विन्दु (vindu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 विन्दु mfn.
   (-न्दुः-न्दुः-न्दु)
	 1. Intelligent,  knowing.
	 2. Liberal,  munificent.
m.
  (-न्दुः)
	 1. A drop of water or any liquid.
	 2. A spot,  a dot,  a
mark.
	 3. The bite or mark of a tooth.
	 4. The part of the forehead
between the eye-brows.
	 5. A mark or spot of coloured paint on
an elephant's face or trunk.
	 6. The dot over a letter representing
the nasal termination. 
	 7. A secondary but connecting incident
in a drama.
 E.
  विद to know,  to be,  to be a part of,  Unādi aff.
   उ, 
and the nasal augment.

Capeller Eng

English

 1 विन्दु a.
  knowing,  familiar with (—°).

 2 विन्दु a.
  finding,  winning,  procuring. 

 3 विन्दु v. बिन्दु॑.

Yates

English

 विन्दु (न्दुः-न्दुः-न्दु) 1.
m.
  A drop,  spot, 
mark,  dot.
a. Intelligent,  liberal.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

विन्दु 	-	 vindu 	-	 adj.
  	-	  acquiring
विन्दु 	-	 vindu 	-	 adj.
  	-	  procuring
विन्दु 	-	 vindu 	-	 adj.
  	-	  acquainted or familiar with
विन्दु 	-	 vindu 	-	 adj.
  	-	  knowing
विन्दु 	-	 vindu 	-	 adj.
  	-	  getting
विन्दु 	-	 vindu 	-	 adj.
  	-	  finding
विन्दु 	-	 vindu 	-	 m.
  	-	  drop

Wilson

English

 विन्दु
mfn.
   (-न्दुः-न्दुः-न्दु)
1 Intelligent,  knowing.
2 Liberal,  munificent.
m.
  (-न्दुः)
1 A drop of water or any liquid.
2 A spot,  a dot,  a mark.
3 The bite or mark of a tooth.
4 The part of the forehead between the eye-brows.
5 A mark or spot of coloured paint on an elephant's face or trunk.
6 The dot over a letter representing the nasal termination. 
7 A secondary but connecting incident in a drama.
E.
  विद to know,  to be,  to be a part of,  Uṇādi aff.
   उ,  and the nasal
augment.

Apte

English

विन्दु [vindu],  a.
 

Intelligent,  wise.

Liberal. -न्दुः A drop
 see बिन्दु.

Apte 1890

English

 विंदु a. 1 Intelligent,  wise. 
2 Liberal. 
दुः A drop
 see बिंदु. 

Monier Williams Cologne

English

 1. विन्दु mfn.
   finding,  getting,  acquiring,  procuring,  PañcavBr.
   (cf.   गो-,  लोक-व्°).

 2. विन्दु mfn.
   (fr.  √ 1. विद्) knowing,  acquainted or familiar with (ifc. ),  Vās.
 

 =
  वेदितव्य,  L.
 

 3. विन्दु,  °दुक,  °दुल. See बिन्दु.

Monier Williams 1872

English

 विन्दु,  उस्,  उस्,  उ,  intelligent,  knowing
 liberal, 
munificent
 finding,  obtaining [cf. लोक-व्°]
 (उस्), 
m. a detached particle,  drop,  (in the Vedas usually
spelt बिन्दु,  q. v.,  and in this sense,  according to
some,  fr. rt. बिद् or बिन्द्)
 a drop of water or other
liquid,  tear-drop [cf. जल-व्°,  वाष्प-व्°
 rarely
neut.,  e. g. in Mahā-bh. Droṇa-p. 2113. अश्रु-विन्-
दूनि,  ‘drops of tears’]
 a drop of water taken as a
measure
 a spherule,  globule,  spot,  dot,  mark
 a
mark or spot of coloured paint on an elephant's
trunk
 the dot over a letter representing the Anu-
svāra
 (in manuscripts) a mark over an erased word
to show that the word ought not to be erased [cf.
कुण्डलना]
 a mark made by the teeth of a lover
on the lips of his mistress
 a peculiar mark like a
dot made in cauterizing
 a particular part of the
mystic rites of the Śaivas
 the part of the forehead
between the eyebrows
 (in the drama) the unex-
pected development of a secondary incident (which, 
like a drop of oil in water,  expands and furnishes an
important element in the plot)
 N. of the author of
a Rasa-paddhati
 (अवस्),  m. pl.,  N. of a warrior
tribe.
—विन्दु-घृत,  अम्,  n.,  Ved.,  N. of a parti-
cular medicinal compound taken in small quantities.
—विन्दु-चित,  अस्,  m. a kind of deer or other animal
(= रोहिष).
—विन्दु-चित्रक,  अस्,  m. the spotted
antelope.
—विन्दु-जाल or विन्दु-जालक,  अम्,  n.
a mass of dots or spots
 coloured marks or spots on
an elephant's face and trunk.
—विन्दु-तन्त्र,  अस्, 
m. a die,  dice
 a kind of chess-board.
—विन्दु-
तीर्थ,  अम्,  n.,  N. of a sacred bathing-place.
—विन्-
दु-देव,  अस्,  m. = ण,  a Buddhist deity
 N. of
Śiva.
—विन्दु-नाथ,  अस्,  m.,  N. of a teacher of
the Haṭha-vidyā.
—विन्दु-पत्त्र,  अस्,  m. a species
of birch tree.
—विन्दु-पत्त्रक,  a species of ama-
ranth used as a vegetable.
—विन्दु-फल,  अम्,  n.
a pearl.
—विन्दु-मत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessing drops, 
formed into balls or globules (Ved.)
 (आन्),  m.,  N.
of a son of Marīci by Vindu-matī
 (अती),  f. epithet
of certain verses mentioned in the Śārṅgadhara-
paddhati
 N. of a particular treatise
 of the wife of
Marīci and mother of Vindu-mat
 of a daughter
of Śaśa-vindu and wife of Māndhātṛ
 of various
other women.
—विन्दु-माधव,  अस्,  m. a form
of Viṣṇu.
—विन्दु-रेखक,  अस्,  m. a kind of bird.
—विन्दु-रेखा,  f. a row or line of points or dots
N. of a daughter of Caṇḍa-vikrama.
—विन्दु-वा-
सर,  अस्,  m. the day of fecundation or conception.
—विन्दु-सङ्ग्रह,  अस्,  m.,  N. of a work on
medicine.
—विन्दु-सन्दीपन,  अम्,  n.,  N. of a
commentary on the Siddhānta-tattva-vindu.
—विन्दु-
सरस्,  अस्,  n.,  N. of a sacred lake,  (also written
विन्दु-सर।)
—विन्दु-सार,  अस्,  m.,  N. of a king
(a son of Candra-gupta).
—विन्दु-सेन,  अस्,  m.,  N.
of a king (a son of Kṣatraujas).
—विन्दु-ह्रद, 
अस्,  m.,  N. of a lake.

Macdonell

English

 विन्दु vind-u,  a.
  〈1.〉 knowing,  familiar with 🞄(—°)
 〈2.〉 finding,  seeking,  gaining (—°)
 〈3.〉 m.
  🞄drop (v. bindú).

Benfey

English

 विन्दु विन्दु, 
 I. i. e. विद् + उ,  adj.
 
 1.
Intelligent.
 2. Liberal.
 II. m.
 
 1. A
drop of any liquid,  Pañc. 123,  14
 Vikr.
d. 80.
 2. A drop of water,  taken as a
measure.
 3. A spot.
 4. The bite or
mark of a tooth.
 5. A mark of coloured
paint on an elephant's face or trunk.
 6.
A dot over a letter representing the
अनुस्वार।
 7. The part of the fore-
head between the eyebrows.
 -- Comp.
 
सुवर्ण- (m. ),  Viṣṇu,  Mālat. 166,  16
the name of a holy place,  Mālat. 145,  6.
हिरण्य-,  m.
  fire,  MBh. 13,  1697.

Chandas

Sanskrit

सम-वृत्तम्,  अक्षराणि-
  24,  पादेऽक्षराणि-
  6
मात्राः -  10
मात्रा-विन्यासः
 
द दा दा दा दा द
लक्षण-मूलम् -  आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्

Apte Hindi

Hindi

विन्दु
वि*  - "विद् + उ,  नुमागमः"
"मनीषी,  बुद्धिमान्"

विन्दु
वि*  - -
उदार

विन्दुः
पुं*
  - -
बुँद

विन्दुः
पुं*
  - विन्द् + उ
"बूंद,  बिंदी"

विन्दुः
पुं*
  - विन्द् + उ
"बिंदु,  बिंदी"

विन्दुः
पुं*
  - विन्द् + उ
हाथी के शरीर पर रंगीन बिंद या चिह्न

विन्दुः
पुं*
  - विन्द् + उ
"शून्य,  सिफर"

L R Vaidya

English

 vindu {% (I) a. %} Wise,  intelligent.

 vindu {% (II) m. %} The same as बिंदु q.v.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

०,  अनन्त,  अन्तरिक्ष,  अभ्र,  अम्बर,  अम्बुद,  असत्,  आकाश,  खं,  ख,  गगन,  छिद्र,  जलद,  जलधर,  जलधरपथ,  दिव,  नग्न,  नभ,  पयोद,  पयोधर,  पुष्कर,  पूर्ण,  पृथु,  पृथुल,  बिन्दु,  मेघ,  रन्ध्र,  वरीय,  विन्दु,  वियत्,  विष्णुपद,  विष्णुपाद,  विहायस्,  वृहत्,  व्योम,  शून्य

Bopp

Latin

 विन्दु m. gutta. MEGH. 19.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Vindu,  n. of a mountain: Māy 〔254.1〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 vindu (EI 7-1-2),  also spelt bindu
 ‘cypher’.
(SII 2),  a flaw in diamonds.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वेदिता विदुरो विन्दुर्वन्दारुस्त्वभिवादकः ॥ ३४९ ॥
-wordlist-
 
वेदितृ (पुं),  विदुर (पुं),  विन्दु (पुं),  वन्दारु (पुं),  अभिवादक (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 वि(बि)न्दुः,  पुं,
   (बिदि अवयवे + बाहुलकादुः ।)जलकणा । तत्पर्य्यायः । पृषत् २ पृषतः ३विप्रुट् ४ । इत्यमरः ॥
 पृषन्ति ५ विप्लट् ६ । इतितट्टीका ॥
 (यथा,  पञ्चतन्त्रे ।“जलबिन्दुप्रपातेन क्रमशः पूर्य्यते घटः ।स हेतुः सर्व्वशास्त्रस्य धर्म्मस्य च धनस्य च ॥
”)दन्तक्षतविशेषः । भ्रुवोर्मध्यम् । रूपकार्थ-प्रकृतिः । इति मेदिनी । दे,  १०-११ ॥
 अनुस्वारः ।यथा । “बिन्दुद्बिबिन्दुमात्रौ वर्णौ क्रमान्नुवी संज्ञौस्तः ।” इति मुग्धबोधव्याकरणम् ॥
 अपि च ।“शिवो वह्निसमायुक्तो वामाक्षिबिन्दुभूषितः ।एकाक्षरो महामन्त्रः श्रीसूर्य्यस्य प्रकीर्त्तितः ॥
”इति सूर्य्यकवचम् ॥
बन्दूत्पत्तिर्यथा,  --“सच्चिदानन्दविभवात् सकलात् परमेश्वरात् ।आसीच्छक्तिस्ततो नादो नादाद्बिन्दुसमुद्भवः ॥
”इति सारदातिलके १ पटलः ॥
अपि च ।“आसीद्बिन्दुस्ततो नादो नादाच्छक्तिः समुद्भवा ।नादरूपा महेशानी चिद्रूपा परमा कला ॥
नादाच्चैव समुत्पन्नः अर्द्धबिन्दुर्महेश्वरि ।सार्द्धत्रितयबिन्दुभ्यो भुजङ्गी कुलकुण्डली ॥
”इति कुब्जिकातन्त्रे १ पटलः ॥
“बिन्दुर्नादो बीजमिति तस्य भेदाः समीरिताः ।बिन्दुः शिवात्मको बीजं शक्तिर्नादस्तयोर्मिथः ॥
समवायः समाख्यातः सर्व्वागमविशारदैः ॥
”इति सारदातिलकः ॥
अन्यच्च ।“बिन्दुः शिवात्मकस्तत्र बीजं शक्त्यात्मक स्मृतम् ।तयोर्योगे भवेन्नादस्ताभ्यो जातास्त्रिशक्तयः ॥
”इति क्रियासारः ॥

 वि(बि)न्दुः,  त्रि,  (वेत्ति तच्छीलः । विदज्ञाने +“बिन्दुरिच्छुः ।” ३ । २ । १६९ । इति उप्रत्ययोलुमागमश्च निपात्यते ।) ज्ञाता । इत्यमरः ॥
दाता । इत्यजयपालः ॥
 वेदितव्यः । इतिशब्दरत्नावली ॥

Capeller

German

 1. विन्दु dass.

 2. विन्दु kennend,  vertraut mit (—°).

 3. विन्दु s. बिन्दु.

Grassman

German

 (vindu),  a.,  findend,  aufsuchend [v. vind],  in go-vindú.

Burnouf

French

 विन्दु विन्दु a. (विन्द्,  ou विद्) qui sait [? qui trouve], 
savant.
		 Libéral.

 विन्दु विन्दु m.
  goutte
		 marque,  tache
		 marque de couleur
tracée sur la face ou sur la trompe d'un éléphant
		 le signe de
l'anusvāra,  tg.
		 Le point qui sépare les deux sourcils.
विन्दुचित्रक m.
  antilope tachetée.
विन्दुजाल n.
  marques de couleur sur la face ou sur la trompe
d'un éléphant.
विन्दुतन्त्र m.
  dé à jouer.
विन्दुरेखक m.
  esp. d'oiseau.

Stchoupak

French

 १ विन्दु-
 = बिन्दु-।

 २ विन्दु-
 a. ifc. qui cherche,  qui trouve 
 familier avec qqch.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.