ह्रस्व (hrasva)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ह्रस्व mfn.
   (-स्वः-स्वा-स्वं)
	 1. Short,  low in stature.
	 2. Short,  as a vowel.
	 3.
Small,  little.
	 m.
  (-स्वः) A dwarf. 
 E.
  ह्रस् to be small,  and वन् aff.
  

Capeller Eng

English

 ह्रस्व॑ a.
  less,  little,  small,  short. 

Yates

English

 ह्रस्व (स्वः-स्वा-स्वं)
a. Short.
m.
  A dwarf. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	 short
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	 small
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	 short
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  insignificant
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  weak
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  low
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  unimportant
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  little
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  dwarfish
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  less by
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 adj.
  	-	  prosodically or metrically short
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 m.
  	-	  short vowel
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 m.
  	-	  dwarf
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 n.
  	-	  green or black sulphate of iron
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 n.
  	-	  kind of vegetable
ह्रस्व 	-	 hrasva 	-	 n.
  	-	  particular short measure

ह्रस्व 	-	  hrasva 	-	 adj.
  	-	 prosodically or metrically short

Wilson

English

 ह्रस्व
mfn.
   (-स्वः-स्वा-स्वं)
1 Short,  low in stature.
2 Short,  as a vowel.
m.
  (-स्वः) A dwarf. 
E.
  ह्रस to be small,  and व aff.
  

Apte

English

ह्रस्व [hrasva],  a.
  [ह्रस्-वन्] (compar. ह्रसीयस्
 superl. ह्रसिष्ठ)

Short,  small,  little.

Dwarfish,  low or short in stature.

Short (opp.  to दीर्घ in prosody).

Minor,  very young in age
 जाता ह्रस्वा प्रजा प्रमीयते Mb.
 *  3.197.13.

Unimportant,  insignificant.

स्वः A dwarf. 

A short vowel. -स्वम् Green or black sulphate of iron.  Comp.
   -अग्निः Calotropis Gigantea =
  wort (Arka). -अङ्ग a.
  dwarfish,  short-bodied (-ङ्गः) a dwarf.  -गर्भः the Kuśa grass. -गवेधुका Uraria Lagopodioides (Mar.  लहान चिकणा). -जात्य a.
  of a small kind.  -दर्भः,  -कुशः the short or white Kuśa grass.-दा gum olibanum.  -निर्वेशकः a small sword. -पर्णः Ficus Infectoria (Mar.  लघुपिंपरी). -फलः the date tree.-बाहुक a.
  short-armed. -मूर्ति a.
  short in stature,  dwarfish,  pigmy. -मूलः the short red cane.

Apte 1890

English

 ह्रस्व a. [ह्रस्-वन्] (compar. ह्रसीयस्,  superl. ह्रसिष्ठ) 1 Short,  small,  little. 
2 Dwarfish,  low or short in stature. 
3 Short (opp. to दीर्घ in prosody). 
स्वः 1 A dwarf. 
2 A short vowel. 
स्वं Green or black sulphate of iron. 
Comp. 
अग्निः the gigantic swallow = wort (Arka). 
अंग a. dwarfish,  shortbodied. (
गः) a dwarf. 
गर्भः the Kuśa grass. 
दर्भः 
कुशः the short or white Kuśa grass. 
दा gum olibanum. 
बाहुक a. short-armed. 
मूर्ति a. short in stature,  dwarfish,  pigmy. 
मूलः the short red cane. 

Monier Williams Cologne

English

 ह्रस्व॑ mf(आ)n.  short,  small,  dwarfish,  little,  low (as an entrance),  weak (as a voice),  VS.
  &c.
   &c.
  

 unimportant,  insignificant,  BhP.
  

 less by (abl. ),  Car.
 

 prosodically or metrically short (as opp.  to दीर्घ
 cf.
   लघु),  ŚrS.
 
 RPrāt.
  
 Pāṇ.
  &c.
  

 ह्रस्व॑ m.
  a dwarf,  W.
 

 a short vowel,  Prāt.
 

 N.
  of Yama,  L.
 

 ह्रस्व॑ (अम्),  n.
  a kind of vegetable,  L.
 

 green or black sulphate of iron,  L.
 

 a partic.  short measure,  MW.
  

Monier Williams 1872

English

 ह्रस्व,  अस्,  आ,  अम्,  short,  small,  little,  short in
stature,  dwarfish
 low (as a doorway &c.)
 prosodi-
ally or metrically short (opposed to दीर्घ
 cf.
लघु)
 (अस्),  m. a dwarf
 a short vowel,  a vowel
containing only one Mātrā
 (आ),  f. a female dwarf
a sort of kidney-bean (= मुद्ग-पर्णी)
 other
plants or trees,  = नाग-बला
 = भूमि-जम्बू
(अम्),  n. a particular short measure
 a kind of
vegetable (= गौर-सुवर्ण)
 green or black sul-
phate of iron
 [cf. Gr. χέρηϊ,  χερείων,  χείρων, 
χείριστος
 perhaps Lat. brevis.]
—ह्रस्व-कुश, 
अस्,  m. short Kuśa grass,  white Kuśa grass.
—ह्रस्व-
गर्भ,  अस्,  m. Kuśa grass.
—ह्रस्व-गवेधुका, 
f. the plant Uraria Lagopodioides.
—ह्रस्व-जम्बु, 
उस्,  m. the small Jambu tree.
—ह्रस्व-तण्डुल, 
अस्,  m. a kind of rice (= राजान्न).
—ह्रस्व-ता,  f.
or ह्रस्व-त्व,  अम्,  n. shortness.
—ह्रस्व-दर्भ, 
अस्,  m. short Kuśa grass,  white Kuśa grass.
—ह्रस्व-
दा,  f. gum olibanum (= शल्लकी).
—ह्रस्व-पत्-
त्रक,  अस्,  m. ‘having short leaves, ’ a sort of
mountain Madhūka or Bassia
 (इका),  f. a particular
plant or tree (= अश्वत्थी).
—ह्रस्व-पूर्व,  अस्,  आ, 
अम्,  preceded by a short vowel.
—ह्रस्व-प्लक्ष, 
a species of small Plaksha tree (= पुण्ड्र)।
—ह्रस्व-फल,  अस्,  आ,  अम्,  having small fruit or
kernels
 (आ),  f. the tree Bhūmi-jambū.
—ह्रस्व-
बाहुक,  अस्,  आ,  अम्,  short-armed.
—ह्रस्व-मूर्ति, 
इस्,  इस्,  इ,  short in stature,  small in figure,  dwarfish.
—ह्रस्व-मूल,  अस्,  आ,  अम्,  having a small root
(अस्),  m. the red sugar-cane.
—ह्रस्व-रोमन्,  आ, 
m. ‘having short hair, ’ N. of a king.
—ह्रस्व-
शाखाशिफ,  अस्,  m. ‘having short branch-roots, ’ a
small tree,  shrub.
—ह्रस्व-सभा,  f. a small or
narrow hall.
—ह्रस्वाग्नि (°व-अग्°),  इस्,  m. the
gigantic swallow-wort (= अर्क).
—ह्रस्वाङ्ग (°व-
अङ्°),  अस्,  ई,  अम्,  short-bodied,  dwarfish
 (अस्),  m. a
dwarf
 the medicinal plant and root called Jīvaka, 
q. v.
—ह्रस्वोदय (°व-उद्°),  अस्,  आ,  अम्,  followed
by a short vowel.
—ह्रस्वोपध (°व-उप्°),  अस्,  आ, 
अम्,  having a short penultimate
 preceded by a short
vowel.

Macdonell

English

 ह्रस्व hras-va,  a.
  short,  little,  small
 short 🞄of stature
 low (entrance)
 insignificant
 🞄weak (voice)
 less by (ab.)
 short (vowel
 🞄gr.)
 m.
  short vowel: -ka,  a.
  very short or 🞄small
 -tā,  f.
  shortness (of stature)
 -tva,  🞄n.  shortness (of a vowel)
 -bāhu,  a.
  (f.  id.) 🞄short-armed
 m.
  assumed N. of Nala while 🞄in the service of Ṛtuparṇa
 -aṅga,  a.
  short-bodied,  🞄small of stature.

Benfey

English

 ह्रस्व ह्रस् + व, 
 I. adj.
 ,  comparat.
ह्रसीयंस्,  superl. ह्रसिष्ठ, 
 1. Short, 
Johns. Sel. 15,  53
 Bhāṣāp. 109.
 2.
Small,  Johns. Sel. 51,  107.
 3. Low
Nal. 23,  9.
 II. m.
  A dwarf.  -- Cf. 
χέρνϊ,  χερείων,  χείρων,  χείριστος
 per-
haps Lat. brevis.

Apte Hindi

Hindi

ह्रस्व
वि* - "ह्र्स् + वन्,  म* अ* ह्रसीयस्,  उ* अ* ह्रसिष्ठ"
"लघु,  अल्प,  थोड़ा"

ह्रस्व
वि* - -
"ठिंगना,  क़द में छोटा"

ह्रस्व
वि* - -
लघु (विप* दीर्घ- छन्दःशास्त्र में)

ह्रस्वः
पुं*
  - -
बौना

ह्रस्व
वि* - ह्रस्+वन्
"जो महत्वपूर्ण न हो, अनावश्यक, नगण्य"

L R Vaidya

English

 hrasva {% (I) a. (f. स्वा
 compar. ह्रसीयस्
 super. ह्रसिष्ठ) %} 1. Short,  small,  little
 2. dwarfish
 3. short,  (op. to दीर्घ) (in prosody).

 hrasva {% (II) m. %} A dwarf.

Bopp

Latin

 ह्रस्व
1) brevis. N. 18. 6.
2) angustus,  arctus. N. 23. 9.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

खल
पु
खल,  ह्रस्व,  क्रूर
खलो ह्रस्वः खलः क्रूरः क्षितिः पृथ्वी क्षितिः क्षयः ।
verse 3.1.1.15
page 0014

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
त्रुटौ मात्रा लवो लेशः कणो ह्रस्वं पुनर्लघु ॥ १४२७ ॥
-wordlist-
 
त्रुटि (स्त्री),  मात्रा (स्त्री),  लव (पुं),  लेश (पुं),  कण (पुंस्त्री),  ह्रस्व (क्ली),  लघु (क्ली)

--source--
 
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥
प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।
खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥
पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।
स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
-wordlist-
 
दीर्घ (क्ली),  आयत (क्ली),  तुङ्ग (क्ली),  उच्च (क्ली),  उन्नत (क्ली),  उद्धुर (क्ली),  प्रांशु (क्ली),  उच्छ्रित (क्ली),  उदग्र (क्ली),  न्यञ्च् (क्ली),  नीच (क्ली),  ह्रस्व (क्ली),  मन्थर (क्ली),  खर्व (क्ली),  कुब्ज (क्ली),  वामन (क्ली),  विशाल (क्ली),  विशङ्कट (क्ली),  पृथु (क्ली),  उरु (क्ली),  पृथुल (क्ली),  व्यूढ (क्ली),  विकट (क्ली),  विपुल (क्ली),  बृहत् (क्ली),  स्फार (क्ली),  वरिष्ठ (क्ली),  विस्तीर्ण (क्ली),  तत (क्ली),  बहु (क्ली),  महत् (क्ली),  गुरु (क्ली)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
खर्वे ह्रस्वोऽनेडमूकस्त्वन्धे न्युब्जस्त्वधोमुखे ॥ १०४ ॥
-wordlist-
 
ह्रस्व (पुं),  अनेडमूक (पुं),  न्युब्ज (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सूक्ष्म
सूक्ष्म,  लेश,  लव,  श्लक्ष्ण,  क्षुद्र,  दभ्र,  कण,  अणु,  किञ्चित्,  मात्र,  तनु,  स्तोक,  ह्रस्व,  अल्प,  त्रुटि
सूक्ष्मलेशलवश्लक्ष्णक्षुद्रदभ्रकणाणवः ।
किञ्चिन्मात्रतनुस्तोकह्रस्वाल्पत्रुटयः समाः ॥ ६८८ ॥
verse 4.1.1.688
page 0079

नाममाला

Sanskrit

नीच,  न्यञ्च्,  आतन,  कुब्ज,  नीचैस्,  ह्रस्व
नीचं न्यगातनं कुब्जं नीचैर्ह्रस्वं नयेत्परम् ॥ १५८ ॥
verse 0.1.1.158
page 0077

Tamil

ஹ்ரஸ்வ : சிறிய,  குறுகிய,  குட்டையான,  அற்பமான.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  ह्रस्वः
Root:  ह्रस्व
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ low
⇒ weak
⇒ dwarf
⇒ short
⇒ small
⇒ little
⇒ less by
⇒ dwarfish
⇒ unimportant
⇒ short vowel
⇒ insignificant
⇒ prosodically or metrically short
Shloka(s): 
2|6|46|1 ► विकलाङ्गस्त्वपोगण्डः खर्वो ह्रस्वश्च वामनः। (मनुष्यवर्गः)
3|1|70|1 ► उच्चप्रांशून्नतोदग्रोच्छ्रितास्तुङ्गेऽथ वामने। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|1|70|2 ► न्यङ्नीचखर्वह्रस्वाः स्युरवाग्रेऽवनतानते॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|6|46|1 ⇢ खर्वः (खर्व) (पुं) ⇒ low, injured, dwarfish, crippled, imperfect, mutilated, musk rose [ Rosa moschata - Bot. ]
➠ 2|6|46|1 ⇢ ह्रस्वः (ह्रस्व) (पुं) ⇒ low, weak, dwarf, short, small, little, less by, dwarfish, unimportant, short vowel, insignificant, prosodically or metrically short
➠ 2|6|46|1 ⇢ वामनः (वामन) (पुं) ⇒ mare, bent, dwarf, short, small, minute, dwarfish, inclined, dwarfish bull, sort of woman, treating of him, small or short in stature, goat with particular marks, relating to a dwarf or to viSNu, particular disease of the vagina, descended from the elephant vAmana, fifth incarnation of Vishnu [among the ten], person born under a particular constellation, Sage leaved Alangium  [Alangium salviifolium - bot.]
➠ 3|1|70|1 ⇢ वामनः (वामन) (पुं) ⇒ mare, bent, dwarf, short, small, minute, dwarfish, inclined, dwarfish bull, sort of woman, treating of him, small or short in stature, goat with particular marks, relating to a dwarf or to viSNu, particular disease of the vagina, descended from the elephant vAmana, fifth incarnation of Vishnu [among the ten], person born under a particular constellation, Sage leaved Alangium  [Alangium salviifolium - bot.]
➠ 3|1|70|2 ⇢ न्यङ् (न्यञ्च्) (पुं) ⇒ low, deep, slow, lazy, vile, whole, humble, entire, downward, bent down, depressed, contemptible, directed downwards, going or directed downwards, lying with the face downwards
➠ 3|1|70|2 ⇢ न्यङ् (न्यञ्च्) (स्त्री) ⇒ low, deep, slow, lazy, vile, whole, humble, entire, downward, bent down, depressed, contemptible, directed downwards, going or directed downwards, lying with the face downwards
➠ 3|1|70|2 ⇢ न्यङ् (न्यञ्च्) (नपुं) ⇒ low, deep, slow, lazy, vile, whole, humble, entire, downward, bent down, depressed, contemptible, directed downwards, going or directed downwards, lying with the face downwards
➠ 3|1|70|2 ⇢ नीचः (नीच) (पुं) ⇒ low, deep, base, mean, vile, short, lowered, not high, inferior, dwarfish, depressed, insignificant, kind of perfume
➠ 3|1|70|2 ⇢ खर्वः (खर्व) (पुं) ⇒ low, injured, dwarfish, crippled, imperfect, mutilated, musk rose [ Rosa moschata - Bot. ]
➠ 3|1|70|2 ⇢ ह्रस्वः (ह्रस्व) (पुं) ⇒ low, weak, dwarf, short, small, little, less by, dwarfish, unimportant, short vowel, insignificant, prosodically or metrically short
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ पुरुषः
जातिः ➡ मनुष्यः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ह्रस्वं,  क्ली,
   (“सर्व्वनिघृष्वरिष्वेति ।” उणा ०१ । १५३इत्यत्र “ह्रमशब्दे बाहुलकात् ततोऽपि वन् ।”इत्युज्ज्वलदत्तोक्तेर्वन् ।) परिमाणविशेषः । यथा, “अनु दौर्घं महध्रस्वमिति तद्भेद ईरतिः ।”इति भाषापरिच्छेदः ॥
गीरसुवर्णशाकम् । पुष्पकासीसम् इति राज-निर्घण्टः ॥

 ह्रस्वः,  पुं,
   स्त्री,
   (ह्रस + वन् ।) प्रकृतपुरुषप्रमा-णात्न्यूनमनुष्यः । वाउने इति भाषा । तत्-पर्य्यायः । खर्व्वः २ वामनः ३ वामनी ४ ।इत्यमरभरतौ । २ । ६ । ४६ ॥
 नोचकः ५ नीचः६ । इति शब्दरत्नावली ॥
 अकर्त्तनः ७ । इतिजटाधरः ॥
 एकमात्रवर्णे,  पुं,
   । यथा,  --“एकमात्रो भवेद्ध्रस्वो द्विमात्रो दीर्घ उच्यते ।त्रिमात्रस्तु प्लूतो ज्ञेयो व्यञ्जनं चार्द्धमात्रकम् ॥
”इति मुग्धबोधटीकायां दुर्गादासः ॥
मुग्धबोधमते अस्य स्व-संज्ञा । यथा । आवत्-स्वर्घप्लु । अ-आ-अ इति वर्णत्रयं क्रमेण स्व-र्घप्लू-संज्ञं-स्यात् । वच्छब्दाद इ-ई-इ इत्या-दिषु च । तन्मते अस्य घुसंज्ञापि । यथा ।स्वर्घौ घुरू । स्वर्घुसंज्ञो र्घोरुसंज्ञः स्यात् । इतिवोपदेवः ॥
 मेषवृषकुम्भमीनराशयः । यथा ।अस्वास्तिमिगोऽविघटाः । इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ह्रस्व न०
  ह्रस--वन् । १ परिमाणभेदे २ तद्वति ३ खर्वे च त्रि०
 अमरः । एकमात्राकालोचार्य्ये ४ लघुवणं पु०
  राजनि० ।५ मुद्गपर्ण्यां ६ नागवलायां भूमिजम्बूवृक्षे स्त्री राजनि० ।

Capeller

German

 ह्रस्व॑ kurz,  klein,  gering,  schwach.

Burnouf

French

 ह्रस्व ह्रस्व a. (sfx. व) court
 bref
		 petit de
taille
 bref,  tg.
		 insignifiant. -- S. m.
  un nain. 
ह्रस्वगवेधुका f.
  hedysarum lagopodioïdes,  bot.
ह्रस्वदर्भ m.
  esp. de कुश,  bot.
ह्रस्वपत्रक m.
  esp. de bassia.
ह्रस्वाग्नि m.
  asclepias gigantea,  bot.
ह्रस्वाङ्ग m.
  (अङ्ग) un nain. 
		 Sorte de racine
médicinale,  cf.  जीवक।

Stchoupak

French

 ह्रस्व-
 a. court,  bref,  petit,  bas (voix,  etc.) 
 insignifiant 
 bref
(métriquement) 
 -क- a. petit 
 -ता- f.
  petitesse (de taille).
°कर्ण- m.
  n.
  d'un Rākṣasa.
°बाहु- m.
  n.
  de Nala 
 -क- a. aux bras courts.
°रोमन्- m.
  roi du Videha 
 autre personnage.
ह्रस्वाङ्ग- a. de petite taille,  nain. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.