| YouTube Channel

-छिद्यमानः (-chidyamAnaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“छिदिर् द्वैधीकरणे”@} 2 3 छेदकः-दिका, छेदकः-दिका, 4 चिच्छित्सकः-त्सिका, 5 चेच्छिदकः-दिका
छेत्ता-त्री, छेदयिता-त्री, चिच्छित्सिता-त्री, चेच्छिदिता-त्री
6 छिन्दन्-ती, छेदयन्-न्ती, चिच्छित्सन्-न्ती
-- 7 छेत्स्यन्-न्ती-ती, छेदयिष्यन्-न्ती-ती, चिच्छित्सिष्यन्-न्ती-ती
-- छिन्दानः, छेदयमानः, चिच्छित्समानः, चेच्छिद्यमानः
छेत्स्यमानः, चेदयिष्यमाणः, चिच्छित्सिष्यमाणः, चेच्चिदिष्यमाणः
8 रज्जुच्छित्-रज्जुच्छिदौ-रज्जुच्छिदः, 9 शोकच्छित्
-- 10 छिन्नम् 11 -छिन्नः-छिन्नवान्, छेदितः, चिच्छित्सितः, चेच्छिदितः-तवान्
12 छिदः, 13 छिदुरः 14, 15 चिच्छिद्वान्, छेदः, चिच्छित्सुः, चेच्छिदः
16 छेत्तव्यम्, छेदयितव्यम्, चिच्छित्सितव्यम्, चेच्छिदितव्यम्
छेदनीयम्, छेदनीयम्, चिच्छित्सनीयम्, चेच्छिदनीयम्
छेद्यम्, 17 छिदेलिमः 18, छेद्यम्, चिच्छित्स्यम्, चेच्छिद्यम्
ईषच्छेदः-दुश्छेदः-सुच्छेदः
-- -- -- 19 छिद्यमानः, छेद्यमानः, चिच्छित्स्यमानः, चेच्छिद्यमानः
छेदः, छेदः, चिच्छित्सः, चेच्छिदः
छेत्तुम्, छेदयितुम्, चिच्छित्सितुम्, चेच्छिदितुम्
विच्छित्तिः- 20 छिदा, छेदना, चिच्छित्सा, चेच्छिदा
छेदनम्, छेदनम्, चिच्छित्सनम्, चेच्छिदनम्
छित्त्वा, छेदयित्वा, चिच्छित्सित्वा, चेच्छिदित्वा
प्रच्छिद्य, प्रच्छेद्य, प्रचिच्छित्स्य, प्रचेच्छिद्य
छेदम् २, छित्त्वा २, छेदम् २, छेदयित्वा २, चिच्छित्सम् २, चिच्छित्सित्वा २, चेच्छिदम्
चेच्छिदित्वा
21 इति इन् प्रत्ययः, किद्वद्भावश्च।
छिनत्तीति छिदिः = परशुः।]] छिदिः, 22 इति किरच्प्रत्ययः।
छिदिरम् = शस्त्रम्।]] छिदिरम्, 23 रक्प्रत्यये रूपम्।
छिद्यते तदिति छिद्रम् = विवरम्।]] छिद्रम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५६७)
02
=>
(७-रुधादिः-१४४०। सक। अनि। उभ।)
03
=>
[[१। ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-३-८६) इत्युपधायाः गुणः। एवं णिचि परतोऽपि सर्वत्र ज्ञेयम्। तव्यदादिष्वपि गुणो यथासम्भवमेवमूह्यः।]]
04
=>
[[२। धातोरनुदात्तत्वात्, ‘एकाच उपदेशेऽनुदात्तात्’ (७-२-१०) इत्यनेनेण्णिषेधः। अभ्यासस्य तुगागमः। उत्तरखण्डे दकारस्य चर्त्वम्। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वान्न लघूपधगुणः। एवं सर्वत्र सनि बोध्यम्।]]
05
=>
[[३। ‘दीर्घात्’ (६-१-७५) इति अभ्यासस्य तुगागमः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06
=>
[[४। ‘रुधादिभ्यः--’ (३-१-७८) इति श्नम् विकरणप्रत्ययः। ‘श्नसोरल्लोपः’ (६-४-१११) इत्यकारलोपः। एवं छिन्दानः इत्यत्रापि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
07
=>
[[५। इडभावः, लघूपधगुणश्च। ‘खरि च’ (८-४-५५) इति दकारस्य चर्त्वेन तकारः।]]
08
=>
[[६। ‘सत्सूद्विषद्रुहदुहयुजविदभिदच्छिदजिनीराजामुपसर्गेऽपि क्विप्’ (३-२-६१) इति कर्मण्युपपदे क्विप्।]]
09
=>
[[आ। ‘एष शोकच्छिदो वीरान् प्रभो सम्प्रति वानरान्।’ भ। का। ७-२७।]]
10
=>
[[७। ‘रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य दः’ (८-२-४२) इति निष्ठानत्वम्।]]
11
=>
[[B। ‘रुन्धन् दिशो दिनमुखेऽथ जगन्ति भिन्दन् प्रच्छिन्नसंशयमतिर्मुदमाशु रिञ्चन्।’ धा। का। ३-१।]]
12
=>
[[८। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
13
=>
[[९। ‘विदिभिदिछिदेः कुरच्’ (३-२-१६२) इति ताच्छीलिकः कुरच् प्रत्ययः। प्रत्ययस्य कित्त्वान्न गुणः।]]
14
=>
[[C। ‘पयोधरोत्सर्पिषु शीर्यमाणः संलक्ष्यते छिदुरोऽपि हारः।।’ रघुवंशे-- १६। ६२।]]
15
=>
[[१०। लिटः क्वसुः। द्विर्वचनम्। क्वसोः क्रादिनियमप्राप्त इडागमः, ‘वस्वेकाजाद्घ- साम्’ (७-२-६७) इति नियमान्न भवति।]]
16
=>
[पृष्ठम्०५४१+ २६]
17
=>
[[१। ‘केलिमर उपसंख्यानम्’ (वा। ३-१-९६) इति केलिमर्प्रत्ययः। प्रत्ययस्य कित्त्वान्न गुणः।]]
18
=>
[जीर्णरज्जुः]
19
=>
[[आ। ‘विच्छिद्यमानेऽपि कुले परस्य पुंसः कथं स्यादिह पुत्रकाम्या।।’ भ। का। ३-५२।]]
20
=>
[[२। ‘छिदा द्वैधीभावे’ (गणसूत्रम् ३-३-१०४) इति वचनात् अङ्। अन्यत्र विच्छित्तिः इति क्तिन्नपि भवति।]]
21
=>
[[३। ‘इगुपधात् कित्’ [द। उ। १-४८]
22
=>
[[४। ‘इषिमदिमुदिखिदिछिदि--’ [द। उ। ८-२६]
23
=>
[[५। औणादिके [द। उ। ८-३१]