| YouTube Channel

हेमकूटः (hemakUTaH)

 
Apte Hindi
Hindi
हेमकूटः
पुं*
हेमन्-कूटः -
एक पहाड़ का नाम
हेमकूटः
पुं*
- -
‘स्वर्णशिखर’ पर्वत।यह पर्वत उस पर्वत शृंखला में से एक है जो इस महाद्वीप को सात वर्षो(वर्ष पर्वत)में बांटती है। बहुधा ऐसा माना जाता है कि यह पर्वत हिमालय के उतर में-या हिमालय और मेरु के बीच में स्थित है तथा किन्नरों के प्रदेश(किंपुरुषवर्ष) की सीमा बनाता है। तु०का० १३६। कालिदास इसके विषय में कहता है-“ यह पूर्वी और पश्चिमी समुद्रों में डुबा हुआ है और सुनहरी पानी का स्रोत है” दे०श०७।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हेमकूटः,
पुं,
(हेममयः कूटो यस्य ।) पर्व्वत-विशेषः इत्यमरः
तु किंपुरुष-वर्षस्य सीमापर्व्वतः नवतिसहस्रयोजनदीर्घः ।द्विसहस्रयोजनप्रस्थः द्विसहस्रयोजनविस्तारः ।हिमालयादुत्तरेस्थितः इति श्रीभागवतमतम्
(यथा, महाभारते ११० ।“पर्व्वतं समासाद्य हेमकूटमनामयम् ।अचिन्त्यानद्भुतान् भावान् ददर्श सुबहू-न्नृपः
”)