| YouTube Channel

उत्कट (utkaTa)

 
शब्दसागरः
English
उत्कट
mfn.
(-टः-टा-टं)
1. Much, excessive.
2. Drunk, mad, furious.
3. Proud, haughty.
4. Uneven.
5. Difficult.
6. Superior, high.
m.
(-टः)
1. Intoxication, pride.
2. An elephant in rut.
3. Sara grass,
(Saccharum sara.)
n.
(-टं)
1. Woody cassia or its bark.
2. Sarsapa-
rilla.
E.
उत् high, great, and कटच्
aff.
Capeller Eng
English
उत्कट
a.
exceedingly great, strong, intense, violent
abounding in, full of (—°)
drunken, mad.
Yates
English
उत्क_ट (टः-टा-टं)
a. Much
furious
proud.
m.
Intoxication, pride.
n.
Woody Cassia.
Spoken Sanskrit
English
उत्कट - utkaTa -
adj.
- richly endowed with
उत्कट - utkaTa -
adj.
- excessive
उत्कट - utkaTa -
adj.
- spacious
उत्कट - utkaTa -
adj.
- haughty
उत्कट - utkaTa -
adj.
- abounding in
उत्कट - utkaTa -
adj.
- much
उत्कट - utkaTa -
adj.
- ardent
उत्कट - utkaTa -
adj.
- uneven
उत्कट - utkaTa -
adj.
- drunk
उत्कट - utkaTa -
adj.
- superior
उत्कट - utkaTa -
adj.
- exceeding the usual measure
उत्कट - utkaTa -
adj.
- difficult
उत्कट - utkaTa -
adj.
- mad
उत्कट - utkaTa -
adj.
- large
उत्कट - utkaTa -
adj.
- high
उत्कट - utkaTa -
adj.
- gigantic
उत्कट - utkaTa -
adj.
- furious
उत्कट - utkaTa -
adj.
- immense
उत्कट - utkaTa -
adj.
- proud
उत्कट - utkaTa -
m.
- or a similar kind of grass
उत्कट - utkaTa -
m.
- intoxication
उत्कट - utkaTa -
m.
- pride
उत्कट - utkaTa -
m.
- baruwa sugarcane [ Saccharum bengalense - Bot. ]
उत्कट - utkaTa -
m.
- fluid dropping from the temples of an elephant in rut
उत्कट - utkaTa -
n.
- fragrant bark of cinnamon [ Laurus Cassia - Bot. ]
उत्कट utkaTa
adj.
immense
अपरिमाण aparimANa
adj.
immense
अभ्व abhva
adj.
immense
अविमित avimita
adj.
immense
उल्बण ulbaNa
adj.
immense
परोमात्र paromAtra
adj.
immense
प्रोद्दाम proddAma
adj.
immense
विमहत् vimahat
adj.
immense
अमितम् amitam
ind.
immensely
अमित amita
ind.
immensely
अत्यन्तः हर्षः atyantaH harSaH
m.
immense joy
अभ्व abhva
n.
immense power
अमितात्मन् amitAtman
adj.
of an immense mind
अमितवीर्य amitavIrya
adj.
of immense strength
अतिप्रमाण atipramANa
adj.
beyond measure immense
अत्युत्कट atyutkaTa
adj.
very imposing or immense
अमेयात्मन् ameyAtman
adj.
possessing immense powers of mind
महामेघस्वन mahAmeghasvana
adj.
sounding like immense thunder-clouds
अग्रसारा agrasArA
f.
short method of counting immense numbers
युगायते { युगाय } yugAyate { yugAya } verb appear like a yuga i.e. like an immense period of time
उत्कट utkaTa
adj.
immense
अपरिमाण aparimANa
adj.
immense
अभ्व abhva
adj.
immense
अविमित avimita
adj.
immense
उल्बण ulbaNa
adj.
immense
परोमात्र paromAtra
adj.
immense
प्रोद्दाम proddAma
adj.
immense
विमहत् vimahat
adj.
immense
अमितम् amitam
ind.
immensely
अमित amita
ind.
immensely
अत्यन्तः हर्षः atyantaH harSaH
m.
immense joy
अभ्व abhva
n.
immense power
अमितात्मन् amitAtman
adj.
of an immense mind
अमितवीर्य amitavIrya
adj.
of immense strength
अतिप्रमाण atipramANa
adj.
beyond measure immense
अत्युत्कट atyutkaTa
adj.
very imposing or immense
अमेयात्मन् ameyAtman
adj.
possessing immense powers of mind
महामेघस्वन mahAmeghasvana
adj.
sounding like immense thunder-clouds
अग्रसारा agrasArA
f.
short method of counting immense numbers
युगायते { युगाय } yugAyate { yugAya } verb appear like a yuga i.e. like an immense period of time
Wilson
English
उत्कट
mfn.
(-टः-टा-टं)
1 Much, excessive.
2 Drunk, mad, furious.
3 Proud, haughty.
4 Uneven.
5 Difficult.
6 Superior, high.
m.
(-टः)
1 Intoxication, pride.
2 An elephant in rut.
3 Sara
grass, (Saccharum sara.)
n.
(-टं)
1 Woody cassia or its bark.
2 Sarsaparilla.
E.
उत् high, great, and कटच्
aff.
Apte
English
उत्कट [utkaṭa],
a.
Large, spacious
ज्याजिह्वया वलयितोत्कटकोटि- दंष्ट्रम्
U.*
4.29.
Powerful, mighty, extraordinary, fierce
अत्युत्कटे रौद्रे शत्रौ यस्य हीयते
Pt.*
1.13
Mv.*
1.39, 5.33.
Excessive, much
अत्युत्कटैः पापपुण्यैरिहैव फलमश्नुते
H.*
1.85.
Prominently visible, conspicuous
˚लाञ्छनस्य
U.*
35.
Abounding in, richly endowed with
पादपान् कुसुमोत्कटान् Rām.
Drunk, mad, furious
मदोत्कटः.
Superior, high.
Proud, haughty.
Uneven.
Difficult.
टः A fluid (ichor) dropping from the temples of an etephant in rut.
An elephant in rut.
The plant Saccharum Sara (इक्षुतृण).
Pride, intoxication. -टाः The plant Laurus Cassia (सैहीलता
Mar.
उट्कटारी, सिंहपिंपळी). -टम् The fragrant bark of Laurus Cassia (Mar. दालचिनी).
Apte 1890
English
उत्कट a. 1 Large, spacious
U. 4. 29.
2 Powerful, mighty, extraordinary, fierce
Pt. 1. 103
Mv. 1. 39, 5. 33.
3 Excessive, much
अत्युत्कटैः पापपुण्यीरहेव फलमश्नुते H. 1. 83.
4 Prominently visible, conspicuous
°लांछनस्य U. 5. 36.
5 Abounding in, richly endowed with
पादपान् कुसुमोत्कटान् Rām.
6 Drunk, mad, furious
मदोत्कटः.
7 Superior, high.
8 Proud, haughty.
9 Uneven.
10 Difficult.
टः 1 A fluid (ichor) dropping from the temples of an elephant in rut.
2 An elephant in rut.
3 The plant Saccharum Sara.
4 Pride, intoxication.
टा The plant Laurus Cassia ( सैहीलता).
टं The fragrant bark of Laurus Cassia.
Monier Williams Cologne
English
उत्-कट
mfn.
(fr. 1. उद् with affix कट,
Pāṇ.
v, 2, 29), exceeding the usual measure, immense, gigantic,
R.
Prab.
Pañcat.
&c.
richly endowed with, abounding in
MBh.
R.
Pañcat.
&c.
drunk, mad, furious,
MBh.
R.
excessive, much
superior, high, proud, haughty
uneven
difficult
उत्-कट
m.
fluid dropping from the temples of an elephant in rut,
L.
the plant Saccharum Sara, or a similar kind of grass,
Suśr.
intoxication, pride,
L.
उत्-कट
n.
the fragrant bark of Laurus Cassia.
Monier Williams 1872
English
उत्कट उत्-कट, अस्, आ, अम् (fr. 1. उद्), ex-
ceeding the usual measure, important
richly endowed
with, abounding in
drunk, mad, furious
excessive,
much
superior, high, proud, haughty
uneven
difficult
(अस्), m. fluid dropping from the temples
of an elephant in rut
the plant Saccharum Sara, or
a similar kind of grass
intoxication, pride
(आ), f.
the plant Laurus Cassia
N. of a town
(अम्), n. the
fragrant bark of Laurus Cassia.
Macdonell
English
उत्कट ut-kaṭa,
a.
excessive, extraordinary
🞄very great, very strong or violent
abounding 🞄in (—°)
drunk
furious, mad.
Benfey
English
उत्कट उत्कट, i. e. उद्-कट (कट
is probably a change of कष्ट),
adj.
,
f.
टा।
1. Excessive, Rām. 5, 13, 37.
2.
Abounding in, Rām. 2, 55, 30.
3.
Drunk, MBh. 2, 2160.
4. Furious,
Rām. 6, 73, 7.
--
Comp.
अति-,
adj.
ex-
ceedingly great, Hit. i. d. 78.
मद-,
I.
adj.
1. arrogant. 2. furious.
II.
m.
an elephant in rut.
Hindi
Hindi
भयंकर
Apte Hindi
Hindi
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
"बड़ा, प्रशस्त"
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
"शक्तिशाली, ताकतवर, भीषण"
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
"अत्यधिक, ज्यादह"
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
"भरपूर, समृद्ध"
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
"मदिरासेवी, मदमत्त, उन्मत्त, मदोत्कट"
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
"श्रेष्ठ, उत्तम"
उत्कट
वि* - उद्+कटच्
विषम
उत्कटः
पुं*
- उद्+कटच्
हाथी के मस्तक से बहने वाला मद
उत्कटः
पुं*
- उद्+कटच्
मदयुक्त हाथी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उत्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲವಂಗಪತ್ರೆ/ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ
उत्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುಂಠಿ
उत्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೆಣಸು
उत्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಪ್ಪಲಿ
निष्पत्तिः - > उत् - "कटच्" (५-२-२९)
उत्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದವೇರಿದ ಆನೆ
उत्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಮಲು /ಮದ /ಮತ್ತು
उत्कट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತೀವ್ರವಾದ /ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ
उत्कट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಬಲವಾದ /ಅತಿಶಯವಾದ
प्रयोगाः - > "अत्युत्कटैः पुण्यपापैरिहैव फलमश्नुते"
उल्लेखाः - > हितो०
उत्कट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟವಾದ /ವಿಷಮವಾದ /ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ
उत्कट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗರ್ವಿಷ್ಠ /ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ /ದುರಭಿಮಾನಿ
उत्कट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮದವೇರಿದ /ಅಮಲೇರಿದ
विस्तारः - > "उत्कटस्तीव्रमत्तयोः" - मेदि०
L R Vaidya
English
utkawa {% (I) a. (f. टा) %} 1. Abounding in, richly endowed with
2. mad, furious
3. excessive, much, अत्युत्कटैः पापपुण्यैरिहैव फलमश्नुते Hit.i.
4. superior
5. uneven.
utkawa {% (II) m. %} 1. An elephant in rut
2. fluid dropping from the temples of an elephant.
Bopp
Latin
उत्कट (e praep. उत् s. कट v. gr. 652.)
1) multus. HIT.
23. 15.
2) ebrius, furiosus. H. 4. 38. N. 13. 8.
3) m. ele-
phantus coitûs appetens.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
कूट
पु
कूट, अनृत, यन्त्र, आयोधन, माया, उत्कट
कूटाख्यानृतयन्त्रायोधनमायोत्कटादिषु
verse 2.1.1.14
page 0008
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
उत्कट poet. Śp. p. 11.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Utkaṭa, m., nt., or °ṭā, f., n. of a town (droṇamukha, °khya, q.v.): Mvy 〔5285〕 °ṭo nāma droṇamukham
Divy 〔620.12〕 °ṭaṃ nāma droṇa° (acc.), 28 utkaṭadroṇamukhyaṃ
〔621.10〕 yenotkaṭaṃ droṇamukhaṃ (nom., nt.), 19 °ṭān [Page120-b] (abl.)
fem. 〔620.21〕 °tāṃ nāma droṇamukhaṃ (acc.), °ṭā 26. From a verbally close Pali parallel DN 〔i.87.6〕 it appears that the town called in Pali Ukkaṭṭhā (see DPPN) is the same
see Puṣkarasārin.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
उत्कट, पागल
adjective
यः कमपि कार्यं प्रति यावान् अनुरक्तः आसक्तः लीनः येन सः अन्यस्मिन् कार्ये प्रवर्तते।
"अधुना निर्वाचनस्य कारणात् उत्कटाः नेतारः ग्रामे ग्रामे अटन्ति।"
Synonyms:
उन्मत्त, प्रमत्त, प्रमद, मत्त, उन्मत्तक, उन्मदित, उत्कट, उद्युत, कुश, दृप्त, निर्दट, निर्दड, मदकल, मोमुघ, वातहत, वातुल, वातूल, सोन्माद, ह, सोन्माद, हतचित्त, हतचेतस्, हरिप्रिय
adjective
यस्य बुद्धौ कोऽपि विकारः अस्ति।
"भस्मराशीकृतं स्वं गृहं दृष्ट्वा असहायः श्यामः उन्मत्तः अभवत्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबा उत्कस्तूत्सुक उन्मनाः
उत्कण्ठितोऽभिशस्ते तु वाच्यक्षारितदूषिताः ४३६
-wordlist-
मत्त (पुं), शौण्ड (पुं), उत्कट (पुं), क्षीब (पुं), उत्क (पुं), उत्सुक (पुं), उन्मनस् (पुं), उत्कण्ठित (पुं), अभिशस्त (पुं), वाच्य (पुं), क्षारित (पुं), दूषित (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उल्वण
उल्वण, उद्धत, उद्भट, उत्कट
उल्वणमुद्धतमुद्भटमुत्कटमिति नातिनानार्थाः ७४४
verse 4.1.1.744
page 0085
नाममाला
Sanskrit
उल्बण, दारुण, तिग्म, घोर, तीव्र, उग्र, उत्कट
उल्बणं दारुणं तिग्मं घोरं तीव्रोग्रमुत्कटम्
verse 0.1.1.184
page 0087
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उत्कटं, त्रि, (उद्गतः कटः आवरणं आवरको वायस्य ।) तीव्रम् मत्तम् इति मेदिनी
विषमम् ।इति शब्दरत्नावली
(यथा रामायणे काण्डे ।“चन्द्रांशुनिकराभासा हाराः कासाञ्चिदुत्कटाः ।स्तनमध्ये सुविन्यस्ता विरेजुर्हंसपाण्डराः”
)
उत्कटं,
क्ली,
गुडत्वक् तेजपात इति ख्यातं इतिकेचित् इत्यमरमरतौ
दारचिनि इतिख्यातम् इति राजनिर्घण्टः
(अस्य पर्य्यायानाहभावप्रकाशे पूर्व्वखण्डे, “त्वक्पत्रञ्च वराङ्गंस्याद् भृङ्गञ्चोदन्तमुत्कटम्” ।)
उत्कटः,
पुं,
(उद्गतमदवृत्तेः उच्छब्दात् स्वार्थे स-म्मोदश्चेति कटच् ।) मदः इति शब्दरत्नावली
संजातमदहस्ती इति हारावली
शरः ।रक्तेक्षुः इति राजनिर्घण्टः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उत्कट
पु०
अतीव कटति उद् + कट--अच् रक्तेक्षौ, शरेच त्वक्पत्रे (तेजपात) गुडत्वचि (दारचिनि) चन० अविसंवादिविषये
त्रि०
उत्ककोटिसम्भवनातत्रौत्कट्यं विषयताविशेषः अविसवादिप्रवृत्तिप्रयो-जकताप्रयोज्य इति नव्यनैयायिकाः उद्गतः कटः आवरणंयस्य प्रादि० ब० तीव्रे
त्रि०
भिन्नकटे गजे
पु०
।“चन्द्रांशुनिकराभासाहाराः कासाञ्चिदुत्कटाः” रामा० ।मदोत्कटः “शुक्रशोणिसंयोगे यो भवेद्दोष उत्कटः”सुश्रु० “कितवा यानि दीव्यन्तः प्रलपन्त्युत्कटा इव” भा०स० अ० विषमे
त्रि०
उत्कठाशनम् “कांश्चित्त कुटजा-नान्तु विटपेषूकटानिव” भा० व० १५६ अ० सैंहील-तायाम् स्त्री
Capeller
German
उत्कट übermäßigig, außerordetlich, voll
von (—°), trunken, toll.
Burnouf
French
उत्कट उत्कट a. (कट्) excessif
violent.
Fou,
furieux.
En folie, en rut. -- S.
m.
éléphant en rut.
Violence
orgueil tyrannique.
Stchoupak
French
उत्-कट-
a. démesuré, excessif
fou furieux
proéminent
qui
abonde en
-अम् très, violemment.