Shabda Sagara

विचार
m. (-रः)
१. The exercise of judgment or reason on a present object, investigation, consideration, deliberation.
२. Dispute, discussion.
३. Selection.
४. Doubt, hesitation.
५. Prudence.
E. वि before, चर् to go, aff. घञ् ।

Capeller Eng

विचार m. proceeding, mode of procedure ( = a single case), also = seq.

Yates

वि-चार (रः) १.
m. The exercise of judgment or reason; investigation; discussion.

Wilson

विचार
m. (-रः)
१ The exercise of judgment or reason on a present object, investigation, consideration, deliberation.
२ Dispute, discussion.
E. वि before चर to go, aff. घञ्।

Apte

विचारः [vicārḥ], १ Reflection, deliberation, thought, consideration; विचारमार्गप्रहितेन चक्षुषा Ku.५.४२.

Examination, discussion, investigation; तत्त्वार्थविचार.

Trial (of a case); विषसलिलतुलाग्निप्रार्थिते मे विचारे Mk.९.४३.

Judgment, discrimination, discernment, exercise of reason; विचारमूढः प्रतिभासि मे त्वम् R.२.४७.

Decision, determination.

Selection.

Doubt, hesitation.

Prudence, circumspection. -Comp. -ज्ञ a. able to decide, a judge. -भूः f.

a tribunal, seat of justice.

particularly, the judgment-seat of Yama. -मूढ a.

Mistaken in judgment.

Foolish. -शील a. thoughtful, considerate, prudent.

स्थलम् a tribunal.

logical discussion.

Monier Williams Cologne

वि-चार a m. (ifc. f(आ). ) mode of acting or proceeding, procedure (also = a single or particular case), ŚrS.

change of place, Gobh.

pondering, deliberation, consideration, reflection, examination, investigation, RPrāt.; MBh. &c.

doubt, hesitation, R.; Kathās.; BhP.

a probable conjecture, Sāh.

dispute, discussion, W.

prudence, MW.

वि-चार b &c. See under वि-√ चर्.

Spoken Sanskrit

विचारvicAram.dispute
विवादvivAdam.dispute
विरुद्धोक्ति viruddhoktif.dispute
विरोधोक्ति virodhoktif.dispute
वाद vAdam.dispute
वादानुवाद vAdAnuvAdam.dispute
अपरव aparavam.dispute
प्रविवाद pravivAdam.dispute
वाक्कलह vAkkalaham.dispute
उत्तरप्रत्युत्तर uttarapratyuttaran.dispute
कार्य kAryan.dispute
वादयुद्ध vAdayuddhan.dispute
द्वैध dvaidhan.dispute
विब्रवीति { विब्रू } vibravIti { vibrU }verbdispute
विब्रूते { विब्रू } vibrUte { vibrU }verbdispute
विवदते { वि- वद् } vivadate { vi- vad }verb १dispute
विवक्ति { वि- वच् } vivakti { vi- vac }verb ३dispute
विवादाध्यासित vivAdAdhyAsitaadj.disputed
विवदित vivaditaadj.disputed
व्युदित vyuditaadj.disputed

विचारvicAram.idea
विचारvicAram.thought
विचारvicAram.dispute
विचार vicAram.concept  [ computer ]
विचारvicAram. counsel
विचारvicAram. reflection
विचारvicAram. mode of acting or proceeding
विचारvicAram. discussion
विचारvicAram. prudence
विचारvicAram. examination
विचारvicAram. change of place
विचारvicAram. verdict
विचारvicAram. procedure
विचारvicAram. investigation
विचारvicAram. consultation
विचारvicAram. probable conjecture
विचारvicAram. doubt
विचारvicAram. deliberation
विचारvicAram. consideration
विचारvicAram. pondering
विचारvicAram. hesitation
कीदृक् मारात्मक-विचार kIdRk mArAtmaka-vicAram. What a deadly idea.

Macdonell

विचार
vi-cāra, m. [√ car] procedure (S., E.);
consideration, reflexion, deliberation;
discrimination, investigation, examination;
hesitation: -jña, m. one skilled in discrimination, competent judge;
-cāraṇa, n. consideration, reflection;
investigation, discussion;
hesitation: ā, f. distinction;
kind;
-cāraṇīya, fp. needing careful consideration;
-cāra-dṛś, a. employing no spies as eyes and regarding the matter with deliberation;
-cāra-mū- -ḍha, pp. deficient in discretion;
-cārayitavya, fp. needing careful consideration;
-cāra-vat, a. acting with deliberation, circumspect;
-cār- -ita, cs. pp. √ car;
-cārin, a. (ṇ -ī) having wide ways (earth;
RV.¹);
wandering about;
acting;
dissolute;
reflecting, considering, examining;
-cārya, fp. needing (long) reflexion;
n. imps. one should reflect or hesitate;
-cālana, a. (ī) destroying (-°).

Benfey

विचार, i. e. वि-चर् + अ, m.
१. Consideration, Hit. ii. d. ४२; deliberation, Pañc. i. d. ४१७ (doubt).
२. Discrimination, selection, Hit. १०४, ७ (read सारासारविचारः).
३. Discussion.
४. Judging, Hit. ii. d. ७२; judgment, Hit. ११६, १०; decision.
५. Prudence, Böhtl. Ind. Spr. २८९१.
--
Comp. अ-विचार + म्, adv. without long consideration, Daśak. in Chr. १८८, १३.
निस्-, adj. not reflecting, Rājat. ६, ३२३. ºरम्, adv. without long reflection, Rām. २, २३, १० Gorr.
सु-, m. due consideration.
स्वप्न-, m. interpretation of dreams.

Hindi

विचार

Kalpadruma

विचारः
, पुं, (विशेषेण चरणं पदार्थादिनिर्णये ज्ञानमिति । वि + चर + घञ् । ) तत्त्वनिर्णयः । इति व्यवहारतत्त्वम् ॥ सन्दिग्धे वस्तुनि प्रमा- णेन तत्त्वपरीक्षा । इति गोयीचन्द्रः । प्रमाणै- रथपरीक्षणं विमर्शमात्रमिति केचित् । इति भरतः ॥ तत्पर्य्यायः । तर्कः २ निर्णयः ३ गुञ्जा ४ चर्च्चा ५ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ संख्या ६ विचारणा ७ । इत्यमरः ॥ चर्च्चनम् ८ संख्यानम् ९ । इति तट्टीका ॥ विचारणम् १० वितर्कः ११ व्युहः १२ व्यूहः १३ ऊहः १४ वितर्कणम् १५ । इति शब्दरत्नावली ॥ प्रणि- धानम् १६ समाधानम् १७ । इति जटाधरः ॥ (यथा, कथासरित्सागरे । ३६ । ८८ । “न चैवं क्षमते नारी विचारं मारमोहिता । यदियं क्रमते राज्ञी तव काम्यं विपद्गतम् ॥ ” नाट्योक्तलक्षणविशेषः । तल्लक्षणं यथा, साहित्य- दर्पणे । ६ । ४४७ । “विचारो युक्तवाक्यैर्य्यदप्रत्यक्षार्थसाधनम् ॥ ”)

Vachaspatyam

विचार
पु० वि + चर—घञ् । १ तत्त्वनिर्णये सन्दिग्धे वस्तुनि प्रमाणेन तत्त्वपरीक्षायां २ तदनुगुणे वाक्यस्तोमे च ।
“विपरीतोद्भावकपरविजिगीषया न्यायप्रयोग इति” केचित् प्राहुः । यथा पदार्थानुमानस्थले पर्वतो वह्णि- मान् धूमवत्त्वादित्यादि । अत्र च पर्वते वह्नौ साधनोये प्रतिवादिना च पर्वतो न वह्निमानित्यादि विपरीतवाक्ये प्रयुक्ते मध्यस्थस्य संशयी जन्यते । तन्निवृत्त्यर्थं वादिना पर्वतो वह्निमानित्यादिप्रतिज्ञादिघटितवाक्यप्रयोगरूपः विचारः क्रियते इति । ४ विगतश्चारो यस्मात् प्रा० व० । चार- शून्ये च “विचारदृक्चारदृगप्यवर्त्तत” ।

Grammar

विचार विचारणा, examination, question or topic or subject for examina- tion:cf. कुतः पुनरियं विचारणा l M.Bh. on P. I. १.५० Vart. १.

Capeller Germany

विचार
m. Verfahren, Unterscheidung, Überlegung, Prüfung, Bedenken.

Burnouf French

विचार
विचार m. (चर्) distinction; discussion; délibération, jugement motivé.
विचारण n. [f. आ] mms.
— F. le système मीमांसा।
विचारभू f. (भू place) réunion de personnes qui délibèrent.
Le tribunal de Yama.
विचारयामि (c. de चर्) faire aller çà et là, ordonner de parcourir.
Douter, hésiter;
examiner, considérer;
décider, résoudre, fixer.
Inventer, imaginer.
Qqf. apercevoir.
विचार्य a. discutable, à discuter.

Stchoupak French

वि-चार-
m. réflexion, examen mental, investigation, hésitation (-अण्त् कृ- tergiverser, hésiter);
-ण- nt. -णा- f. id.
°मूढ- a. v. qui porte un jugement insensé ou erroné.
°दोलाम् आ-रुह्- se livrer à de longues réflexions .