प्रस्थ (prastha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रस्थ mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं)
	 1. Expanding,  spread.
	 2. What stays well,  firm, 
solid.
	 3. Who goes on a journey or march,  &c.
	 m.
  (-स्थः)
	 1. A
measure of quantity,  four Kuḍavas,  or forty-eight double-hand-
fuls.
	 2. Table land on the top of a mountain. 
	 3. A level expanse.
4. A Prastha of any thing,  or any thing measuring a Prastha. E.
 
प्र before,  स्था to stand,  aff.
   क ।

Capeller Eng

English

 प्रस्थ m.
  n.
  table-land on a mountain,  surface,  plain
 a
cert.
   weight & measure.

Yates

English

 प्र-स्थ (स्थः) 1.
m.
  A measure of quan-
tity,  4
kudavas,  48 double hand-
fuls
 table-land on a mountain. 
a. Going forth
 spread
 solid.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   प्रस्थ  prastha  m.
    kilogram    
   सहस्रधान्य  sahasradhAnya n.
   kilogram  [ weight ]   
   किलोपरमित  kiloparamita n.
   per kilogram      
            

Wilson

English

 प्रस्थ
mfn.
   (-स्थः-स्था-स्थं)
1 Expanding,  spread.
2 What stays well,  firm,  solid.
3 Who goes on a journey or march,  &c.
m.
  (-स्थः)
1 A measure of quantity,  four Kuḍavas,  or forty-eight double handfuls.
2 Table land on the top of a mountain. 
3 A level expanse.
4 A Prastha of any thing,  or any thing measuring a Prastha.
E.
  प्र before स्था to stand,  aff.
   क.

Apte

English

प्रस्थ [prastha],  a.
 

Going to,  visiting,  abiding in
 as in वानप्रस्थ.

Going on a journey.

Spreading,  expanding.

Firm,  stable.

स्थः,  स्थम् A level expanse,  level plain
 as in ओषधिप्रस्थ,  इन्द्रप्रस्थ &c.
 

Table-land on the top of a mountain
 प्रस्थं हिमाद्रेर्मृगनाभिगन्धि किंचित् क्कणत्किन्नरमध्युवास Ku.*
  1.54
 Me.*
  6.

The top or peak of a mountain
 Śi.*
  4.11.(where it has sense 4 also).

A particular measure of capacity equal to thirty-two palas.

Anything measuring a Prastha (a seer)
 प्रस्थभुग्देवदत्त इत्युच्यते । यद्यपि सूपशाकादिभिरधिकः प्रस्थो भवति तथापि भुजौ प्रस्थो निर्दिश्यते । व्यञ्जनानि ओदनार्थानि ŚB. on MS.*  1.8.29
 प्रस्थं वाहसहस्रेषु यात्रार्थं चैव कोटिषु Mb.
 *  12.288.3
 (com.  प्रस्थं पुरुषाहारपरिमितं धान्यम्).Comp.   -पुष्पः a variety of holy basil.

Apte 1890

English

 प्रस्थ a. 1 Going to,  visiting,  abiding in
 as in वानप्रस्थ. 
2 Going on a journey. 
3 Spreading,  expanding. 
4 Firm,  stable. 
स्थः,  
स्थं 1 A level expanse,  level plain
 as in ओषधिप्रस्थ,  इंद्रप्रस्थ &c. 
2 Table-land on the top of a mountain
 प्रस्थं हिमाद्रेर्मृगनाभिगंधि किंचित् क्वणतकिन्नरमध्युवास Ku. 1. 54
 Me. 58. 
3 The top or peak of a mountain
 Śi. 4. 11 (where it has sense 4 also). 
4 A particular measure of capacity equal to thirty-two palas. 
5 Anything measuring a Prastha. 
Comp. 
पुष्पः a variety of holy basil. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-स्थ mfn.
   going on a march or journey,  going to or abiding in (cf.   वन-प्र्°)

 stable,  firm,  solid,  W.
 

 expanding,  spread,  ib.

 प्र-स्थ m.
  n.
  table-land on the top of a mountain,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 प्र-स्थ m.
  a level expanse,  plain (esp.   at the end of names of towns and villages
 cf.
   इन्द्र-,  ओषधि-,  करीर-प्र्° and See Pāṇ.
  iv,  2,  110)

 a partic.  weight and measure of capacity (=  32 Palas or =
  1/4 of an Āḍhaka
 or =
  16 Palas =
  4 Kuḍavas =
  1/4 of an Āḍhaka
 or =
  2 Śarāvas
 or =
  6 Palas
 or =
  1/16 of a Droṇa),  MBh.
  
 Kāv.
 
 Suśr.
  &c.
  

 N.
  of a monkey,  R.
 

Monier Williams 1872

English

 प्र-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  going on a march or
journey,  going to,  visiting,  abiding in [cf. वन-प्°]
stable,  firm,  solid
 expanding,  spread
 (अस्,  अम्), 
m. n. table-land on the top of a mountain
 a level
expanse,  (at the end of names of towns and villages, 
cf. इन्द्र-प्°,  ओषधि-प्°,  करीर-प्°
 see Pāṇ. IV.
2,  110)
 a particular weight and measure of capacity
(= 32 Palas = (1/4) of an Āḍhaka
 or = 16 Palas = 4
Kuḍavas = (1/4) of an Āḍhaka
 or = 2 Śarāvas
 or =
6 Palas
 or = (1/16) of a Droṇa)
 a Prastha of anything
or anything measuring a Prastha,  (according to the
Su-śruta a man should never lose more than a
Prastha of blood in being bled)
 (अस्),  m.,  N. of a
man.
—प्रस्थ-पुष्प,  अस्,  m. ‘flowering on the
mountain-top, ’ a species of plant,  a variety of Tulasī
or basil with small leaves.
—प्रस्थम्-पच,  अस्,  आ, 
अम्,  cooking a Prastha (said of a cooking utensil
capable of containing one Prastha).
—प्रस्था-वत्, 
आन्,  अती,  अत्,  hastening away,  rapid,  (according to
Mahī-dhara = उत्कृष्ट-जवोपेत)
 (अती),  f.,  N. of
a river.

Macdonell

English

 प्रस्थ pra-stha,  m.
  n.
  [standing forth,  prominent],  🞄table-land on a mountain,  plateau
 🞄level expanse,  plain
 a measure of capacity 🞄(= ¤32¤ Palas)
 -sthāna,  n.
  setting out,  marching 🞄forth,  proceeding,  departure,  advent
 despatch 🞄(of wares),  journey to the next world
 🞄religious mendicancy
 way of thinking,  🞄method,  system,  sect
 kind of inferior 🞄drama: -dundubhi,  m.
  drum giving the signal 🞄for marching
 -sthānīya,  a.
  relating to 🞄departure
 -sthāpana,  n.
  sending away,  despatching,  🞄dismissing
 giving currency to (an expression)
 🞄-sthāpita,  cs. pp. (√ sthā) sent 🞄away,  despatched
 -sthāpya,  cs. fp. to be 🞄sent away or dismissed
 -sthāyin,  a.
  setting 🞄[Page183-3] 🞄out,  departing
 -sthita,  pp. (√ sthā) set 🞄out,  departed
 marched forth
 gone on a 🞄journey
 n.
  departure: -yājyā,  f.
  verse pronounced 🞄on offering the Soma vessels called 🞄‘prasthita’
 -sthiti,  f.
  setting out,  departure
 🞄-stheya,  fp. n.
  imps. one should set 🞄out or depart.

Benfey

English

 प्रस्थ प्र-स्थ (vb. स्था), 
 I. adj.
 
 1.
Who goes on a journey.
 2. Expand-
ing.
 3. Solid.
 II. m.
  and n.
 
 1. Table-
land on the top of a mountain,  Sund.
4,  6.
 2. A measure of quantity.
 --
 Comp.
 
इन्द्र-,  n.
  (m. ),  the name of a
town. 
उदय-,  the table-land on the
top of the mountain,  behind which
the sun rises,  Daśak. in Chr. 184,  4.
खाण्डव-,  m.
  the name of a town. 
हिम-,  m.
  the Himālaya mountains.

Apte Hindi

Hindi

प्रस्थ
वि* - प्र +  स्था +  क
"जाने वाला,  दर्शन करने वाला,  पालन करने वाला"

प्रस्थ
वि* - प्र +  स्था +  क
यात्रा पर जाने वाला

प्रस्थ
वि* - प्र +  स्था +  क
"फैलाने वाला,  विस्तार करने वाला"

प्रस्थ
वि* - प्र +  स्था +  क
"दृढ़,  स्थिर"

प्रस्थः
पुं*
  - प्र +  स्था +  क
"समतल भूमि,  चौरस मैदान"

प्रस्थः
पुं*
  - प्र +  स्था +  क
पर्वत के शिखर पर समतल या चौरस भूमि

प्रस्थः
पुं*
  - प्र +  स्था +  क
पहाड़ का शिखर या चोटी

प्रस्थः
पुं*
  - प्र +  स्था +  क
एक विशिष्ट माप जो ३२ पलों के बराबर होता है।)

प्रस्थः
पुं*
  - प्र +  स्था +  क
’प्रस्थ’ के तोल के बराबर कोई वस्तु

प्रस्थम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  क
"समतल भूमि,  चौरस मैदान"

प्रस्थम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  क
पर्वत के शिखर पर समतल या चौरस भूमि

प्रस्थम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  क
पहाड़ का शिखर या चोटी

प्रस्थम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  क
एक विशिष्ट माप जो ३२ पलों के बराबर होता है।)

प्रस्थम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  क
’प्रस्थ’ के तोल के बराबर कोई वस्तु

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾನುಪ್ರದೇಶ /ಬೆಟ್ಟದ ಸಮಪ್ರದೇಶ /ಸಮವಾದ ಭೂಭಾಗ
निष्पत्तिः - > प्र + ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "कः" (वा० ३-३-५८)
व्युत्पत्तिः - > प्रतिष्ठन्तेऽत्र
प्रयोगाः - > "प्रस्थं हिमाद्रेर्मृगनाभिगन्धि किञ्चित्क्वणित्किन्नरमध्युवास"
उल्लेखाः - > कुमा० १-५४
प्रस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉನ್ನತವಾದ ವಸ್ತು
प्रस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತದ ಶಿಖರ /ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿ
प्रयोगाः - > "यतः परार्ध्यानि भृतान्यनूनैः प्रस्थैर्मुहुर्भूरिभिरुच्छिखानि"
उल्लेखाः - > माघ० ४-११
प्रस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಧಾನ್ಯದ ಅಳತೆ /ಬಳ್ಳ /ಸೇರು
निष्पत्तिः - > प्र + ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "कः" (वा० ३-३-५८)
व्युत्पत्तिः - > प्रस्थीयतेऽनेन
प्रस्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಥಿರವಾದ /ದೃಢವಾದ
विस्तारः - > "प्रस्थोऽत्री मानभेदे स्यात् सानावुन्मितवस्तुनि" - मेदि०

L R Vaidya

English

 prasTa {% (I) a. (f. स्था) %} 1. Going on a journey
 2. spreading,  expanding
 3. firm,  stable.

 prasTa {% (II) m.n. %} 1. A level expanse (as in इंद्रप्रस्थ)
the table-land or peak of a mountain,  दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः कैलासस्य Megh.i.58,  or प्रस्थं हिमाद्रेर्मृगनाभिगंधि किंचित् क्वणत् किंनरमध्युवास K.S.x.54
a particular measure of capacity equal to thirty-two palas
anything measuring a prastha.

Bopp

Latin

 प्रस्थ m. (KARM. ex प्र et स्थ stans) planities in vertice mon-
tis. SU. 4. 6.

Indian Epigraphical Glossary

English

 prastha (IE 8-6
 CII 4
 Chamba),  a measure of capacity, 
often regarded as one-sixteenth of a droṇa
 cf. Pāli pattha,  a land
measure.

Lanman

English

 prastha,  m. n. table-land on a mountain.
[‘that which stands forth from the surrounding
country, ’ fr. √sthā (333) + pra.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  गम्भीर,  शान्त,  सौम्य,  अटल,  दृढ,  स्थिरधी,  स्थिरमति,  स्थिरमनस्,  स्थिरात्मन्,  स्थितिमत्,  स्थितमति,  स्थितप्रजा,  स्थितधी,  सुस्थिर,  सुधीर,  प्रस्थ,  धृतात्मन्
adjective
 
यः चञ्चलः नास्ति।
 "सः प्रकृत्या गम्भीरः अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gad kha
१) तट २) प्रस्थ

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पाय्यं हस्तादिभिस्तत्र स्याद्गुञ्जाः पञ्च माषकः ॥ ८८३ ॥
ते तु षोडश कर्षोऽक्षः पलं कर्षचतुष्टयम् ।
बिस्तः सुवर्णो हेम्नोऽक्षे कुरुबिस्तस्तु तत्पले ॥ ८८४ ॥
तुला पलशतं तासां विंशत्या भार आचितः ।
शाकटः शाकटीनश्च शलाटस्ते दशाचितः ॥ ८८५ ॥
चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थः प्रस्थैश्चतुर्भिराढकः ।
चतुर्भिराढकैर्द्रोणः खारी षोडशभिश्च तैः ॥ ८८६ ॥
-wordlist-
 
पाय्य (क्ली),  गुञ्जा (स्त्री),  माषक (पुंक्ली),  कर्ष (पुंक्ली),  अक्ष (पुं),  पल (पुंक्ली),  बिस्त (पुं),  कुरुबिस्त (पुं),  तुला (स्त्री),  भार (पुं),  आचित (पुं),  शाकट (पुं),  शाकटीन (पुं),  शलाट (पुं),  आचित (पुं),  कुडव (पुं),  प्रस्थ (पुं),  आढक (पुं),  द्रोण (पुं),  खारी (स्त्री)

--source--
 
स्नुः प्रस्थः सानुरश्मा तु पाषाणः प्रस्तरो दृषत् ॥ १०३५ ॥
ग्रावा शिलोपलो गण्डशैलाः स्थूलोपलाश्च्युताः ।
-wordlist-
 
स्नु (पुं),  प्रस्थ (पुंक्ली),  सानु (पुंक्ली),  अश्मन् (पुं),  पाषाण (पुं),  प्रस्तर (पुं),  दृषद् (स्त्री),  ग्रावन् (पुं),  शिला (स्त्री),  उपल (पुं),  गण्डशैल (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सानु
सानु,  प्रस्थ
नितम्बः कटको ज्ञेयः सानु प्रस्थं तटं भृगुः ।
verse 2.1.1.166
page 0021

प्रस्थ
प्रस्थ,  परिमाण
परिमाणेऽपि प्रस्थः सर्वात्मनि सर्वसन्नाहः ॥ ८०१ ॥
verse 5.1.1.801
page 0092

नाममाला

Sanskrit

प्रस्थ,  पार्श्व,  तट,  मेखला,  उपत्यका,  तटी,  नितम्ब,  अन्त,  दन्त
प्रस्थं पार्श्वं तटं सानुर्मेखलोपत्यका तटी ।
नितम्बमन्तो दन्तश्च तद्वानपि गिरिः स्मृतः ॥ ९ ॥
verse 0.1.1.9
page 0005

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रस्थः,  पुं,
   (प्रकर्षेण तिष्ठतीति । प्र + स्था +“आतश्चोपसर्गे ।” ३ । १ । १३६ । इति कः ।यद्बा,  प्रतिष्ठतेऽस्मिन्ननेन वेति घञर्थे कः ।)परिमाणविशेषः । स तु चतुःकुडवरूपः । इत्य-मरभरतौ ॥
 आढकचतुर्थांशः । इति लीला-वती ॥
 द्बिशरावपरिमाणम् । इति वैद्यकपरिभाषा ॥
 (यथा,  सुश्रुते शारीरस्थाने । ८ ।अध्याये ।“बलिनो बहुदोषश्च वयःस्थस्य शरीरिणः ।परं प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे ॥
”)

 प्रस्थः,  पुं,
   क्ली,
   (प्र + स्था + कः ।) अद्रेः सम-भूभागः । अद्रेरेकदेशः । इति भरतः ॥
 तत्-पर्य्यायः । स्नुः २ सानुः ३ । इत्यमरः । २ ।३ । ५ ॥
 (यथा,  कुमारे । १ । ५४ ।“प्रस्थं हिमाद्रेर्मृगणाभिगन्धिकिञ्चित् क्वणत्किन्नरमध्युवास ॥
”)उन्मितवस्तु । इति मेदिनी ॥
 विस्तारः । यथा, “दीर्घे प्रस्थे समानञ्च न कुर्य्यान्मन्दिरं बुधः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते जन्मखण्डे १०३ अध्यायः ॥
प्रकृष्टस्थितिविशिष्टे,  त्रि ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रस्थ त्रि०
  प्र + स्था--क । १ प्रकर्षेण स्थितियुते २ गन्तरि च प्रपूर्व-कतिष्ठतेर्गत्यर्थत्वात् । ३ आढकचतुर्थांशरूपे परिमाणभेदेपु०  आढकशब्दे ६५५ पृ० दृश्यम् । ४ द्विशरावपरिमाणेवैद्यकम् । आधारे धञर्थे क । ५ पर्वतसमभूभागेस्थितियोग्यस्थाने सानौ पु०
  न०
  । ६ उन्मितवस्तुनि मेदिनिः७ विस्तारे च “दीर्घप्रस्थे समानञ्च न कुर्य्यान्मन्दिरं बुधः”ब्रह्मवै० पु०
  ज० ख० १०३ अ० । प्रस्थं पचति पच--ख सुम् ।प्रस्थम्पच प्रस्थमितपाचके त्रि०
  ।

Capeller

German

 प्रस्थ m.
  n.
  Bergebene,  Fläche
 ein best.
Gewicht u. Hohlmaß.

Burnouf

French

 प्रस्थ प्रस्थ m.
  (स्था) plateau de montagne.
Mesure de 4 कुडवस्।
प्रस्थपुष्प m.
  le tulasi ou basilic,  bot.

Stchoupak

French

 प्र-स्थ-
 m.
  nt. plateau (et not. terreplein
 sur un sommet)
 
 plaine 
 n.
  d'un poids et d'une mesure de capacité 
 m.
  n.
  d'un singe.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.