वशिकं तुच्छरिक्तके॥

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्


, क्ली, आकाशम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥ (यथा, भागवते । ६ । १३ । २० । “स वै त्वाष्ट्रवधो भूयानपि पापचयो नृप । नीतस्तेनैव शून्याय नीहार इव भानुना ॥ ”) बिन्दु इति हेमचन्द्रः ॥

, त्रि, अतिशयेन ऊनः । अभावविशिष्टः । असम्पूर्णः । खालि इति पारस्यभाषा । तत्- पर्य्यायः । वशिकः २ तुच्छः ३ रिक्तकः ४ । इत्यमरः ॥ शुन्यम् ५ । इति तट्टीकायां भरतः ॥ “अविद्यजीवनं शून्यं दिक् शून्या चेदबान्धवा । पुत्त्रहीनं गृहं शून्यं सर्व्वशून्या दरिद्रता ॥ ” इति चाणक्यम् ॥ (शून्यायै प्राणिहिंसायै हितः रहस्यस्थानत्वात् शूना + यत् । यद्वा, शूने हितम् । श्वन् + “शुनः । सम्प्रसारणं वा च दीर्घत्वम् । ५ । १ । २ । इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्या यत् सम्प्रसारणं दीर्घत्वञ्च । ) निर्ज्जनः । इति मेदिनी ॥ (यथा, भट्टिः । १८ । २९ “केन संविद्रते नान्यस्त्वतो वान्धववत्सलः । विरौमि शून्यं प्रोर्णौमि कथं मन्युसमुद्भवम् ॥ ”)


त्रि० शूनायै प्राणिबधाय हितम् रहस्यस्थानत्वात् यत् । १ निर्जनस्थाने मेदि० । २ आकाशे शब्दच० । ३ बिन्दुमात्रे हेमच० । ४ अभावे च अमरः । ५ असम्पूर्णे ६ ऊने ७ तुच्छे च त्रि० अमरः ।

Capeller Germany

leer, öde, unbesucht, unbesetzt;
unbeschäftigt, ziellos, zerstreut;
besitzlos, allein;
frei von, ermangelnd, ohne (Instr. o. —°);
eitel, nichtig, n. Leere, Öde, Wüste;
das Nichtdasein von (—°);
Nichts, Null (auch als Zeichen).

Burnouf French

शून्य a. vide; creux [en parlant du son];
— S. n. le vide;
les espaces célestes.
Point, marque;
Chiffre, parafe.
— S. f. शून्या roseau creux.
Cactus, bot.
Cf. gr. .
शून्यता f. (sfx. ता) vide, vacuité, Bd.
शून्यमध्य m. canne de roseau, tige creuse.
शून्यवादिन् m. (वद्) philosophe professant la doctrine du vide.

Stchoupak French

a. vide, désert, inoccupé (avec वाजिन्- m. cheval sans cavalier);
absent (regard, esprit), distrait;
privé de tous ses biens;
abandonné par son entourage, seul;
vidé de, privé de, dépourvu de (instr. ifc.);
qui manque, absent;
vain, nul, irréel;
nt. vide, désert;
endroit inoccupé ou inhabité;
néant, non-existence (not. philos.);
boucle dऽoreille (?);
-क- nt. absence, manque de;
-ता- f. -त्व- nt. fait dऽêtre vide, dऽêtre solitaire, dऽêtre désert;
ifc. absence ou manque de;
absence dऽesprit, distraction;
néant, non existence;
nature illusoire (de tous les phénomènes );
-वत् adv. comme un zéro;
-ई-कृ- vider (lieu), quitter;
-ई-भू- devenir désert ou désolé.
°कर्ण- m. oreille ornée dऽune boucle (?).
°पाल- m. remplaçant.
°बन्धु- m. fils de Tṛṇabindu.
°शून्य- a. entièrement vide ou vain (discours).
°हृदय- a. qui a lऽesprit absent, abstrait;
sans coeur;
-त्व- nt. absence dऽesprit, perte de conscience.
शून्याशय- a. id.;
qui a lऽesprit absent, qui ne pense à rien.