| YouTube Channel

मनस्कार (manaskAra)

 
शब्दसागरः
English
मनस्कार
m.
(-रः) The attention of the mind to its own sensations, con-
sciousness of pleasure or pain.
E.
मनस् of the mind and कार opera-
tion
the compound also occurs with the seventh case मनसिकार
Yates
English
मन-स्कार (रः) 1.
m.
The attention of
the mind to its own sensations.
or operations
consciousness.
Spoken Sanskrit
English
मनस्कार manaskAra
m.
consciousness
मनस्कार manaskAra
m.
devotion
मनस्कार manaskAra
m.
attention of the mind
Wilson
English
मनस्कार
m.
(-रः) The attention of the mind to its own sensations,
consciousness of pleasure or pain.
E.
मनस् of the mind, and कार operation
the compound also occurs with
the seventh case सनसिकार.
Monier Williams Cologne
English
मनस्—कार
m.
consciousness (esp. of pleasure or pain),
L.
attention of the mind,
Lalit.
devotion (See next)
Apte Hindi
Hindi
मनस्कारः
पुं*
मनस्-कारः -
पूर्ण प्रत्यक्ष ज्ञान(सुख या दुःख का) पूरी चेतना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मनस्कार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಿಕೆ /ಇಚ್ಛೆ /ಅಪೇಕ್ಷೆ
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे) - "घञ्" (३-३-१८)
व्युत्पत्तिः - > मनसः कारः व्यापारः
विस्तारः - > "चित्ताभोगो मनस्कारः" - अम०
L R Vaidya
English
manaskAra {% m. %} perfect consciousness, consciousness of pleasure or pain.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
manaskāra, m. (= manasi-, manasī-kāra), concentration of mind, mental application or activity: SP 〔320.3〕 (prose)
cittāśaya-°kārair Dbh 〔30.28 ff.〕
cintā-°kārā abhūvan LV 〔26.2〕 (prose), Bhvr., came to have concentration on the thought (which follows), and so, cintā-°kāra-prayuktānām 〔26.4〕
asan-°kāra Jm 〔192.12〕, evil mental activity
others, see s.vv. yoniśaḥ, ayoniśaḥ.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मनस्कारः,
पुं,
(मनसि मनसो वा कारो निश्चयइति यद्वा, कृ + भावे घञ् मनसः कारो-विकारः करणमिति वा ।) मनसः सुखादिः ।तत्र्य्यायः चित्ताभोगः इत्यमरः ।५
द्वे मनसः सुखादौ तत्परत्वे एकस्मिन्विषये मनसः पुनः पुनः प्रवृत्तिराभोगः ।आभोगस्तात्पर्य्यमिति सर्व्वानन्दः स्थैर्य्य-मित्यन्ये व्यापार इत्यपरे वाञ्छितवस्तु-प्राप्त्या चित्तस्य निराकाङ्क्षता आभोगःपरिपूर्णतेति परे अनागतचिन्तनादिरूपोमनस्कार इत्यपरे मनसो मनसि वा कारोनिश्चयो मनस्कारः सेतु कखेति सः मनसिकरणं मनसि कारः इत्यपि दृश्यते अत्र बाहु-ल्यात् सप्तम्या अलुक् इति तट्टीकायां भरतः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मनस्कार
पु०
कृ घञ् मनसःकारोव्यापारभेदः चित्तस्यसुखतत्परत्वे अमरः