प्रस्थान (prasthAna)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रस्थान n.
  (-नं)
	 1. Going forth,  preceeding,  departing.
	 2. March of an
assailant.
	 3. March.
	 4. Method,  system. 
	 5. Dying,  death.
	 6. An
inferior kind of drama the personages of which are slaves and
outcasted.
 E.
  प्र away,  away from,  स्था to stay,  aff.
   ल्युट् ।

Capeller Eng

English

 प्रस्थान n.
  going forth,  setting out,  departure.

Yates

English

 प्र-स्थान (नं) 1.
n.
  Going forth
 march
march of an assailant
 depart-
ing
 a low kind of drama.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  religious mendicancy
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  dispatching
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  starting-point
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  method
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  advent
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  sect
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  dying
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  system
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  moving
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  cause
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  sending away
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  inferior kind of drama
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  walking
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  place of origin
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  course
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  setting out
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  journey
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  way to attain
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  procession
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  departing this life
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  source
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  march
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  proceeding
प्रस्थान 	-	 prasthAna 	-	 n.
  	-	  departure

 
   प्रस्थान  prasthAna n.
   starting-point  
   पूर्वकोटि  pUrvakoTi f.
   starting point of a discussion   
   कर्णयोनि  karNayoni adj.
   having the ear as a source or starting-point  
   माध्यन्दिन  mAdhyandina m.
   name of an astronomical school who fixed the starting-point of planetary movements at noon     
            

Wilson

English

 प्रस्थान
n.
  (-नं)
1 Going forth,  proceeding,  departing.
2 March of an assailant.
3 March.
4 An inferior kind of drama,  the personages of which are slaves and outcastes.
E.
  प्र away,  away from,  स्था to stay,  aff.
   ल्युट्.

Apte

English

प्रस्थानम् [prasthānam],  1 Going or setting forth,  departure,  moving,  walking
 प्रस्थानविक्लवगतेरवलम्बनार्थम् Ś.*
  5.3
 R.*
  4.88
 Me.*
  43
 प्रस्थानं वलयैः कृतम् Amaru.*
  36.

Coming to मन्ये मत्पावनायैव प्रस्थानं भवतामिह Ku.*
  6.61.

Sending away,  despatching.

Procession,  march.

A march,  the march of an army or assailant
 प्रस्थाने भूमिपालो दशदिवमसभिव्याप्य नैकत्र तिष्ठेत.

A method,  system. 

Death,  dying.

An inferior kind of drama
 see S. D.*  276, 544.

A religious school,  sect
 प्रभिन्ने प्रस्थाने परिमितमदः पथ्यमिति च Mahimna 7.

Religious mendicancy
 सप्रस्थानाः क्षात्रधर्मा विशिष्टाः Mb.
 *  12.64.22.Comp.   -त्रयी,  -त्रयम् Bhagwadgītā,  Upaniṣadas and Brahmasūtras. -दुन्दुभिः a drum giving the signal for marching.

Apte 1890

English

 प्रस्थानं 1 Going or setting forth,  departure,  moving,  walking
 प्रस्थानविक्लवगतेरवलंबनार्थं Ś. 5. 3
 R. 4. 88
 Me. 41
 Amaru. 31. 
2 Coming to
 Ku. 6. 61. 
3 Sending away,  despatching. 
4 Procession,  march. 
5 A march,  the march of an army or assailant. 
6 A method,  system. 
7 Death,  dying. 
8 An inferior kind of drama
 see S. D. 276,  544 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-स्थान n.
  setting out,  departure,  procession,  march (esp.   of an army or assailant),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 walking,  moving,  journey,  advent,  ib.

 sending away,  dispatching,  Yājñ.
 

 departing this life,  dying (cf.   महा-प्र्°)

 religious mendicancy,  MBh.
  

 a way to attain (any object),  course,  method,  system,  Madhus.
 
 KātyŚr.
  ,  Sch.

 a sect,  Sarvad.
 

 an inferior kind of drama (the character of which are slaves and outcasts),  Sāh.
 

 starting-point,  place of origin,  source,  cause (in ज्ञान-प्र्°,  N.
  of wk.)

Monier Williams 1872

English

 प्र-स्थान,  अम्,  n. going forth,  setting forth, 
procession,  proceeding,  departing
 marching forth, 
a march,  the march of an army or of an assailant
sending away,  dispatching
 departing this life,  dying
[cf. महा-प्°]
 a way to attain (any object),  course, 
method,  system
 a sect
 an inferior kind of drama the
characters of which are slaves and outcasts.
—प्र-
स्थान-भेद,  अस्,  m.,  N. of a work by Madhu-
sūdana-sarasvatī.
—प्रस्थान-वत्,  ind. as in setting
forth,  as on a departure.
—प्रस्थान-विकल-गति
or प्रस्थान-विक्लव-गति,  इस्,  इस्,  इ,  one whose
step falters in walking.
—प्रस्थान-विघ्न,  अम्, 
n. an obstacle to proceeding or to sending (anything)
non-attendance at a festival,  impeding its taking place.
—प्रस्थानविघ्न-कृत्,  त्,  त्,  त्,  causing an impe-
diment to proceeding or to dispatching (anything).

Benfey

English

 प्रस्थान प्रस्थान,  i. e. प्र-स्था +
अन,  n.
 
 1. Departing,  Megh. 42.
 2.
March of an assailant.
 -- Comp.
 
महा-, 
n.
  Death,  Hariv. 11070.

Apte Hindi

Hindi

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  ल्युट्
"प्रयाण करना,  कूच करना,  विदा,  प्रगमन करना "

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  ल्युट्
पहुँचना

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  ल्युट्
"कूच करना,  किसी सेना का या आक्राम का कूच करना"

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  ल्युट्
"प्रणाली,  पद्धति"

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  ल्युट्
"मृत्यु,  मरण"

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र +  स्था +  ल्युट्
निकृष्ट श्रेणी का नाटक

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र+स्था+ल्युट्
दर्शनशास्त्र की एक शाखा

प्रस्थानम्
नपुं*
   - प्र+स्था+ल्युट्
"धार्मिक भिक्षावृत्ति,  प्रवज्या"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रस्थान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಯಾಣ /ಹೊರಟು ಬರುವುದು
निष्पत्तिः - > प्र + ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "प्रस्थानप्रणतिभिरङ्गुलीषु चक्रमौलिस्रक्च्युतमकरन्दरेणुगौरम्"
उल्लेखाः - > रघु० ४-८८
प्रस्थान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಚಾರ /ಗಮನ /ನಡೆ
प्रयोगाः - > "काले जाते बहुतिथे मम सैव जाता प्रस्थानविक्लवगतेरवलम्बनार्था"
उल्लेखाः - > शाकु० ५-३
प्रस्थान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಗಮನ ಬರುವುದು
प्रयोगाः - > "मन्ये मत्पावनायैव प्रस्थानं भवतामिह"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-६१
प्रस्थान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ರಾಜನ ಪ್ರಯಾಣ
प्रयोगाः - > "प्रस्थानकालक्षमवेषकल्पनाकृतक्षणक्षेपमुदैक्षताच्युतम्"
उल्लेखाः - > माघ० १२-१
प्रस्थान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದರ್ಶನಗಳ ಪದ್ಧತಿ

L R Vaidya

English

 prasTAna {% n. %} 1. Departing,  proceeding,  going forth,  departure,  प्रस्थानं वलयैः कृतं प्रियसखैरस्त्रैरजस्रं गतम् Am.S.31,  Megh.i.41,  R.iv.88
the march of an assailant
method,  system
dying,  death
a kind of inferior drama.

Bopp

Latin

 प्रस्थान n. (r. स्था s. अन) profectio,  iter,  abitus,  discessus.
MEGH. 42. UR. 29. 9.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 प्रस्थान *Ausgangspunkt,  Grund in ज्ञान° Titel eines Werkes,  Mahāvy. 65,  95.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रस्थानं गमनं व्रज्याभिनिर्याणं प्रयाणकम् ॥ ७८९ ॥
यात्राभिषेणनं तु स्यात्सेनयाभिगमो रिपौ ।
-wordlist-
 
प्रस्थान (क्ली),  गमन (क्ली),  व्रज्या (स्त्री),  अभिनिर्याण (क्ली),  प्रयाणक (क्ली),  यात्रा (स्त्री),  अभिषेणन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

यात्रा
यात्रा,  प्रयाण,  प्रस्थान
यात्रा प्रयाणं प्रस्थानं निवेशः शिविरं स्मृतम् ।
verse 2.1.1.452
page 0052

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रस्थानं,  क्ली,
   (प्र + स्था + ल्युट् ।) विजिगीषोःप्रयाणम् । इत्यमरः । २ । ८ । ९५ ॥
 (यथा, देवीभागवते । ५ । ४ । १२ ।“सेनाभियोगं प्रस्थानं बलसंख्या यथार्थतः ।धीराणाञ्च परिज्ञानं कृत्वा यान्तु त्वरान्वितः ॥
”)गमनमात्रम् । यथा,  पदाङ्कदूते ।“प्रस्थानन्ते कुलिशकलनान्निश्चितं पण्डिताग्र्यैः ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रस्थान प्र + स्था--भावे ल्युट् । १ जिगीषोर्युद्धार्थगमने २ मम-नमात्रे च प्रस्थानं वर्ण्य तयाऽस्त्यत्र ठन् । प्रस्थान-प्रतिपादके ग्रन्थे यथा युधिष्ठिरादीनां महाप्रस्थान-प्रतिवादकः भारतान्तर्गतपर्वभेदः ।कार्य्यवशात् यात्रादिने स्वयंगमनासम्भवे द्रव्यभेदानांविप्रादिभेदे प्रस्थापनमाह मु० चि० पी० यथावसिष्ठः “तस्मिन् मुहूर्त्ते स्वयमप्रयाणे प्रयोजनापेक्षि-तया च दैवात् । तत्रैव तन्निर्गमन च कार्य्यं स्वीया-सानाच्चापि तदुच्यमानम् राजमार्त्तण्डः । “प्रस्थानेव्राह्मणादीनां यज्ञसूत्रमथाऽऽयुधम् । मध्यामलफलं चैवप्रशस्तं वृद्धिकारणम्” वसिष्ठः “श्वेतातपत्रध्वजचाम-राश्वविभूषणोष्णीषगजाम्पराणि । आन्दोलिका रत्नर-थाश्ववारान् शय्यासनाद्यं मनसस्त्वभीष्टम्” इति नार-दोऽपि “अप्रयाणे स्वयं कार्य्यमपेक्ष्य भूपतिस्तधा ।कुर्य्यान्निर्गमनं छत्रध्वजवाहनसंयुतमिति” “गेहाद्गे-हान्तरमपि गमस्तर्हि यात्रेति गर्गः सीम्नः सीमा-न्तरमपि भृगुर्वाणविक्षेपमात्रम् । प्रस्थानं स्यादिति कध-यतेऽथो भरद्वाज एवं यात्रा कार्य्या बहिरिह पुरात्स्याद्वसिष्ठो व्रवीति” । “प्रस्थानमत्र धनुषां हि शतानिपञ्च केचिच्छतद्वयमुशन्ति दशैव चान्ये । संप्रस्थितो यंइह मन्दिरतः प्रयातो गन्तव्यदिक्षु तदपि प्रयतेनकार्य्यम्” । “प्रस्थाने भूमिपालो दशदिवसमभिव्याप्यनैकत्र तिष्ठेत् सामन्तः सप्तरात्रं तदितरमनुजः पञ्चरात्रंतथैव । ऊर्द्धं गच्छेच्छुभाहेऽप्यथ गमनदिनात् सप्तरा-त्राणि पूर्वं चाशक्तौ तद्दिनेऽसौ रिपुविजयमनामैथुनं नैवकुर्य्यात् मु० चि० । श्रीपतिरपि “वसेन्नचैकत्र दश क्षितीशोदिनान्यथो सप्त च मण्डलीकः । यः प्राकृतः सोऽपिन पञ्चरात्रं भद्रेण यात्रा परतः प्रयोज्या” । राजमा-र्त्तण्डः “प्राच्यामहानि मुनयः प्रवदन्ति सप्त याम्याम-तीव शुभदानि दिनानि पञ्च । त्रीण्येव पश्चिमदिशिक्षितिनायकानां प्रस्थानकेषु दिवसद्वयमुत्तरस्याम्” प्रस्था-वप्रकारमाह गुरुः “पूर्वं दक्षिणमुद्धृत्य पादं यायान्नरा-धिपः । द्वात्रिंशतं पदं गत्वा यानमारुह्य संव्रजेत्” ।करणे ल्युट् । ३ मार्गे ४ उपदेशोपाये च यथा श्रुति-स्मृतिन्यायप्रदर्शकम् उपनिषद्गीताशारीरकसूत्ररूपत्र-यभाष्यरूपं प्रस्थानत्रयम् । यथा वा भाष्यटीकायां पञ्च-पादिकाभामतीप्रभृतिप्रस्थानत्रयम् ।

Capeller

German

 प्रस्थान n.
  Aufbruch,  Abreise.

Burnouf

French

 प्रस्थान प्रस्थान n.
  (स्था
 sfx. अन) action de
marcher en avant
		 départ,  voyage
		 assaut.
प्रस्थानिक n.
  mms.
प्रस्थानविग्न n.
  rupture d'un accord,  obstacle qui empêche
de procéder à qqc.

Stchoupak

French

 प्र-स्थान-
 nt. départ,  marche (not. d'une armée),  voyage 
 arrivée.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.