| YouTube Channel

ह्नुङ् (hnuG)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
ह्नु
मूलधातुः:
ह्नुङ्
धात्वर्थः:
अपनयने
गणः:
अदादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
निह्नुते
अनुबन्धादिविशेषः:
उकारान्तः, ङित्, प्रायः निपूर्वः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
ह्नुङ् अपनयने
- ह्नुते ह्नुवाते ह्नुवते पुत्रायापह्नुते वणिक् द्वदत्तायापह्नुते देवदत्तमपह्नुते निजुह्नुवे ह्नोता निजुह्नषते ह्नुतः अपह्नुतिः ।। 72 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ह्नुङ् अपनयने
अनुदात्तः- (अर्थविवरणम्) अपनयम् अपलापः
निह्नुते चैत्राय, श्लाघह्नुङ्स्था (1434) इति सम्प्रदानम् अपह्नोता 67
धातुवृत्तिः
Sanskrit
ह्नुङ् (अर्थः) अपनयते
( देवदत्ताय निह्नुते, निह्नुवाते, निह्नुवते, निह्नुषे, निह्नुवे) अजादावुवङ् "श्लाघह्नुङ्स्थाशपां ज्ञीप्स्यमानः'' इति ज्ञीप्स्यमानस्य सम्प्रदानत्वम् (निजुह्नुवे, निजुह्नुव निजुह्नुविषे, निजुह्नुविध्वे, निजुह्नुविढ्वे, ) उवङि "विभाषेटः'' इति मूर्धन्यविकल्पः (निह्नोता निह्नोष्यतेनिह्नुताम्, निह्नुष्व, निह्नुवै, ) आटि गुणः ( न्यह्नुत, न्यह्नुवाताम्, न्यह्नुथाः, न्यह्नुहि, न्यह्नुवहि निह्नुवीत, निह्नुवीयाताम् ) आशिषि (निह्नोषीष्ट ) आर्धधातुकत्वेनाङित्त्वाद्गुणः ( न्यह्नोष्ट, न्यह्नोष्ठाः, न्यह्नोध्वम्, न्यह्नोषि निजुह्नूषते ) "इको झल्'' इति कित्त्वे "अज्झनगमां सनि'' इति दीर्घः ( निजोह्नूयते, निजोह्नूवीति, निजोह्नोति निह्नावयति न्यजुह्नवत् ) अनुदात्त आत्मनेभाषः 72
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ह्नुङ् अपनयने”@} 2 प्रायेणायं निपूर्वकः, अपपूर्वकोऽपि।
देवदत्ताय 3 निह्नुवानः।
ह्नावकः-विका, ह्नावकः-विका, जुह्रूषकः-षिका, जोह्नूयकः-यिका
ह्नोता-त्री, ह्नावयिता-त्री, जुह्नूषिता-त्री, जोह्नू{??}यिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि क्नूञ् 4 धातुवत् यथासम्भवमूह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२०२५)
02
=>
(२-अदादिः-१०८२। सक। अनिट्। आत्म।)
03
=>
[[१। ‘श्लाघह्नुङ्स्थाशपां ज्ञीप्स्यमानः’ (१-४-३४) इति देवदत्तस्य सम्प्रदानत्वात् चतुर्थी। ज्ञीप्स्यमानः = बोधयितुमभिप्रेतः। देवदत्तविषयकं अपह्नवं बोधयितु- मिच्छतीत्यर्थः।]]
04
=>
(२६६)
Capeller
German
ह्नुङ् = ह्नु (g.).